Στενά του Ορμούζ: Νέα ένταση μετά την επαναφορά των περιορισμών από το Ιράν

Το Σάββατο, το Ιράν επανέφερε περιορισμούς στην κυκλοφορία των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και το Ισραήλ επιτέθηκε σε στόχους στον Λίβανο, υπονομεύοντας τις προσδοκίες για μια επερχόμενη συμφωνία ειρήνης που διαφήμιζε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Η Ισλαμική Δημοκρατία διεμήνυσε στα πλοία ότι ο διάδρομος ήταν κλειστός για τη ναυσιπλοΐα, και ένα υπερτάνκερ ανέφερε πυροβολισμούς, σύμφωνα με πλοιοκτήτες, ανέφερε το Bloomberg.

Το… χάος στα Στενά του Ορμούζ — μέσω των οποίων περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου μεταφερόταν πριν ξεκινήσει ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο — ξέσπασε μια μέρα αφότου το Ιράν δήλωσε ότι ο διάδρομος θα ανοίξει ξανά για εμπορικά πλοία. Νωρίτερα μέσα στην ημέρα, το Ιράν απέρριψε το αίτημα των ΗΠΑ να διατηρηθεί η ναυτική αποκλειστική γραμμή μέχρι να υπογραφεί μια συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς το ναυτική «ληστεία».

Υπήρχαν επίσης ενδείξεις ότι η εκεχειρία στο Λίβανο — συνδεδεμένη με την απόφαση του Ιράν να επιτρέψει την κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ — ενδέχεται να περιέλθει σε αδράνεια. Οι Δυνάμεις Άμυνας του Ισραήλ δήλωσαν ότι χτύπησαν «σαμποτέρ» που πλησίαζαν τα στρατεύματά τους παραβιάζοντας την ανακωχή. Οι εξελίξεις ανατρέπουν την αυξανόμενη αισιοδοξία ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν πλησιάζουν σε μια ευρεία συμφωνία για να τερματιστεί ένας πόλεμος ήδη επτά εβδομάδων που έχει κοστίσει χιλιάδες ζωές και έχει διαταράξει τις εξαγωγές ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο.

Την Παρασκευή, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι μια συμφωνία με το Ιράν μπορεί να είναι επικείμενη, προσθέτοντας ότι θα συνεργαστεί με την Ισλαμική Δημοκρατία για να ανακτήσει τη «πυρηνική σκόνη» της χώρας.

Αλλά ο Εσμαΐλ Μπαγκάι, εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της χώρας, είπε στην κρατική τηλεόραση ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο «είναι για εμάς τόσο ιερό όσο το έδαφος του Ιράν, και δεν θα μεταφερθεί πουθενά υπό οποιεσδήποτε συνθήκες».

Το υλικό — το οποίο οι ΗΠΑ λένε ότι θάφτηκε βαθιά κάτω από το έδαφος μετά τους βομβαρδισμούς των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν κατά τη διάρκεια του δωδεκαήμερου πολέμου πέρυσι — βρίσκεται στον πυρήνα των προσπαθειών για τερματισμό της σύγκρουσης, και η μοίρα του είναι κεντρική σε οποιαδήποτε ευρύτερη συμφωνία.

Η ορμή για μια διαρκή ειρήνη είχε χτιστεί, με την Τεχεράνη να δηλώνει την Παρασκευή ότι το Ορμουζ είναι ανοιχτό για τηνεμπορική ναυτιλία.

Ρωγμές άρχισαν να εμφανίζονται το Σάββατο με την κριτική του Ιράν για τον συνεχιζόμενο αποκλεισμό από τις ΗΠΑ.

Το βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό ανακοίνωσε λίγο αργότερα ότι ένα τάνκερ προσεγγίστηκε από πλοία του Ισλαμικού Σώματος Φρουρών της Επανάστασης προτού δεχθεί πυρά, προσθέτοντας ότι το πλοίο και το πλήρωμά του είναι ασφαλή. Ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα σε ξεχωριστό περιστατικό στα ανοικτά των ακτών του Ομάν, κατέληξε η σχετική ανακοίνωση.

Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δήλωσε ότι το «ναυτικό της χώρας είναι έτοιμο να κάνει τους εχθρούς να γευτούν τη πικρία νέων ηττών» σε δήλωση που σχετιζόταν και με την Ημέρα του Εθνικού Στρατού. Δεν ήταν ξεκάθαρο αν το μήνυμά του ήταν άμεση απάντηση στις εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Το Ιράν ελέγχει το στενό και θα διασφαλίσει τα δικαιώματά του «είτε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είτε στο πεδίο», δήλωσε ο Πρώτος Αντιπρόεδρος του Ιράν Μοχάμαντ Ρεζά Αρεφ, σύμφωνα με το ημι-επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mehr.

Κινητικότητα στα Στενά

Πολλά πετρελαιοφόρα έκαναν αναστροφή το Σάββατο αφού φαινόταν να προσπαθούν να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ, σημειώνει το Bloomberg.

Άλλα πλοία εξακολουθούσαν να προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία που προσέφερε η ανακοίνωση της Παρασκευής. Το FPMC C Lord, ένα πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο αργού πετρελαίου φορτωμένο με καταριανό και σαουδαραβικό αργό, πλέει νότια του Ιρανικού νησιού Λαρακ και κατευθυνόταν στον Κόλπο του Ομάν το μεσημέρι του Σαββάτου, υποδεικνύοντας προορισμό το λιμάνι Φουτζάιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μία χούφτα άλλα πετρελαιοφόρα δείχνουν επίσης να έχουν πάρει ρότα προς το πέρασμα. Νωρίτερα, τρία δεξαμενόπλοια LNG και ένα δεξαμενόπλοιο προϊόντων πετρελαίου — μερικά από αυτά αμερικανικής ιδιοκτησίας — κατευθύνθηκαν ανατολικά στον Κόλπο του Ομάν, ενώ ένα δεξαμενόπλοιο προϊόντων με σημαία Πακιστάν ακολούθησε λίγο πιο πίσω. Πολλά δεξαμενόπλοια LNG πλησίαζαν επίσης το στενό.

