Ένα εκτεταμένο «πακέτο» παρεμβάσεων που αγγίζει τη φορολόγηση, την υλοποίηση συμβάσεων, τη στελέχωση και την εταιρική λειτουργία των δύο μεγαλύτερων εταιρειών ύδρευσης και αποχέτευσης της χώρας, της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, προωθεί το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Οι ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται σε νομοσχέδιο που εισήχθη στη Βουλή για συζήτηση και ψήφιση, αφορούν τη φορολογική αντιμετώπιση των διαρροών νερού, την εξαίρεση από τον μηχανισμό αντιστροφής ΦΠΑ σε έργα ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και τη δυνατότητα αξιοποίησης αφορολόγητων αποθεματικών για ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων, με ευνοϊκή φορολόγηση.
Παράλληλα, οι διαφορές από την εκτέλεση συμβάσεων θα μεταφέρονται στα διοικητικά δικαστήρια ενώ αναμορφώνεται και το πλαίσιο επιλογής ανώτατων στελεχών, με ευελιξία στις αμοιβές τους. Πρόκειται για παρεμβάσεις που, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, επιδιώκουν ταχύτερη υλοποίηση έργων και επενδύσεων.
Φορολογική αντιμετώπιση απωλειών νερού και ΦΠΑ
Στο πρώτο σκέλος των παρεμβάσεων ρυθμίζεται το ζήτημα της φορολογικής μεταχείρισης των απωλειών νερού. Ειδικότερα, εισάγεται ρύθμιση με την οποία διευκρινίζεται ότι οι διαρροές που χάνονται κατά την υδροληψία, επεξεργασία, μεταφορά και διανομή υδάτων δεν θα θεωρούνται παράδοση αγαθών για ίδιους σκοπούς των εταιρειών ύδρευσης ή για σκοπούς ξένους προς την επιχειρηματική δραστηριότητα των εταιρειών. Έτσι, οι τεχνικές, φυσικές και λειτουργικές απώλειες που προκύπτουν στα δίκτυα της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ δεν θα επιβαρύνονται με καταβολή ΦΠΑ. Η πρόβλεψη θα εφαρμόζεται και αναδρομικά σε όλα τα εκκρεμή φορολογικά έτη, επιλύοντας υφιστάμενες φορολογικές εκκρεμότητες και περιορίζοντας τον κίνδυνο πρόσθετων επιβαρύνσεων και δικαστικών διαφορών στο μέλλον για τις επιχειρήσεις ύδρευσης.
Σήμερα, στο δίκτυο της ΕΥΔΑΠ οι διαρροές και οι μη καταγεγραμμένες απώλειες φτάνουν περίπου το 15%, ποσοστό που η εταιρεία επιδιώκει να μειώσει σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Αντιστοίχως, η ΕΥΑΘ υποστηρίζει ότι τα τελευταία χρόνια έχει πετύχει μείωση, με τις απώλειες να κινούνται γύρω στο 20% και στόχο να πέσουν περίπου στο 15%.
Εξαίρεση έργων από τον μηχανισμό αντιστροφής ΦΠΑ
Με άλλη προτεινόμενη ρύθμιση εξαιρούνται τα έργα που αναθέτουν η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ από τον μηχανισμό αντιστροφής ΦΠΑ, ο οποίος προβλέπει ότι υπόχρεος για την καταβολή του φόρου είναι ο λήπτης των υπηρεσιών και όχι ο ανάδοχος. Μέχρι σήμερα, σε πολλά δημόσια έργα ο ΦΠΑ δεν καταβαλλόταν από τον εργολάβο αλλά από τον φορέα που αναθέτει το έργο, κάτι που δημιουργούσε προβλήματα ρευστότητας και πρόσθετη γραφειοκρατία για τις κατασκευαστικές εταιρείες.
Με τη νέα ρύθμιση, οι ανάδοχοι των έργων ύδρευσης και αποχέτευσης θα μπορούν να λειτουργούν με το σύνηθες καθεστώς ΦΠΑ, ώστε να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση και συμμετοχή περισσότερων εταιρειών στους διαγωνισμούς. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική, στόχος είναι να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός, να προχωρήσουν ταχύτερα τα έργα και να επιταχυνθεί η απορρόφηση ευρωπαϊκών και εθνικών κονδυλίων για υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης, περιορίζοντας διοικητικά και χρηματοδοτικά εμπόδια για τους αναδόχους και επιταχύνοντας την υλοποίηση επενδύσεων.
