Ιράν: Πώς ο πόλεμος διαταράσσει την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων

Σοβαρές διαταραχές στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων προκαλεί ο πόλεμος των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, δημιουργώντας φόβους για νέες αυξήσεις τιμές και επισιτιστική κρίση.

Ο πόλεμος έχει μπλοκάρει σημαντικές πηγές ενέργειας και λιπασμάτων, που αποτελούν βασικές εισροές στην παραγωγή σιτηρών, λαχανικών και κρέατος. Οι αγρότες των οποίων οι αποδόσεις των καλλιεργειών είχαν ήδη περιοριστεί λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων, καλούνται τώρα να πληρώσουν περισσότερα για αυτές τις κρίσιμες εισροές, με την πιθανότητα το κόστος αυτό να περάσει στην κατανάλωση μέσω υψηλότερων τιμών.

Ενδέχεται έως και 45 εκατομμύρια επιπλέον άτομα να αντιμετωπίσουν οξεία πείνα εάν η σύγκρουση στο Ιράν δεν υποχωρήσει έως τα μέσα του έτους

Η άλλη επιλογή, που έχουν οι αγρότες, είναι να μειώσουν τα λιπάσματα και άλλες εισροές, μειώνοντας έτσι τις αποδόσεις και αυξάνοντας τον κίνδυνο ελλείψεων τροφίμων, ειδικά στις φτωχότερες χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών έχει προειδοποιήσει ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε επίπεδα ρεκόρ παγκόσμιας πείνας.

Πώς επηρεάζει ο πόλεμος την παραγωγή λιπασμάτων και τη βιομηχανία τροφίμων

Η περιοχή του Κόλπου έχει γίνει σημαντικός παραγωγός αζωτούχων λιπασμάτων τις τελευταίες δεκαετίες και τα Στενά του Ορμούζ διακινούσαν περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου πριν από το ξέσπασμα του πολέμου. Η σύγκρουση έχει διαταράξει σοβαρά τις εξαγωγές από την περιοχή, με αποτέλεσμα οι τιμές να εκτοξευθούν στα ύψη.

Ο πόλεμος διαταράσσει επίσης την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων σε άλλα μέρη του κόσμου, καθώς η σύγκρουση έχει επηρεάσει την προμήθεια του βασικού συστατικού τους, του φυσικού αερίου. Αυτό έχει οδηγήσει τους κατασκευαστές λιπασμάτων σε χώρες όπως η Ινδία και το Μπαγκλαντές να μειώσουν την παραγωγή, αναφέρει το Bloomberg. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι αυξανόμενες τιμές του φυσικού αερίου ασκούν επίσης πιέσεις στην ευρωπαϊκή παραγωγή.

Ταυτόχρονα, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, δεν υπάρχει σύγχρονη παραγωγή τροφίμων χωρίς ενέργεια. Ο πόλεμος περιορίζει τα αποθέματα καυσίμων που απαιτούνται για τη λειτουργία των μηχανημάτων που σπέρνουν και συγκομίζουν τις καλλιέργειες, ψεκάζουν χημικά και ποτίζουν τα φυτά. Οι Αυστραλοί καλλιεργητές σιτηρών αντιμετωπίζουν περικοπές στην παράδοση καυσίμων πριν από την περίοδο σποράς. Στο Μπαγκλαντές, ορισμένοι καλλιεργητές ρυζιού δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ντίζελ για την τροφοδοσία των αντλιών άρδευσης, ενώ οι ψαράδες στις Φιλιππίνες μπορεί σύντομα να χρειαστεί να κρατήσουν τα σκάφη τους στην ξηρά.

Η διακοπή των Στενών του Ορμούζ και των θαλάσσιων οδών της Ερυθράς Θάλασσας έχει αυξήσει το κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων και έχει επιμηκύνει τους χρόνους διέλευσης για τα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και τα λιπάσματα.

Οι χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής που εξαρτώνται από τις εισαγωγές είναι ιδιαίτερα ευάλωτες

Οι τιμές των τροφίμων

Πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, ο πληθωρισμός των τροφίμων σε όλο τον κόσμο αναμενόταν γενικά να μειωθεί φέτος. Το κόστος των τροφίμων εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλότερο από το υψηλότερο σημείο του Μαρτίου 2022 μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά ο αντίκτυπος του πολέμου αρχίζει να επηρεάζει τους επίσημους δείκτες τιμών. Στην Τουρκία, οι καταναλωτές πλήρωναν περίπου το ένα τρίτο περισσότερο για τα λαχανικά τους από ό,τι πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Ο πλήρης αντίκτυπος είναι πιθανό να χρειαστεί λίγος χρόνος για να γίνει αισθητός.

Πιθανές οικονομικές επιπτώσεις

Οι υψηλότερες τιμές των τροφίμων, σύμφωνα με το Bloomberg, θα περιπλέξουν τις προσπάθειες των κεντρικών τραπεζών να επαναφέρουν υπό έλεγχο το κύμα πληθωρισμού μετά την πανδημία.

Η κατάσταση αποτελεί επίσης πρόκληση για τους πολιτικούς, ειδικά στις αναδυόμενες οικονομίες όπου τα τρόφιμα καταναλώνουν μεγαλύτερο ποσοστό των εισοδημάτων των νοικοκυριών από ό,τι στις πιο βιομηχανικές χώρες.

Οι χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής που εξαρτώνται από τις εισαγωγές είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην έλλειψη λιπασμάτων και στην αύξηση του κόστους των παραγωγικών εισροών, ανέφερε ο FAO στις 15 Μαρτίου. Ενώ οι αγρότες στις πλούσιες χώρες μπορούν να βασίζονται στη στήριξη των κυβερνήσεων τους, αυξάνονται οι ανησυχίες για ορισμένες από τις φτωχότερες οικονομίες.

Πολλές αναπτυσσόμενες χώρες αγωνίζονται να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους και έχουν περιορισμένη ικανότητα να απορροφήσουν νέες διακυμάνσεις των τιμών, προειδοποίησε η Επιτροπή Εμπορίου και Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

Οι προβλέψεις από το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) είναι δυσοίωνες, καθώς ενδέχεται έως και 45 εκατομμύρια επιπλέον άτομα να αντιμετωπίσουν οξεία πείνα εάν η σύγκρουση στο Ιράν δεν υποχωρήσει έως τα μέσα του έτους, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η περαιτέρω αύξηση της επισιτιστικής ανασφάλειας θα μπορούσε να σημαίνει καταστροφή για ορισμένες από τις πιο ευάλωτες χώρες του κόσμου που ήδη διατρέχουν κίνδυνο λιμού, ανέφερε.