Οι απειλές των ΗΠΑ να επιβάλουν «τις πιο σκληρές κυρώσεις στην ιστορία» προκειμένου να αναγκάσουν το Ιράν να υποκύψει στις απαιτήσεις τους, μετά από σχεδόν έξι μήνες πολέμου, έχουν δημιουργήσει το ενδεχόμενο ενός νέου κύματος κλιμάκωσης στον Κόλπο.
Mπορεί απόψε το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να περιορίστηκε στην επιβολή κυρώσεων σε σχεδόν 60 οντότητες, άτομα και πλοία που συνδέονται με το Ιράν, καθώς και σε προειδοποιήσεις ότι ενδέχεται να επιβάλει αυστηρές κυρώσεις σε χώρες που διατηρούν οικονομικές σχέσεις με το Ιράν, ωστόσο απέφυγε να ανακοινώσει κάποια νέα σημαντικά μέτρα. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα προτιμήσει τη «διακριτική διπλωματία», θέτοντας ξεχωριστές απαιτήσεις και χρονοδιαγράμματα σε κάθε χώρα.
Το Ιράν έχει απειλήσει να ανταποδώσει με δύναμη «σεισμού» σε οποιονδήποτε γείτονα συμμετάσχει στις προσπάθειες των ΗΠΑ να στραγγαλίσουν την οικονομία της χώρας.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα μετά από αυτές τις τελευταίες εξελίξεις είναι το πώς θα μπορούσε το Ιράν να ανταποκριθεί σε μια νέα αμερικανική οικονομική πίεση.
Το Reuters διατυπώνει τρία κομβικά ερωτήματα προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσει την παρούσα πραγματικότητα και να προσεγγίσει τις επιλογές της Τεχεράνης.
Μπορεί το Ιράν να εμποδίσει την εξαγωγή περισσότερου πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή;
Ο Μοχσέν Ρεζάι, πρώην αρχηγός της Επαναστατικής Φρουράς και γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, έχει ήδη απειλήσει να διακόψει τις εξαγωγές πετρελαίου — μία από τις κύριες στρατηγικές προσεγγίσεις της Τεχεράνης από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
«Αν ο οικονομικός πόλεμος συνεχιστεί, δεν θα εξαχθεί ούτε μια σταγόνα πετρελαίου, ούτε μέσω των Στενών του Ορμούζ ούτε από οπουδήποτε στον Περσικό Κόλπο», δήλωσε.
Οι ιρανικές επιθέσεις και απειλές κατά της ναυτιλίας έχουν ήδη σταματήσει το μεγαλύτερο μέρος της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ, κλείνοντας σε μεγάλο βαθμό μια θαλάσσια οδό που μετέφερε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας πριν από τη σύγκρουση.
Αν και ορισμένα δεξαμενόπλοια έχουν διέλθει από τα Στενά τις τελευταίες εβδομάδες, οι όγκοι παραμένουν πολύ χαμηλοί, ενώ την Κυριακή το Ιράν ανακοίνωσε «μαύρη λίστα» με 45 δεξαμενόπλοια τα οποία, όπως ισχυρίζεται, δεν συμμορφώθηκαν με τους κανόνες που επιθυμεί να επιβάλει στη ναυτιλία του Ορμούζ.
Επιθέσεις με πυραύλους, drones ή ταχύπλοα σκάφη εναντίον τάνκερ που προσπαθούν να αποχωρήσουν από τον Κόλπο έχουν επανειλημμένα ωθήσει προς τα πάνω τις τιμές του πετρελαίου κατά τη διάρκεια των έξι μηνών της σύγκρουσης.
Εν τω μεταξύ, οι σύμμαχοι της Τεχεράνης, οι Χούθι, έχουν περιορίσει τη ναυτιλία στην Ερυθρά Θάλασσα με επιθέσεις και απειλές για αποκλεισμό όλων των σαουδαραβικών πλοίων, τα οποία μεταφέρουν αργό πετρέλαιο προς την Ασία μέσω του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, περνώντας από το προπύργιο της σιιτικής ανταρτικής οργάνωσης στην Υεμένη.
