Aδειάστε την πρωτεύουσα…!

Systemic Bottleneck. Σε παγκόσμιο επίπεδο προβλέπεται ότι κατά το έτος 2050 το 70% των κατοίκων του πλανήτη θα διαμένει στις πόλεις (World Cities Report, United Nations Human Settlements Programme, 2022).

Ο υδροκεφαλισμός όμως των μεγαλουπόλεων ειδικώς των χωρών με μειωμένο παραγωγικό αποτύπωμα, όπως η Ελλάδα, συνεπάγεται τη βαθμιαία επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων τους και την εξουθένωση πόρων και δομών, επιδρά δε αρνητικά στην παραγωγή του εθνικού προϊόντος.

Η αυξανόμενη ζήτηση κατοικιών συντείνει αναπότρεπτα στην εκτόξευση του οικιστικού κόστους. Η υπερπροσφορά εργατικού δυναμικού στο κέντρο οδηγεί στη σταδιακή μείωση των μισθολογικών απολαβών. Την πολλαπλάσια ανάγκη παροχής υπηρεσιών παρέπεται η επιβάρυνση των δημοσίων, αλλά και των ιδιωτικών υποδομών. Η καταναλωτική υπερκινητικότητα όλων των ηλικιακών ομάδων σε συνδυασμό με την αυξανόμενη αποστασιοποίηση καταλήγει στην απόλυτη δυσχέρανση της ατομικής και της μαζικής διαμετακόμισης.

Ολα τα ανωτέρω διαπλάθουν συνθήκες ουσιαστικής υποχώρησης της αγοραστικής δύναμης του πληθυσμού, ταχείας υποβάθμισης των δικτύων, αναθεώρησης των δημοσίων (κεντρικών και αυτοδιοικητικών) προϋπολογισμών.

Επισωρευτικά λειτουργεί η παράλληλη εγκατάλειψη της περιφέρειας, η ολιγανθρωπία στις παλαιές θαλερές κοινότητες, η έλλειψη επιστημονικού και επαγγελματικού προσωπικού, η δομική πια αγρανάπαυση, η εντεινόμενη ανασφάλεια στη μεθόριο και ο μαρασμός ολόκληρων δυνητικά πλουτοπαραγωγικών περιφερειών.

Η λύση στο συστημικό πρόβλημα θα μπορούσε να είναι η δημιουργία περιφερειακών μητροπολιτικών κέντρων ανάπτυξης και βιωσιμότητας: η δημιουργία σε καθεμία από τις δεκατρείς μεγάλες περιφέρειες της χώρας νέων μητροπόλεων με σκοπό την αναλογική απορρόφηση τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου κατοίκων των Αθηνών και μισού τέτοιου της Θεσσαλονίκης, την ανακούφιση των κρατικών υποδομών, την εξισορρόπηση τιμών, μισθών και αξιών και την αναζωογόνηση των τοπικών κοινωνιών.

Κάθε εθνικός πρωταθλητής ανά τομέα (λ.χ. ενέργειας, πληροφορικής, τεχνολογίας, διύλισης, τουρισμού, μεταφορών, ναυτιλίας) θα αναλάμβανε να δημιουργήσει στην εκάστοτε επιλεγείσα περιφέρεια ένα επιχειρηματικό κέντρο-πόλο έλξης εργατικού και επιστημονικού δυναμικού.

Οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι σε σύμπραξη με το Δημόσιο θα συνέδραμαν στη δημιουργία σύγχρονων, τεχνολογικά λειτουργικών και περιβαλλοντικά συμβατών κατοικιών. Μια πραγματική ανασύσταση της χώρας κατά το πρότυπο αφενός του διοικητικού διαμοιρασμού των γαλλικών agglomerations (πλέον από το 2020, unites urbaines), αφετέρου του κινεζικού προγράμματος ανασυγκρότησης 296 πόλεων (Smart Governance Index 2017-2023).

Οπωσδήποτε μια τέτοια αναθεμελίωση του ελλαδικού οργανισμού απαιτεί χρηματοοικονομικούς και ανθρώπινους πόρους. Και τούτοι δεν καλύπτονται μόνον από ενωσιακά αναπτυξιακά προγράμματα. Απαιτούνται γενναία φορολογικά κίνητρα (λ.χ. πλήρης φορολογική απαλλαγή κάποιων ετών για τις συμπράττουσες επιχειρήσεις), στρατηγική ανακατεύθυνση των επενδυτικών προγραμμάτων και κατά μείζονα λόγο προεξόφληση κρατικών εσόδων (επιτέλους, πρόκειται για χρηματοδοτικό εργαλείο, που χρησιμοποιούν δεκαετίες τώρα ακόμη και… κομμωτήρια), που συνέχονται επί παραδείγματι με τις μελλοντικές εισροές από την εκμετάλλευση του εθνικού ορυκτού πλούτου (με διαχείριση κατά το νορβηγικό πρότυπο του Government Pension Fund Global).

Υπερφιλόδοξο εγχείρημα; Ασφαλώς ναι. Αλλά «τόλμη, πρήξις» κατά Δημόκριτο ή όπως έλεγαν οι βρετανικές ειδικές δυνάμεις (SAS) «who dares wins».

Ο κ. Δημήτριος Κ. Ρούσσης είναι επ. καθηγητής Νομικής ΑΠΘ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