Παράθυρο αποκλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ, ανοίγει η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ωστόσο η ναυτιλιακή αγορά εκτιμά ότι η επιστροφή στην κανονικότητα θα είναι αργή και υπό αυστηρούς όρους. Παρά την αποδοχή της συμφωνίας από την Τεχεράνη και την πρόταση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για παύση των επιχειρήσεων με αντάλλαγμα το άμεσο άνοιγμα της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, πλοιοκτήτες, ασφαλιστές και αναλυτές θεωρούν ότι οι διελεύσεις θα παραμείνουν περιορισμένες για σημαντικό χρονικό διάστημα, καθώς οι κίνδυνοι ασφάλειας δεν πρόκειται να εκλείψουν άμεσα.
Το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου, παραμένει κρίσιμο αλλά και ιδιαίτερα εύθραυστο σημείο για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Οι διελεύσεις θα παραμείνουν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα ακόμη και αν σταματήσουν οι εχθροπραξίες, προειδοποιούσε ο αναλυτής της Clarksons Frode Morkedal λίγες ώρες πριν την επίτευξη της εκεχειρίας. Όπως σημείωνε, πλοιοκτήτες και εταιρείες διαχείρισης πλοίων θα κινηθούν με ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά την επιστροφή στο κρίσιμο αυτό πέρασμα, ακόμη και σε περίπτωση συμφωνίας. Οποιαδήποτε επαναλειτουργία, πρόσθετε, είναι πιθανότερο να είναι σταδιακή και υπό όρους, καθώς για πλοιοκτήτες, ναυλωτές και ασφαλιστές μια ανακοίνωση εκεχειρίας από μόνη της δεν αρκεί για την αποκατάσταση της κανονικής ροής.
Πάνω από 800 πλοία είναι εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το Bloomberg, περισσότερα από 800 πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, με πλοιοκτήτες να εξετάζουν προσεκτικά τους όρους της συμφωνίας προτού επιχειρήσουν διέλευση. Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, που επιτεύχθηκε λίγες ώρες πριν από τη λήξη του τελεσιγράφου της Ουάσιγκτον, παραμένουν ασαφείς, γράφει το Bloomberg. Η Τεχεράνη κάνει λόγο για ασφαλή διέλευση δύο εβδομάδων «εντός τεχνικών περιορισμών» και σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις της, ενώ η αμερικανική πλευρά ανακοίνωσε «πλήρες, άμεσο και ασφαλές άνοιγμα». Παραμένει επίσης αδιευκρίνιστο αν έχουν συμφωνηθεί τέλη διέλευσης ή το ακριβές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, με τις αγορές να αναμένουν σαφείς εγγυήσεις πριν κινητοποιηθεί ο στόλος.
«Δεν επαναφέρεις τις παγκόσμιες θαλάσσιες ροές μέσα σε 24 ώρες», δήλωσε η Jennifer Parker, υπογραμμίζοντας ότι «οι πλοιοκτήτες δεξαμενόπλοιων, οι ασφαλιστές και τα πληρώματα πρέπει να πειστούν ότι ο κίνδυνος έχει πραγματικά μειωθεί και δεν έχει απλώς παγώσει». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο επικεφαλής ναυτιλιακών ασφαλίσεων στην Ασία της Willis Towers Watson, Lewis Hart, τόνισε ότι ακόμη και εντός του παραθύρου των δύο εβδομάδων «η δραστηριότητα θα επανεκκινήσει με μετρημένο τρόπο και όχι μαζικά».
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, μεγάλο μέρος του εγκλωβισμένου στόλου αφορά ενεργειακά φορτία. Στον Κόλπο βρίσκονται 426 δεξαμενόπλοια αργού και προϊόντων, 34 πλοία LPG και 19 πλοία LNG, ενώ τα υπόλοιπα μεταφέρουν ξηρό φορτίο ή εμπορευματοκιβώτια.
