Λιπάσματα: Η γεωπολιτική κρίση κρατά ψηλά τις τιμές έως το 2028

Νέα πίεση στο κόστος παραγωγής των αγροτών δημιουργεί η παρατεταμένη αναστάτωση στην παγκόσμια αγορά λιπασμάτων, με τις τιμές να εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα τουλάχιστον έως το 2027 και πιθανόν έως το 2028. Η περιορισμένη προσφορά, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και οι γεωπολιτικές εντάσεις μετατρέπουν τα λιπάσματα σε έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα αβεβαιότητας για την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι περιορισμοί στην παραγωγή πρώτων υλών και τα προβλήματα στις διεθνείς μεταφορές περιορίζουν την προσφορά και αυξάνουν το κόστος για τους αγρότες όχι μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά και παγκόσμια.

Περίπου 45 εκατ. τόνοι λιπασμάτων διέρχονται μέσω των Στενών του Ορμούζ

Σύμφωνα με ανάλυση της CoBank, οι τιμές των λιπασμάτων ενδέχεται να παραμείνουν υψηλές για τουλάχιστον ακόμη δύο χρόνια. Η κατάσταση αυτή ασκεί πρόσθετη πίεση στο κόστος παραγωγής των αγροτών, οι οποίοι αναγκάζονται να προσαρμόσουν τις ανάγκες των καλλιεργειών για λίπανση, προκειμένου να μειώσουν τα έξοδα.

Αντίστοιχα, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία και για την ελληνική γεωργία, καθώς τα λιπάσματα αποτελούν έναν από τους βασικούς συντελεστές του κόστους παραγωγής και οποιαδήποτε παρατεταμένη άνοδος των τιμών επιβαρύνει άμεσα το εισόδημα των αγροτών.

Η παγκόσμια αγορά

Η Μέση Ανατολή αποτελεί κομβικό σημείο για την παγκόσμια αγορά λιπασμάτων. Περισσότεροι από 60 εκατ. τόνοι λιπασμάτων και πρώτων υλών διακινούνται κάθε χρόνο από την περιοχή, ενώ περίπου 45 εκατ. τόνοι διέρχονται μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Η σημασία της περιοχής είναι ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι αντιπροσωπεύει πάνω από το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας και περίπου το μισό του διεθνούς εμπορίου θείου.

Έτσι, οποιαδήποτε διαταραχή στην παραγωγή ή στη μεταφορά προϊόντων από την περιοχή μπορεί να μεταδοθεί γρήγορα στις διεθνείς αγορές.

«Χτύπημα» στην παραγωγή αμμωνίας

Σύμφωνα με την CoBank που επικαλείται το Agrobiznes, 31 εργοστάσια αμμωνίας στη Μέση Ανατολή έχουν επηρεαστεί άμεσα ή έχουν αναστείλει πλήρως τη λειτουργία τους. Παράλληλα, 49 μονάδες σε Ινδία, Πακιστάν και Μπανγκλαντές έχουν περιορίσει ή διακόψει την παραγωγή τους εξαιτίας της περιορισμένης πρόσβασης σε πρώτες ύλες.

Στην εξίσωση προστίθενται και προβλήματα σε παραγωγικές εγκαταστάσεις στη Ρωσία, εντείνοντας την πίεση στην παγκόσμια προσφορά.

Η μακροπρόθεσμη μείωση των εισροών θρεπτικών συστατικών θα μπορούσε να έχει συνέπειες για την αγροτική παραγωγή

Στο επίκεντρο τα φωσφορικά λιπάσματα

Ιδιαίτερα δύσκολη εμφανίζεται η κατάσταση στην αγορά των φωσφορικών λιπασμάτων.

Οι αυξημένες τιμές της αμμωνίας και του θείου ανεβάζουν το κόστος παραγωγής, ενώ την ίδια στιγμή η Κίνα – ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς φωσφορικών λιπασμάτων παγκοσμίως – έχει περιορίσει τις εξαγωγές της μέχρι τα τέλη Αυγούστου.

Η CoBank προειδοποιεί ότι οι υψηλές τιμές του θείου θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην  επέκταση των κινεζικών περιορισμών στις εξαγωγές , διατηρώντας την πίεση στην διαθέσιμη προσφορά στη διεθνή αγορά.

Σε μια τέτοια περίπτωση, η παγκόσμια αγορά θα εξακολουθήσει να λειτουργεί με περιορισμένη προσφορά, αυξάνοντας την αβεβαιότητα για τους αγρότες που πρέπει να προγραμματίσουν τις αγορές τους μήνες πριν από τη νέα καλλιεργητική περίοδο.

Οι αγρότες περιορίζουν τη χρήση

Μπροστά στο αυξημένο κόστος, οι παραγωγοί επανεξετάζουν τον τρόπο που χρησιμοποιούν τα λιπάσματα στις καλλιέργειες τους, μειώνοντας τη χρήση τους.

Η τάση είναι ήδη εμφανής στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι αγρότες στρέφονται περισσότερο στις αναλύσεις εδάφους, στην εφαρμογή διαφορετικών ποσοτήτων λιπάσματος ανά ζώνη του χωραφιού και στις τεχνολογίες γεωργίας ακριβείας.

Στόχος είναι να εφαρμοστεί λίπασμα εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται και στην ποσότητα που απαιτείται, ώστε να περιοριστούν οι απώλειες και το κόστος.

Τα τελευταία χρόνια, η χρήση φωσφόρου και καλίου έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια κατά περίπου 10% έως 15%, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η CoBank.

Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη μείωση των εισροών θρεπτικών συστατικών θα μπορούσε να έχει συνέπειες για την αγροτική παραγωγή.

Η CoBank επισημαίνει ακριβώς αυτόν τον κίνδυνο, προειδοποιώντας ότι η παγκόσμια μείωση της χρήσης λιπασμάτων μπορεί με την πάροδο του χρόνου να επηρεάσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών και να λειτουργήσει υποστηρικτικά για τις τιμές των σιτηρών.

Έτσι,  η παγκόσμια αγορά λιπασμάτων εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η περιορισμένη προσφορά, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και το υψηλό κόστος των πρώτων υλών θα μπορούσαν να ασκήσουν πίεση στους αγρότες για τουλάχιστον δύο ακόμη χρόνια .