Λιβύη: Αναζητά έως και 40 δισ. δολάρια για την ανάπτυξη πετρελαϊκών πόρων

Επενδύσεις ύψους 30 έως 40 δισ. δολαρίων χρειάζεται η Λιβύη για να αξιοποιήσει τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου που διαθέτει και να επαναφέρει την παραγωγή της σε επίπεδα που θα καταστήσουν την χώρα και πάλι έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς αργού στον κόσμο.

Αυτό υποστηρίζει ο πρόεδρος της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας National Oil Corporation (NOC), Μασούντ Σουλεμάν, καθώς η χώρα προσπαθεί να προσελκύσει διεθνή κεφάλαια παρά τη συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια.

Η Λιβύη διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στην Αφρική, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ. Παρά το τεράστιο δυναμικό της, όμως, η παραγωγή παραμένει περιορισμένη από την έλλειψη επενδύσεων, τις πολιτικές συγκρούσεις, τα προβλήματα διακυβέρνησης και τις περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες της NOC.

«Έχουμε πολλούς ανεκμετάλλευτους πόρους», δήλωσε ο Σουλεμάν στους Financial Times. «Χρειαζόμαστε σημαντικά κεφάλαια, μεταξύ 30 και 40 δισ. δολαρίων».

Στόχος τα 2 εκατ. βαρέλια την ημέρα

Η NOC έχει θέσει έναν φιλόδοξο αλλά, σύμφωνα με τον Σουλεμάν, ρεαλιστικό στόχο: να αυξήσει την παραγωγή από περίπου 1,4 εκατ. βαρέλια την ημέρα σήμερα σε 2 εκατ. βαρέλια έως το 2030. Η χώρα διαθέτει περισσότερα από 60 ανακαλυφθέντα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου τα οποία δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί.

Στη Λιβύη δραστηριοποιούνται ήδη μεγάλοι διεθνείς όμιλοι, μεταξύ των οποίων οι Eni, TotalEnergies, Chevron και ConocoPhillips. Ωστόσο, η πολιτική αβεβαιότητα και η έλλειψη χρηματοδότησης έχουν περιορίσει την ταχύτητα με την οποία προχωρούν νέα έργα.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την προσέλκυση ξένων επενδυτών. Σύμφωνα με το υφιστάμενο σύστημα συμφωνιών κατανομής παραγωγής, η NOC πρέπει να χρηματοδοτεί το δικό της μερίδιο στο κόστος ανάπτυξης των κοιτασμάτων. Όταν η κρατική χρηματοδότηση καθυστερεί, ολόκληρα έργα μπορεί να παραμένουν στάσιμα.

Για τον λόγο αυτό, η NOC εξετάζει αλλαγές στο επενδυτικό μοντέλο, ακόμη και επιστροφή σε ένα σύστημα παραχωρήσεων, στο οποίο οι ξένοι επενδυτές θα αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μέρος του αρχικού κόστους.

Η πολιτική αστάθεια στη Λιβύη το μεγαλύτερο εμπόδιο

Η προσπάθεια προσέλκυσης κεφαλαίων γίνεται σε μια χώρα που εξακολουθεί να είναι πολιτικά διαιρεμένη. Τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά κοιτάσματα και πολλοί από τους βασικούς τερματικούς σταθμούς εξαγωγών βρίσκονται σε περιοχές που ελέγχονται από τον Καλίφα Χαφτάρ και τις δυνάμεις του στην ανατολική Λιβύη. Στα δυτικά κυριαρχεί η κυβέρνηση της Τρίπολης, η οποία στηρίζεται σε ένα μωσαϊκό ένοπλων ομάδων.

Οι αντιπαραθέσεις έχουν επανειλημμένα οδηγήσει σε αποκλεισμούς πετρελαιοπηγών και λιμανιών, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για τις εταιρείες που επενδύουν στη χώρα.