Αν και οι επιθέσεις αρχικά σταμάτησαν, μόνο ορισμένα πλοία, με περισσότερα από τα μισά να συνεχίζουν να διέρχονται στα μέσα Αυγούστου, η κατάσταση είναι δύσκολη για τις ναυτιλιακές εταιρείες. Ειδικά οι κινεζικές ναυτιλιακές εταιρείες αλλάζουν πλέον τη διαδρομή τους αποφεύγοντας το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, σύμφωνα με πηγές του κλάδου.
Περαιτέρω επιθέσεις, όπως αυτή που είχε ως στόχο ένα πλοίο ανοιχτά του κύριου σαουδαραβικού τερματικού σταθμού πετρελαίου στη Ερυθρά Θάλασσα, στο Γιανμπού, τη Δευτέρα, ή η επίθεση με drone κοντά στη Διώρυγα του Σουέζ στις αρχές Αυγούστου, θα μπορούσαν να αυξήσουν τα επίπεδα ανησυχίας στην αγορά πετρελαίου και τις τιμές του αργού πετρελαίου.
Παραμένει ο κίνδυνος ιρανικής επίθεσης σε κράτη του Κόλπου;
Το Ιράν έχει απειλήσει να ανταποδώσει με δύναμη «σεισμού» σε οποιονδήποτε γείτονα συμμετάσχει στις προσπάθειες των ΗΠΑ να στραγγαλίσουν την οικονομία της χώρας.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, έχει στοχεύσει επανειλημμένα τα κράτη του Κόλπου και την Ιορδανία, εστιάζοντας κυρίως σε αμερικανικές βάσεις, αλλά χτυπώντας επίσης ενεργειακές υποδομές και άλλους στόχους.
Τυχόν εντατικοποιημένες επιθέσεις που θα στοχεύουν εγκαταστάσεις εξόρυξης πετρελαίου ή φυσικού αερίου θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω αύξηση των τιμών της ενέργειας, με τρόπο που θα προκαλούσε πολιτική ζημιά στην κυβέρνηση Τραμπ και θα ήταν πιο δύσκολο να αντιστραφεί σε σύγκριση με τις επιθέσεις κατά της ναυτιλίας.
Η στοχοποίηση σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και μονάδων αφαλάτωσης νερού σε αυτή την καυτή και ξηραμένη περιοχή θα αποτελούσε επίσης σημαντικό κίνδυνο για τις φιλικές προς τις ΗΠΑ μοναρχίες του Κόλπου, οι οποίες λειτουργούν ως σημαντικά χρηματοοικονομικά κέντρα για την παγκόσμια οικονομία.
Μπορεί το Ιράν να επιτεθεί άμεσα σε δυτικές χώρες;
Ενώ οι δυτικές χώρες βρίσκονται εκτός της εμβέλειας των κύριων πυρομαχικών του Ιράν, οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν ιστορικά δείξει προθυμία να βρουν εναλλακτικούς τρόπους επίθεσης.
Τη Δευτέρα, η Βρετανία ανέφερε ότι χάκερ με δεσμούς με το Ιράν είχαν θέσει εκτός λειτουργίας έναν μικρό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής, ενώ αξιωματούχοι των ΗΠΑ δήλωσαν ότι η Τεχεράνη πιθανότατα βρισκόταν πίσω από κυβερνοεπιθέσεις σε εγκαταστάσεις ύδρευσης στη Μινεσότα. Το Ιράν δεν έχει σχολιάσει αυτές τις κατηγορίες.
Οι δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας έχουν επίσης κατηγορήσει το Ιράν ότι στρατολογεί ντόπιους για να οργανώσει επιθέσεις ή απόπειρες δολοφονίας στη Δύση, κάτι που βέβαια το Ιράν απορρίψει κατηγορηματικά.
