Μια σειρά από ιστορικά υψηλά για την Wall Street μπορεί να φαινόταν απίθανη σε πολλούς επενδυτές στην αρχή του έτους, αν γνώριζαν ότι θα ακολουθούσε μια στρατιωτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, μια απότομη αύξηση των παγκόσμιων τιμών ενέργειας, σοβαρές διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού στη θάλασσα και έναν αυξανόμενο κίνδυνο παγκόσμιας ύφεσης, επισημαίνει σε άρθρο του στους Financial Times ο κορυφαίος Αιγύπτιος οικονομολόγος Μοχάμαντ Ελ Εριάν.
Σύμφωνα με τον Ελ Εριάν αν και η συμβατική σοφία υπαγορεύει ότι τέτοιες «γεωοικονομικές» αναταραχές υπονομεύουν τις προσδοκίες για τα εταιρικά κέρδη, αυξάνουν την αποστροφή των επενδυτών για το ρίσκο και απορροφούν κεφάλαια από τις μετοχές και τα κατατάσσουν σε «ασφαλή περιουσιακά στοιχεία» όπως κρατικά ομόλογα, χρυσό και μετρητά, σήμερα βρισκόμαστε στην αντίθετη κατάσταση, σε αυτό που αποκαλεί «μια ζώνη λυκόφωτος».
Ενώ οι χρονικοί ορίζοντες για την επίλυση του πολέμου συνεχίζουν να καθυστερούν και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, οι δείκτες της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς έχουν περάσει από ρεκόρ σε ρεκόρ. Το παράδοξο για τον Ελ Εριάν έγκειται στο ότι αυτό οφείλεται στα υψηλότερα εταιρικά κέρδη και της μεγαλύτερης όρεξης για ρίσκο. Κατά τη διαδικασία, η συνήθης επενδυτική τάση για τις συναλλαγές στην αρχή του έτους έχει ακυρωθεί.
Μια κοινή άποψη μεταξύ επενδυτών και αναλυτών τον Ιανουάριο ήταν ότι το 2026 θα υπάρξει μια στροφή μακριά από τις «ακριβές» αμερικανικές μετοχές προς την «αξία» που συναντάται στον υπόλοιπο κόσμο, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Άλλωστε, το χάσμα αποτίμησης μεταξύ του S&P 500 και του Stoxx Europe 600 έχει διευρυνθεί δραματικά, σημειώνει ο Ελ Εριάν.
Πως η τεχνολογική κυριαρχία ισούται με ισχυρά μακροοικονομικά μεγέθη
Αυτή η θέση, θεωρεί ο διακεκριμένος οικονομολόγος, εκτροχιάστηκε από τη σκληρή πραγματικότητα της γεωοικονομίας. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποκάλυψε τις δομικές ευπάθειες της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η περιοχή έχει αυξημένη ευαισθησία στα ενεργειακά σοκ, όχι μόνο στην αύξηση των τιμών αλλά και στην απειλή ελλείψεων φυσικού εφοδιασμού. Αυτό και η ευπάθεια σε άλλες διαταραγμένες αλυσίδες εφοδιασμού μετέτρεψαν τις ελκυστικές αποτιμήσεις σε μια παγίδα αξίας. Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ αναδείχθηκαν ως αγορά επιλογής καθώς οι επενδυτές επιβράβευσαν τη σχετική ενεργειακή ανεξαρτησία της οικονομίας και τα μακροχρόνια δομικά πλεονεκτήματα.
Η αυξανόμενη τεχνολογική κυριαρχία της αμερικανικής οικονομίας έχει εξισωθεί από πολλούς με τα ισχυρά μακροοικονομικά θεμελιώδη μεγέθη της, βλέπει ο Ελ Εριάν.