Τον ίδιο κίνδυνο ανέδειξαν και πρόσφατες επιθέσεις με drones, οι οποίες έπληξαν το διυλιστήριο της Zawiya στη δυτική Λιβύη και προκάλεσαν πυρκαγιά σε δεξαμενή αποθήκευσης καυσίμων. Παρά τα περιστατικά αυτά, ο Σουλεμάν υποστηρίζει ότι οι βασικές εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου βρίσκονται μακριά από τις περιοχές έντασης και προστατεύονται επαρκώς.

Παρά τις πολιτικές διαφορές, ο ίδιος θεωρεί σημαντικό ότι όλες οι πλευρές αναγνωρίζουν την ανάγκη να παραμείνει η NOC ένας ενιαίος εθνικός θεσμός.

Η χρηματοδότηση και το πρόβλημα των επιδοτήσεων

Η NOC αντιμετωπίζει όμως και σοβαρό οικονομικό πρόβλημα. Ο πρόσφατος εθνικός προϋπολογισμός της διέθεσε περίπου 2 δισ. δολάρια για τα λειτουργικά της έξοδα, ποσό που ο Σουλεμάν θεωρεί ανεπαρκές. Η εταιρεία θα ήθελε να διατηρεί περίπου 6 έως 7 δολάρια από κάθε βαρέλι που παράγει, ώστε να χρηματοδοτεί τις δραστηριότητές της και τις νέες επενδύσεις.

Παράλληλα, η Λιβύη αντιμετωπίζει ένα ιδιαίτερα δαπανηρό σύστημα επιδοτήσεων καυσίμων. Η NOC εισάγει περίπου το 80% των καυσίμων της σε διεθνείς τιμές και στη συνέχεια τα διαθέτει στην εγχώρια αγορά σε πολύ χαμηλότερες, επιδοτούμενες τιμές.

Το σύστημα αυτό έχει δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για ένα εκτεταμένο λαθρεμπόριο καυσίμων. Εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ έχουν υποστηρίξει ότι το λαθρεμπόριο πραγματοποιείται σε μεγάλη κλίμακα με τη συμμετοχή ένοπλων ομάδων και διασυνδέσεις με πολιτικά κέντρα εξουσίας.

«Το λαθρεμπόριο βλάπτει σοβαρά την οικονομία μας», δήλωσε ο Σουλεμάν, προειδοποιώντας ότι χωρίς άμεση αντιμετώπιση το πρόβλημα μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε οικονομική κατάρρευση.

Νέο μοντέλο για τις ξένες επενδύσεις

Η NOC προσπαθεί να αλλάξει την εικόνα της και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των διεθνών επενδυτών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συμφωνία που υπέγραψε τον Ιούλιο για την Περιοχή 47 με την καταριανή UCC Holding, χωρίς ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών.

Ο Σουλεμάν υπερασπίστηκε την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι το βασικό πλεονέκτημα είναι πως ο ιδιώτης επενδυτής αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης. Παράλληλα, η NOC σχεδιάζει να συνεργαστεί με εξωτερικούς ελεγκτές, μεταξύ άλλων τις K2 Integrity και KBR, με στόχο να ενισχύσει τη διαφάνεια και τη διακυβέρνηση.

Η Λιβύη βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Διαθέτει τους πόρους για να αυξήσει θεαματικά την παραγωγή της, αλλά χρειάζεται τεράστια κεφάλαια, πολιτική σταθερότητα και ένα αξιόπιστο θεσμικό πλαίσιο για να τους αξιοποιήσει.

Αν καταφέρει να προσελκύσει τα απαιτούμενα 30-40 δισ. δολάρια, ο στόχος των 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως έως το 2030 θα μπορούσε να μετατρέψει ξανά την πετρελαϊκή βιομηχανία σε κινητήρα της λιβυκής οικονομίας. Αν όμως η πολιτική διάσπαση, το λαθρεμπόριο και η έλλειψη χρηματοδότησης συνεχιστούν, τα τεράστια αποθέματα της χώρας θα παραμείνουν σε μεγάλο βαθμό  ανεκμετάλλευτος πλούτος.