Με αμοιβαίες δηλώσεις περί «επανεκκίνησης» των σχέσεων ολοκληρώθηκε η επίσημη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα, ωστόσο πίσω από το θερμό κλίμα και τις εικόνες διπλωματικής προσέγγισης παραμένει ένας βαθύς στρατηγικός ανταγωνισμός μεταξύ των δύο μεγαλύτερων δυνάμεων του πλανήτη.
Όπως επισημαίνει η Wall Street Journal, καθώς το Air Force One απογειωνόταν από το Πεκίνο μέσα στην ομίχλη της κινεζικής πρωτεύουσας, τόσο η αμερικανική όσο και η κινεζική πλευρά μιλούσαν για μια νέα φάση στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Πεκίνου. Ωστόσο, κάθε πλευρά αντιλαμβάνεται πολύ διαφορετικά το τι σημαίνει αυτή η «επανεκκίνηση».
Για τον Τραμπ, η νέα προσέγγιση αφορά κυρίως την πρόσβαση των αμερικανικών επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά και την επίτευξη πιο ισότιμων εμπορικών σχέσεων — ουσιαστικά μια επιστροφή σε πολιτικές που είχε εγκαταλείψει κατά την πρώτη του θητεία, όταν είχε υιοθετήσει πιο επιθετική στάση απέναντι στο Πεκίνο.
Από την άλλη πλευρά, ο Σι Τζινπίνγκ επιδιώκει αυτό που χαρακτηρίζει «στρατηγική σταθερότητα». Δηλαδή μια προβλέψιμη σχέση στην οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα παρεμποδίζουν την οικονομική και γεωπολιτική άνοδο της Κίνας.
«Μεγάλη αλλαγή» μετά από χρόνια αντιπαράθεσης
Η κοινή επιθυμία για σταθερότερες σχέσεις αποτελεί σημαντική αλλαγή μετά από χρόνια έντονης αντιπαλότητας μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Χένρι Γουάνγκ, ιδρυτής και πρόεδρος του Κέντρου για την Κίνα και την Παγκοσμιοποίηση στο Πεκίνο, δήλωσε στη Wall Street Journal ότι η μετάβαση από τη «στρατηγική αντιπαλότητα» στη «στρατηγική σταθερότητα» συνιστά «μεγάλη μετατόπιση».
Όπως σημείωσε, η σύνοδος αυτή αποτέλεσε σημείο καμπής μετά από μια δύσκολη περίοδο σχέσεων που ξεκίνησε ήδη από την πρώτη προεδρία Τραμπ.
Η Ταϊβάν και το Ιράν παραμένουν εκρηκτικά ζητήματα
Παρά το θετικό κλίμα, η Wall Street Journal τονίζει ότι κάτω από την επιφάνεια παραμένουν σοβαρές συγκρούσεις συμφερόντων που θα μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να ανατρέψουν την προσωρινή ύφεση.
Η Κίνα συνεχίζει να εντείνει τις διεκδικήσεις της απέναντι στην Ταϊβάν, την αυτοδιοικούμενη νήσο την οποία οι ΗΠΑ έχουν δεσμευθεί να εξοπλίζουν για την άμυνά της.
Η Κίνα συνεχίζει να εντείνει τις διεκδικήσεις της απέναντι στην Ταϊβάν
Παράλληλα, η κινεζική στρατιωτική παρουσία στον δυτικό Ειρηνικό γίνεται ολοένα και πιο επιθετική, προκαλώντας ανησυχία στους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή και δημιουργώντας μια σοβαρή γεωπολιτική πρόκληση για την Ουάσιγκτον.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη στήριξη που παρέχει το Πεκίνο στο Ιράν, θέμα που ο Τραμπ έθεσε ευθέως στις συνομιλίες του με τον Σι.
Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, η κινεζική στάση θα μπορούσε να υπονομεύσει τις προσπάθειες των ΗΠΑ να πιέσουν την Τεχεράνη να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα και να περιορίσει τις στρατιωτικές της κινήσεις στη Μέση Ανατολή.
Ο Τραμπ δεν έκρυψε τον θαυμασμό του για τον Σι
Οι γεωπολιτικές διαφορές πάντως δεν εμπόδισαν τον Τραμπ να εκφράσει ανοιχτά τον θαυμασμό του προς τον Κινέζο πρόεδρο, τον οποίο αποκάλεσε επανειλημμένα «φίλο».
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε εντυπωσιασμένος από την υποδοχή που του επιφύλαξε το Πεκίνο, από τη μεγαλοπρεπή τελετή υποδοχής μέχρι την ξενάγηση στο κυβερνητικό συγκρότημα Zhongnanhai, στην καρδιά της κινεζικής πρωτεύουσας.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της επίσκεψης, ο Σι επιχείρησε να παρουσιάσει την Κίνα ως παγκόσμια δύναμη που κλείνει γρήγορα την απόσταση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά τις, όπως θεωρεί το Πεκίνο, προσπάθειες διαδοχικών αμερικανικών κυβερνήσεων να ανακόψουν την άνοδό της.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι είναι «πολύ εντυπωσιασμένος», χαρακτηρίζοντας τη σχέση των δύο χωρών «πολύ ισχυρή».
