Στενά του Ορμούζ: Περνούν τέσσερα με πέντε πλοία την ημέρα

Παρά τη δημόσια συμφωνία μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοικτά για τη διασφάλιση της ελεύθερης ροής ενέργειας, η πραγματικότητα στην περιοχή εξακολουθεί να διαμορφώνεται από πλήρη σχεδόν στασιμότητα στις διελεύσεις πλοίων και τον έντονο φόβο για την ασφάλεια πλοίων και πληρωμάτων. Οι διελεύσεις είναι ελάχιστες με την πλειοψηφία των πλοίων που πέρασαν τα Στενά να ανήκουν σε κινεζικά συμφέροντα και χωρών που διατηρούν ειδικές συμφωνίες ή φιλικές σχέσεις με το Ιράν.

Να σημειωθεί ότι ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Σεγιέντ Αμπάς Αραγτσί, μιλώντας στη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών των BRICS στο Νέο Δελχί, υποστήριξε ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοικτά για όλα τα πλοία, «εκτός από εκείνα χωρών που βρίσκονται σε πόλεμο με το Ιράν». Ωστόσο, τα στοιχεία της αγοράς και της ναυτιλιακής παρακολούθησης δεν επιβεβαιώνουν πλήρως αυτή την εικόνα.

Οι τελευταίες επιβεβαιωμένες διελεύσεις της 14ης Μαΐου δείχνουν ότι η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται, αλλά σε ιδιαίτερα περιορισμένη κλίμακα. Το marinetraffic κατέγραψε για τις 14 Μαΐου, μόλις πέντε διελεύσεις μέσω της ζώνης παρακολούθησης των Στενών, με τέσσερις κινήσεις από Δύση προς Ανατολή και μία προς την αντίθετη κατεύθυνση. Στις κινήσεις αυτές περιλαμβάνονταν φορτηγά γενικού φορτίου, containerships, ειδικά σκάφη υποστήριξης, δεξαμενόπλοια LPG/αμμωνίας και πετρελαιοφόρα χημικών προϊόντων.

Μεταξύ αυτών καταγράφηκε και ένα πλοίο υπό κυρώσεις, το ROYAL H, το οποίο μετέφερε αμμωνία με κατεύθυνση από Δύση προς Ανατολή. Άλλες σημαντικές κινήσεις αφορούσαν το πλοίο γενικού φορτίου VLC 1, το containership CICCIO και το ειδικών επιχειρήσεων SAPURA 1200.

Παρότι δεν επιβεβαιώθηκαν νέες επιθέσεις τις τελευταίες ημέρες, η εικόνα ασφάλειας παραμένει εύθραυστη. Ταυτόχρονα, η Kpler προσέθεσε αναδρομικά έξι ιστορικά συμβάντα διελεύσεων για την περίοδο 8–13 Μαΐου, γεγονός που βελτιώνει την ιστορική καταγραφή, χωρίς όμως να αλλάζει τη συνολική εικόνα της περιορισμένης δραστηριότητας.

Μειώνεται συνεχώς ο αριθμός των πλοίων που περνούν τα Στενά

Τα νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν λειτουργικά, ωστόσο οι ροές απέχουν σημαντικά από τα φυσιολογικά επίπεδα. Οι κινήσεις από Δύση προς Ανατολή δείχνουν ότι η πρόσβαση δεν έχει διακοπεί, όμως ο μικρός ημερήσιος αριθμός διελεύσεων επιβεβαιώνει ότι η αγορά δεν έχει επιστρέψει ούτε στις συνθήκες κανονικότητας ούτε καν στα επίπεδα του προηγούμενου μήνα.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται ακόμη πιο έντονα στα στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence. Σύμφωνα με τα δεδομένα της εταιρείας, οι διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ έχουν μειωθεί περαιτέρω σε σχέση με τα ήδη χαμηλά επίπεδα των μέσων Απριλίου. Από περισσότερες από 80 καταγεγραμμένες διελεύσεις πλοίων άνω των 10.000 dwt, το διάστημα 13-19 Απριλίου, ο αριθμός έχει πέσει σε λιγότερες από 40 κατά τις δύο πρώτες εβδομάδες του Μαΐου. Ακόμη όμως και τα υψηλά επίπεδα του Απριλίου παραμένουν περίπου 90% χαμηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα.

