Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τη Δευτέρα μια εκστρατεία «οικονομικής D-Day» -όπως οι ίδιες τη χαρακτηρίζουν- για την οικονομική απομόνωση του Ιράν, απειλώντας με κυρώσεις όσους «διευκολύνουν» οικονομικά την Τεχεράνη, σε μια προσπάθεια να κόψουν τη «γραμμή ζωής» που διατηρεί την οικονομία της Τεχεράνης ζωντανή.
Αν και οι λεπτομέρειες επιβολής παραμένουν ασαφείς, η απειλή θα μπορούσε παρόλα αυτά να φέρει τις ΗΠΑ σε τροχιά σύγκρουσης με ορισμένους από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης, και, σύμφωνα με το CNBC αυτές θα μπορούσαν να είναι οι παρακάτω.
Κίνα
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και λειτουργεί ως ζωτικός σύνδεσμος της Τεχεράνης με την παγκόσμια οικονομία, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου της, σύμφωνα με την κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Η Κίνα ανέφερε 9,96 δισ. δολάρια σε διμερές εμπόριο με το Ιράν το 2025, χωρίς να υπολογίζονται τα περίπου 31,2 δισ. δολάρια σε αδήλωτες εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου προς την Κίνα εκείνο το έτος, σύμφωνα με την Επιτροπή Οικονομικής και Ασφαλιστικής Αναθεώρησης ΗΠΑ-Κίνας. Ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος αυτού, συχνά βαφτισμένο ως αργό πετρέλαιο Μαλαισίας ή Ινδονησίας και διακανονισμένο μέσω ενδιάμεσων εκτός του συστήματος του δολαρίου, σύμφωνα με την Kpler. Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις σε αρκετά από αυτά τα διυλιστήρια φέτος για αγορές ιρανικού πετρελαίου, ενώ εξαίρεσε τα κινεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Το Πεκίνο έχει αντιταχθεί ανοιχτά στις κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η οικονομική πίεση δεν θα επιλύσει τις διαφωνίες. Τον Μάιο, η Κίνα διέταξε τις εγχώριες εταιρείες να αγνοήσουν τις κυρώσεις των ΗΠΑ σε πέντε διυλιστήρια που συνδέονται με το εμπόριο ιρανικού πετρελαίου.
Αν και είναι απίθανο το Πεκίνο να αντιδράσει άμεσα στην πίεση των κυρώσεων της Ουάσινγκτον, θα «ενισχύσει αθόρυβα τη συμμόρφωση» μεταξύ των κρατικών τραπεζών και πετρελαϊκών εταιρειών για να αποφύγει να εγκλωβιστεί στο δίχτυ, δήλωσε η Νταν Γουάνγκ, διευθύντρια για την Κίνα στο Eurasia Group, επισημαίνοντας «μια διχοτομία μεταξύ της επίσημης δήλωσης και της ιδιωτικής πρακτικής». «Οι κινεζικές αρχές νοιάζονται περισσότερο για την πρόσβαση σε δολάρια για χρηματοδότηση και την είσοδο στην αγορά των ΗΠΑ», ανέφερε.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Τα Εμιράτα, που βρίσκονται μόλις 50 μίλια από το Ιράν κατά μήκος του Περσικού Κόλπου, αποτελούν εδώ και καιρό σημαντικό εμπορικό κόμβο για το Ιράν. Το διμερές εμπόριο ανήλθε σε περίπου 28 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, όταν τα Εμιράτα ήταν η μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών του, συνεισφέροντας πάνω από το 30%, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Τα ΗΑΕ ήταν επίσης ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγικός προορισμός του Ιράν, αντιπροσωπεύοντας το 12% των αποστολών του, συνολικού ύψους άνω των 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Αυτή η σχέση δοκιμάζεται από την περασμένη εβδομάδα, καθώς τα ΗΑΕ προχώρησαν στην αναστολή όλων των εμπορικών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών με το Ιράν, μετά την εκτόξευση δύο βαλλιστικών πυραύλων προς την επικράτειά τους, ένας εκ των οποίων στόχευσε δεξαμενόπλοια ιδιοκτησίας των ΗΑΕ.