Κεφαλαιοποίηση αφορολόγητων αποθεματικών
Επίσης, εισάγεται διάταξη που αφορά την κεφαλαιακή ενίσχυση της ΕΥΔΑΠ μέσω αξιοποίησης υφιστάμενων αποθεματικών. Η ρύθμιση προβλέπει για την εισηγμένη τη δυνατότητα να αξιοποιήσει το ειδικό αφορολόγητο αποθεματικό που έχει σχηματίσει τα προηγούμενα χρόνια, μετατρέποντάς το σε μετοχικό κεφάλαιο μετά από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Στόχος είναι να ενισχυθούν τα ίδια κεφάλαια της εταιρείας και να βελτιωθεί η χρηματοοικονομική της εικόνα, ώστε να αποκτήσει μεγαλύτερη δυνατότητα επενδύσεων και ανάπτυξης. Το συγκεκριμένο αποθεματικό είχε σχηματιστεί με βάση ειδική νομοθετική διάταξη και έως σήμερα δεν υπήρχε σαφής δυνατότητα ελεύθερης διαχείρισής του από τα εταιρικά όργανα, καθώς δεν είχε παρασχεθεί σχετική εξουσιοδότηση.
Με τη νέα πρόβλεψη, αποσαφηνίζεται ότι η Γενική Συνέλευση μπορεί να προχωρεί σε κεφαλαιοποίηση, υπό συγκεκριμένο φορολογικό καθεστώς. Αυτή θα φορολογείται με συντελεστή 5%, ενώ με την πληρωμή του συγκεκριμένου φόρου θα εξαντλείται κάθε άλλη φορολογική υποχρέωση τόσο για την εταιρεία όσο και για τους μετόχους της. Δηλαδή, δεν θα επιβάλλεται επιπλέον φόρος μερισμάτων ή άλλη παρακράτηση φόρου. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η ρύθμιση αποσκοπεί στη βελτίωση του επενδυτικού προφίλ της ΕΥΔΑΠ και στη δημιουργία ευνοϊκότερων συνθηκών για την περαιτέρω ανάπτυξη της εταιρείας.
Επίλυση διαφορών μέσω διοικητικών δικαστηρίων
Επιπλέον, προτείνεται αναμόρφωση του τρόπου επίλυσης διαφορών που προκύπτουν από συμβάσεις των δύο εταιρειών. Η ρύθμιση καθιερώνει ειδικό δικονομικό πλαίσιο για την επίλυση διαφορών που προκύπτουν κατά την εκτέλεση συμβάσεων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, στο πλαίσιο του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων. Συγκεκριμένα, οι σχετικές διαφορές δεν θα εκδικάζονται πλέον από τα πολιτικά δικαστήρια, αλλά θα υπάγονται στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων. Έτσι, οι υποθέσεις που αφορούν συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών θα εξετάζονται από τα Διοικητικά Πρωτοδικεία, ενώ οι διαφορές από έργα, μελέτες και τεχνικές υπηρεσίες θα υπάγονται στα Διοικητικά Εφετεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Πριν από την προσφυγή στο δικαστήριο προβλέπεται υποχρεωτική διοικητική ένσταση, εκτός αν ασκείται αγωγή με σωρευμένο αίτημα ακύρωσης.
Νέο πλαίσιο επιλογής και αμοιβών στελεχών
Τέλος, το νομοσχέδιο εισάγει σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς στελέχωσης των δύο εταιρειών. Προβλέπεται ότι οι θέσεις Γενικών Διευθυντών στις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ θα καλύπτονται μέσω δημόσιας προκήρυξης και απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου, με συμβάσεις ορισμένου χρόνου έως τεσσάρων ετών, οι οποίες θα μπορούν να ανανεώνονται. Με την ίδια διαδικασία θα στελεχώνεται και έως το 20% των θέσεων Διευθυντών.
Οι αποδοχές θα καθορίζονται από την πολιτική αποδοχών της κάθε εταιρείας, που εγκρίνεται από τη Γενική Συνέλευση, ενώ δεν θα εφαρμόζεται το ανώτατο όριο αποδοχών του Δημοσίου για τις συγκεκριμένες θέσεις. Στη διαδικασία μπορούν να συμμετέχουν τόσο εσωτερικοί υπάλληλοι όσο και εξωτερικοί υποψήφιοι. Η επιλογή θα γίνεται από τριμελή επιτροπή με μοριοδότηση και δυνατότητα ενστάσεων, ενώ τα οριστικά αποτελέσματα θα επικυρώνονται από το Διοικητικό Συμβούλιο και θα αναρτώνται δημόσια.
Επίσης, εισάγεται η δυνατότητα αμφίδρομης μετάταξης προσωπικού μεταξύ ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Τέλος ρυθμίζονται ζητήματα που αφορούν στη διαδικασία πρόσληψης προσωπικού αορίστου και ορισμένου χρόνου στις δύο εταιρείες, με ομοιόμορφους κανόνες, εποπτεία του ΑΣΕΠ και έγκριση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ).