Η επιφυλακτικότητα των πλοιοκτητών παραμένει ισχυρή, παρά τη σχετική αποκλιμάκωση της έντασης. Το περιστατικό με το ινδικής σημαίας φορτηγό πλοίο Haji Ali, το οποίο χτυπήθηκε πιθανότατα από drone ή πύραυλο ενώ έπλεε στον Κόλπο του Ομάν στις 13 Μαΐου, ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Το πλήρωμα απομακρύνθηκε από δυνάμεις του Ομάν.

Ο επικεφαλής ερευνών της FertiStream και πρώην επικεφαλής ναυτιλιακών αναλύσεων της S&P Global, Ντέιτζιν Λι, περιέγραψε την κατάσταση ως «παγωμένη σύγκρουση». Σύμφωνα με την ανάλυσή του, έχει διαμορφωθεί ένα «κλιμακωτό σύστημα πρόσβασης», στο οποίο ορισμένες χώρες και πλοιοκτήτες απολαμβάνουν ασφαλέστερη διέλευση μέσω διμερών συμφωνιών, ενώ μεγάλοι δυτικοί εμπορικοί operators παραμένουν ουσιαστικά εκτός της περιοχής.

Περισσότερες οι διελεύσεις κινεζικών πλοίων

Χαρακτηριστικό είναι ότι πλοία συνδεδεμένα με την Κίνα αντιπροσώπευαν οκτώ από τις 32 διελεύσεις που κατέγραψε η Lloyd’s List Intelligence για το διάστημα 11-14 Μαίου. Παράλληλα, δύο πλοία μεταφοράς υγραερίου με προορισμό την Ινδία —το Symi με σημαία Νήσων Μάρσαλ και το NV Sunshine με σημαία Βιετνάμ— κατάφεραν να διασχίσουν επιτυχώς τα Στενά στις 13 και 14 Μαΐου αντίστοιχα.

Σύμφωνα με Ινδούς αξιωματούχους, το Symi μετέφερε σχεδόν 20.000 τόνους LPG με προορισμό το λιμάνι Kandla της Ινδίας. Τα δεδομένα παρακολούθησης δείχνουν ότι το πλοίο «εξαφανίστηκε» από τα συστήματα AIS κοντά στη Sharjah των ΗΑΕ πριν επανεμφανιστεί στον Κόλπο του Ομάν περισσότερο από 24 ώρες αργότερα — μια πρακτική που ακολουθούν πλέον αρκετά πλοία όταν προσεγγίζουν την περιοχή υψηλού κινδύνου.

Ανάλογη συμπεριφορά εντοπίστηκε και σε άλλα πλοία που διέσχισαν πρόσφατα τα Στενά, όπως το LNG carrier Mihzem και το VLCC Eneos Endeavor, τα οποία επίσης απενεργοποίησαν προσωρινά τα συστήματα εντοπισμού τους πριν τη διέλευση.

Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις Τραμπ και Σι ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοικτά, η πραγματικότητα στη θαλάσσια περιοχή παραμένει βαθιά επηρεασμένη από τις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν, τις κυρώσεις και τις γεωπολιτικές συμμαχίες. Η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται, αλλά υπό αυστηρά επιλεγμένους όρους, με την Κίνα και ορισμένες χώρες των BRICS να φαίνεται πως απολαμβάνουν προνομιακή πρόσβαση, την ώρα που μεγάλο μέρος της διεθνούς εμπορικής ναυτιλίας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τα Στενά ως μια ζώνη υψηλού ρίσκου.