Χωρίς ουσιαστικές λεπτομέρειες για τις εμπορικές συμφωνίες
Παρά τις θετικές δηλώσεις, ο Τραμπ αποχώρησε από το Πεκίνο χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένες λεπτομέρειες για τις εμπορικές συμφωνίες που υποστήριξε ότι επιτεύχθηκαν.
Η μοναδική σαφής ανακοίνωση αφορούσε την αγορά 200 αεροσκαφών Boeing από την Κίνα, αριθμός αρκετά χαμηλότερος από τα 500 αεροσκάφη που ανέμενε η αγορά.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε μάλιστα τη μετοχή της Boeing σε πτώση σχεδόν 4%.
Μέχρι την αποχώρηση της αμερικανικής αποστολής, δεν είχε δημοσιοποιηθεί επίσημος κατάλογος συγκεκριμένων συμφωνιών ή δεσμεύσεων που προέκυψαν από τη σύνοδο.
Στροφή στην αμερικανική στάση απέναντι στην Κίνα
Η Wall Street Journal σημειώνει ότι στο Πεκίνο κυριάρχησε η αίσθηση πως τόσο ο Τραμπ όσο και ο Σι επιδιώκουν να κλείσουν έναν δεκαετή κύκλο κατά τον οποίο οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να περιορίσουν τις οικονομικές και στρατηγικές απειλές που θεωρούσαν ότι προέρχονται από την Κίνα.
Ο Τραμπ, σε συνέντευξή του στο Fox News από το Πεκίνο, υποβάθμισε ακόμη και τις ανησυχίες για κινεζική κατασκοπεία και κλοπή αμερικανικής πνευματικής ιδιοκτησίας, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιτραπεί η είσοδος περισσότερων Κινέζων φοιτητών στις ΗΠΑ, σε πλήρη αντίθεση με τη σκληρή γραμμή της πρώτης θητείας του.
Η Ταϊβάν παραμένει η «κόκκινη γραμμή» του Πεκίνου
Για τον Σι Τζινπίνγκ, πάντως, το σημαντικότερο ζήτημα στις σχέσεις με τις ΗΠΑ εξακολουθεί να είναι η Ταϊβάν.
Ο Κινέζος πρόεδρος προειδοποίησε ότι οποιοσδήποτε λανθασμένος χειρισμός της έντασης γύρω από το νησί θα μπορούσε να προκαλέσει «εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση», αφήνοντας σαφείς αιχμές για πιθανή σύγκρουση μεγάλων δυνάμεων.
Η Κίνα επιδιώκει παραχωρήσεις από τις ΗΠΑ στο ζήτημα της Ταϊβάν, μεταξύ άλλων αλλαγές στη ρητορική της Ουάσιγκτον αλλά και περιορισμό των πωλήσεων όπλων προς το νησί.
Παρά τις δηλώσεις Σι, ο Τραμπ απέφυγε να τοποθετηθεί δημόσια για την Ταϊβάν, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο διαβεβαίωσε ότι η αμερικανική πολιτική παραμένει αμετάβλητη.
Η σκιά του Ιράν πάνω από τη σύνοδο
Η κρίση με το Ιράν σκίασε επίσης τις συνομιλίες. Ο Τραμπ επιδίωξε να πείσει την Κίνα να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη ώστε να αποδεχθεί τις αμερικανικές απαιτήσεις και να υπάρξει αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι συμφώνησε με τον Σι πως τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά και ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Ωστόσο, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση κατά τη διάρκεια της συνόδου, στην οποία υπογράμμιζε ότι «ο πόλεμος δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε ξεκινήσει», διαφοροποιούμενο ουσιαστικά από τη γραμμή της Ουάσιγκτον.
Νέα συνάντηση Τραμπ – Σι στον Λευκό Οίκο
Οι δύο ηγέτες αναμένεται να συναντηθούν ξανά στις 24 Σεπτεμβρίου στον Λευκό Οίκο, ενώ είναι πιθανές και νέες επαφές στο περιθώριο διεθνών συνόδων μέσα στη χρονιά.
Αναλυτές που επικαλείται η Wall Street Journal εκτιμούν ότι η προσπάθεια διατήρησης της εύθραυστης ύφεσης στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Πεκίνου θα μπορούσε να επηρεάσει ακόμη και την αμερικανική στρατιωτική στήριξη προς την Ταϊβάν, καθώς ο Τραμπ ενδέχεται να καθυστερήσει νέα πακέτα εξοπλισμών για να μη διαταράξει το κλίμα πριν από τις επόμενες συναντήσεις με τον Σι.
Οι… τριανταφυλλιές του Λευκού Οίκου
Η Wall Street Journal κλείνει με μια πιο συμβολική λεπτομέρεια από την επίσκεψη. Κατά τη διάρκεια περιπάτου στους κήπους του Zhongnanhai, ο Τραμπ θαύμασε τις μεγάλες τριανταφυλλιές, χαρακτηρίζοντάς τες «τις πιο όμορφες που έχει δει ποτέ».
Ο Σι Τζινπίνγκ έδωσε εντολή στους συνεργάτες του να αποστείλουν σπόρους στις ΗΠΑ για τον Κήπο των Ρόδων του Λευκού Οίκου, μια συμβολική κίνηση φιλίας σε μια σχέση που εξακολουθεί να ισορροπεί ανάμεσα στη συνεργασία και τον ανταγωνισμό.