Κινούνται τα πρώτα πλοία
Τα πρώτα πλοία που φαίνεται να κινούνται μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας ταξιδεύουν σε ζεύγος προς τα ιρανικά νησιά Λάρακ και Κεσμ. Το ένα είναι το δεξαμενόπλοιο υπό αμερικανικές κυρώσεις και με ιρανική σημαία, ενώ δίπλα του κινείται ένα που εμφανίζεται να είναι ελληνικών συμφερόντων ωστόσο η γνησιότητα των στοιχείων αμφισβητούνται.
«Είναι θετικό ότι η αγορά αντιδρά, αλλά πρόκειται για την πρώτη ημέρα μιας εύθραυστης εκεχειρίας», δήλωσε ο πρώην σύμβουλος πληροφοριών των ΗΠΑ Michael Pregent. «Είναι πιθανό να δούμε το καθεστώς να ελέγχει ποιος περνά, ποιος πληρώνει και ποιος θα αποκλείεται», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας ότι η επαναλειτουργία δεν θα είναι ομοιόμορφη.
Ιδιαίτερη προσοχή στρέφεται και στα πλοία LNG, καθώς κανένα φορτωμένο πλοίο υγροποιημένου φυσικού αερίου δεν έχει διασχίσει τα Στενά από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ πρόσφατη απόπειρα διέλευσης ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή. Περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης LNG διέρχεται από το Ορμούζ, γεγονός που αυξάνει την πίεση στις ενεργειακές αγορές.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, περίπου 20.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στα πλοία και σε υποστηρικτικά σκάφη από τα τέλη Μαρτίου, αντιμετωπίζοντας μειωμένα εφόδια, κόπωση και αυξανόμενο ψυχολογικό στρες. Η αβεβαιότητα για την ασφάλεια των διελεύσεων παραμένει υψηλή ακόμη και μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας.
Περιορισμένη ανάκαμψη
Τα δεδομένα της Kpler καταγράφουν περιορισμένη ανάκαμψη στις διελεύσεις δεξαμενόπλοιων την περασμένη εβδομάδα. Δέκα πλοία διέσχισαν τα Στενά στις 2 και 5 Απριλίου, ενώ επτά και έξι πλοία αντίστοιχα εξήλθαν καθημερινά από τον Περσικό Κόλπο. Τη Δευτέρα δεν πραγματοποιήθηκε καμία διέλευση, ενώ την Τρίτη καταγράφηκε μόλις μία. Στις 28 Φεβρουαρίου, όταν ισραηλινές και αμερικανικές επιδρομές πυροδότησαν τη σύγκρουση, είχαν καταγραφεί περίπου 50 διελεύσεις ημερησίως.
Το μοναδικό πλοίο που διέσχισε το Στενό την Τρίτη ήταν το Charminar (51.000 dwt, κατασκευής 2006), δεξαμενόπλοιο προϊόντων σε έρμα με σημαία Κομορών και άγνωστη ιδιοκτησία από τον Ιούλιο του 2025, το οποίο κατευθύνεται προς το ιρακινό λιμάνι Χορ Αλ Ζουμπάιρ. Παράλληλα, την περασμένη εβδομάδα καταγράφηκαν 16 διελεύσεις πλοίων μεταφοράς φυσικού αερίου, εκ των οποίων τα οκτώ αναχώρησαν από την περιοχή.
Στις ενεργειακές ροές, η Kpler αναφέρει σημαντική μείωση στις εξαγωγές αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, από 19,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Φεβρουάριο σε 10,4 εκατ. τον Μάρτιο. Οι εξαγωγές του Ιράκ υποχώρησαν από 3,36 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε 562.000, ενώ το Κουβέιτ κατέγραψε πτώση από 1,2 εκατ. σε 306.000 βαρέλια. Η Σαουδική Αραβία μείωσε τις εξαγωγές της από 7,28 εκατ. σε 4,36 εκατ. βαρέλια ημερησίως, διοχετεύοντας μέρος του πετρελαίου μέσω χερσαίων διαδρομών προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ το Ομάν κατέγραψε μικρή αύξηση από 895.000 σε 941.000 βαρέλια ημερησίως, σε μια αγορά που παραμένει ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι στη βιωσιμότητα της εκεχειρίας.