«Ενώ μια συμφωνία φαίνεται να είναι ορατή που μπορεί να φέρει τέλος στον τρέχοντα γύρο των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και ανακούφιση στις αγορές ενέργειας, είναι απίθανο να οδηγήσει σε πλήρη ή μόνιμη ειρήνη», έγραψαν οι αναλυτές της Bloomberg Economics. «Αξιολογούμε ότι κάθε συμφωνία θα είναι περιορισμένη και εύθραυστη», καταλήγουν.

Στο «κυνήγι» μιας συμφωνίας

Ο Τραμπ δήλωσε στο Bloomberg κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνέντευξης την Παρασκευή ότι το Ιράν συμφώνησε να αναστείλει το πυρηνικό του πρόγραμμα επ’ αόριστον, και ότι «τα περισσότερα από τα κύρια σημεία» στις συνομιλίες με τη χώρα έχουν ολοκληρωθεί.

Αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ θα απελευθερώσουν οποιαδήποτε παγωμένα κεφάλαια στην Ισλαμική Δημοκρατία — μια βασική απαίτηση της Τεχεράνης.

«Απλώς νομίζω ότι είναι κάτι που πρέπει να συμβεί. Είναι κάτι που έχει μόνο νόημα να συμβεί. Και νομίζω ότι θα συμβεί. Θα δούμε τι θα γίνει», είπε ο Τραμπ σχετικά με την προοπτική κατάληξης σε συμφωνία με το Ιράν, καθώς επέστρεφε στην Ουάσιγκτον από μια εκδήλωση στη Φοίνιξ. «Νομίζω ότι αυτό θα είναι πολύ επωφελές. Και το κυριότερο είναι ότι το Ιράν δεν θα έχει πυρηνικό όπλο».

Ο πρόεδρος επίσης άφησε να εννοηθεί η απειλή της επανάληψης των επιθέσεων στο Ιράν μόλις λήξει η τρέχουσα εκεχειρία την επόμενη εβδομάδα. «Ίσως να μην την επεκτείνω, οπότε θα έχετε έναν αποκλεισμό, και δυστυχώς θα πρέπει να αρχίσουμε πάλι να ρίχνουμε βόμβες», είπε.

Τα σχόλια του Τραμπ και η διακήρυξη της Τεχεράνης για τα Στενά την Παρασκευή ήταν τα τελευταία σημάδια ότι οι δύο πλευρές εργαζόταν στα παρασκήνια για μια συμφωνία μετά την αποτυχία του πρώτου γύρου άμεσων συνομιλιών τους στο Πακιστάν την περασμένη εβδομάδα να οδηγήσει σε συμφωνία.

Ο αντίκτυπος της χθεσινής… ανάπαυλας

Οι τιμές πετρελαίου, καυσίμων και φυσικού αερίου κατέρρευσαν με την ελπίδα ότι οι τελευταίες εξελίξεις θα σήμαιναν το τέλος του πολέμου και περισσότερες ενεργειακές προμήθειες θα μπορούσαν να περάσουν με ασφάλεια μέσω του Ορμούζ. Το Brent υποχώρησε 9% την Παρασκευή γύρω στα 90 δολάρια το βαρέλι, διαγράφοντας τα περισσότερα από τα κέρδη που είχε σημειώσει από την έναρξη του πολέμου. Οι τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ και την Ευρώπη ήταν επίσης χαμηλότερες.

Σε μια αξιοσημείωτη μεταβολή, οι πραγματικές τιμές του πετρελαίου επίσης μειώθηκαν σημαντικά παράλληλα με τις τιμές των futures. Την Παρασκευή, το συμβατικό Brent, η πιο σημαντική φυσική τιμή στον κόσμο, έπεσε κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τις 11 Μαρτίου. Οι μετοχές συνέχισαν την άνοδό τους στην προσδοκία ότι ο πόλεμος θα τελείωνε σύντομα.

Μία πρόταση που συζητείται είναι να απελευθερώσουν οι ΗΠΑ 20 δισεκατομμύρια δολάρια από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, σε αντάλλαγμα για την παράδοση από την Τεχεράνη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, ανέφερε το Axios, επικαλούμενο δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και δύο επιπλέον πηγές.

Ο Τραμπ απάντησε αρνητικά σε αυτή την ιδέα κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής συνέντευξης, λέγοντας επανειλημμένα «όχι» όταν ρωτήθηκε αν θα απελευθερώσει τα 20 δισεκατομμύρια δολάρια.

Οι Πακιστανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι υπέδειξαν ότι προετοιμάζεται ένας ακόμη γύρος συνομιλιών. Όταν ρωτήθηκε αν θα ταξίδευε στο Πακιστάν για να υπογράψει μια συμφωνία, ο Τραμπ είπε, «ίσως». Το Ιράν δήλωσε ότι δεν έχει ακόμη συμφωνήσει σε έναν ακόμη γύρο διαπραγματεύσεων.

Στη διάρκεια της τηλεφωνικής συνέντευξης, ο Τραμπ είπε ότι οι συζητήσεις ΗΠΑ-Ιράν είναι μια «εντελώς ξεχωριστή συμφωνία» από την εκεχειρία στον Λίβανο. Παρ’ όλα αυτά, η στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο εναντίον της Χεζμπολάχ, πρακτικά ενός ιρανικού πληρεξούσιου, είχε αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο σε μια ευρύτερη συμφωνία.