Εκτός από τις εκπληκτικές τεχνολογικές καινοτομίες που προσφέρουν κέρδη παραγωγικότητας, η Αμερική συνεχίζει να επωφελείται από έναν μοναδικό συνδυασμό ευελιξίας στις εταιρείες και την αγορά εργασίας, βαθιές κεφαλαιαγορές, σημαντική δημοσιονομική στήριξη και μια κεντρική τράπεζα που διστάζει περισσότερο να αυξήσει τα επιτόκια. Η φαινομενικά άφθονη διαθεσιμότητα επιχειρηματικών κεφαλαίων ενισχύει τον δυναμισμό της οικονομίας, επιτρέποντας στον εταιρικό τομέα της να διαχειριστεί τις αναταραχές πιο αποτελεσματικά.
Η ηγεσία της αγοράς έχει συγκεντρωθεί σε λίγους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους, προσφέροντας στήριξη στους βασικούς δείκτες. Δεν πρόκειται μόνο για εταιρείες ανάπτυξης, αλλά για ισχυρές μηχανές ταμειακών ροών με σταθερούς ισολογισμούς, που λειτουργούν σχεδόν ως υποδομές της σύγχρονης οικονομίας. Η ανθεκτικότητά τους στα γεωπολιτικά σοκ έχει αποσυνδέσει τους αμερικανικούς δείκτες από την αδυναμία που παρατηρείται διεθνώς.
Τα όρια που βλέπει ο Ελ Εριάν
Ωστόσο, ο Ελ Εριάν προειδοποιεί ότι αυτό που οδηγεί σε σχετική κυριαρχία δεν χρειάζεται να εγγυηθεί τη συνέχιση ενός σερί σε απόλυτους όρους. Υπάρχει ένα γεωοικονομικό ανώτατο όριο ακόμη και για αυτό το ράλι της αγοράς, και θα φτάσουμε εκεί αν η σύρραξη δεν επιλυθεί.
Ήδη πλησιάζουμε στο σημείο όπου η τιμή και η διαθεσιμότητα της ενέργειας θα ξεπεράσουν τα όρια σε έναν αυξανόμενο αριθμό οικονομιών που δεν μπορούν να τις απορροφήσουν άνετα. Εν τω μεταξύ, η επερχόμενη μείωση του επενδυτικού κεφαλαίου από τις χώρες του Κόλπου θα απομυζήσει προσωρινά τις αγορές των ΗΠΑ από έναν μεγάλο χρηματοδότη.
Έπειτα, υπάρχει ο κίνδυνος της «κόπωσης αποτιμήσεων». Το premium των ΗΠΑ έχει φτάσει σε επίπεδο όπου ακόμη και μικρές αποκλίσεις στα κέρδη ή ελαφρές καθυστερήσεις στην ανάπτυξη και τη διάχυση της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν να προκαλέσουν σημαντική ανατιμολόγηση.
Για τον Ελ Εριάν το τρέχον χάσμα μεταξύ της απόδοσης της αγοράς και των γεωοικονομικών πραγματικοτήτων απαιτεί μια λεπτή ισορροπία μεταξύ της αναγνώρισης των πλεονεκτημάτων που προσφέρουν οι ΗΠΑ, ενώ παράλληλα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αυξανόμενη επίγνωση των αυξανόμενων προκλήσεων για την οικονομική ευημερία.
Οι ΗΠΑ μπορεί να έχουν αποσυνδεθεί από την παγκόσμια ζοφερή κατάσταση προς το παρόν, αλλά υπάρχουν εγχώρια όρια στην ανθεκτικότητα και την ευελιξία της οικονομίας. Επιπλέον, σε έναν ακόμη διασυνδεδεμένο κόσμο, η πλήρης οικονομική και χρηματοπιστωτική μόνωση είναι αδύνατη. Ενώ οι ΗΠΑ είναι αναμφισβήτητα η καλύτερη επιλογή μεταξύ των προηγμένων οικονομιών, ακόμη και αυτό τελικά θα δείξει σημάδια φθοράς εάν το γεωοικονομικό περιβάλλον παραμείνει σκληρό.