Το Ιράν έχει βασιστεί στις τράπεζες των ΗΑΕ και στο χρηματοπιστωτικό τους σύστημα για πρόσβαση στην παγκόσμια οικονομία μέσω παράνομων, συχνά σκοτεινών συναλλαγών, και η αποκοπή του Ιράν θα απαιτούσε πιο δυναμικές ενέργειες από τις αρχές των Εμιράτων για την καταστολή της αδιαφανούς χρηματοπιστωτικής και εμπορικής δραστηριότητας, σύμφωνα με την αμερικανική δεξαμενή σκέψης The Washington Institute. «Η πλειονότητα της διαμετακόμισης, του λαθρεμπορίου και των παρατραπεζικών δραστηριοτήτων του Ιράν λαμβάνει χώρα στο Ντουμπάι, επομένως η Ουάσινγκτον πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί για να βοηθήσει τους εθνικούς ηγέτες των ΗΑΕ στο Αμπού Ντάμπι να πείσουν και να παρακινήσουν τους ηγέτες του Ντουμπάι να συνεργαστούν», έγραψε σε σημείωμά του τη Δευτέρα ο Μάθιου Λέβιτ, πρώην στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ.
Τουρκία
Η Τουρκία διατηρεί σημαντικούς εμπορικούς δεσμούς με την Τεχεράνη, εισάγοντας ιρανικό φυσικό αέριο και εξαγοντας βιομηχανικά προϊόντα στα νότια. Το διμερές εμπόριο Τουρκίας-Ιράν έφτασε τα 5,7 δισ. δολάρια το 2024, σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας, με την Άγκυρα να εξάγει κυρίως μηχανήματα και ανταλλακτικά, χημικά και αγροτικά προϊόντα, ενώ εισάγει ενεργειακά προϊόντα από την Τεχεράνη.
Στο μεταξύ, βάσει συμβολαίου προμήθειας φυσικού αερίου 25ετούς διάρκειας μεταξύ των δύο χωρών που έληξε στα τέλη Ιουλίου, οι εισαγωγές ιρανικού αερίου από την Τουρκία σημείωσαν κατακόρυφη αύξηση φέτος, ενώ το μερίδιο του Ιράν στις συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου της Τουρκίας αυξήθηκε στο 18,6%, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης. Παρόλο που η Άγκυρα έχει επιδιώξει να διαφοροποιηθεί προς άλλους προμηθευτές, διευρύνοντας τις εισαγωγές μέσω αγωγών από το Αζερμπαϊτζάν και τη Ρωσία, μέχρι στιγμής δεν έχει δώσει σήμα ότι προτίθεται να κόψει τις σχέσεις με το Ιράν.
Ιράκ
Το Ιράκ, εξαρτώμενο από το ιρανικό ηλεκτρικό ρεύμα και το φυσικό αέριο, εμπορεύεται ιστορικά δισεκατομμύρια με την Τεχεράνη. Το Ιράν ανανέωσε πενταετές συμβόλαιο τον Μάρτιο του 2024 για την προμήθεια του Ιράκ με έως και σχεδόν 660 δισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου ετησίως, ενώ οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από το Ιράν αντιπροσώπευαν πάνω από το 30% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράκ το 2023, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA).
Το εμπόριο Ιράκ-Ιράν έφτασε τα άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025, σύμφωνα με το Reuters, με την Τεχεράνη να εξάγει τρόφιμα, καταναλωτικά αγαθά και άλλα προϊόντα στην ιρακινή αγορά. Το εμπόριο έχει συρρικνωθεί φέτος εν μέρει λόγω των αυξημένων κινδύνων ασφαλείας στην περιοχή και των περιστασιακών διακοπών στα συνοριακά περάσματα από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου.
Το Ιράκ φέρεται να πληρώνει στο Ιράν περίπου 4 έως 5 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο για φυσικό αέριο που χρησιμοποιείται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι νέες κυρώσεις των ΗΠΑ ενδέχεται να περιορίσουν τις πληρωμές της Βαγδάτης για την ιρανική ενέργεια.
Ινδία
Η Ινδία, μεταξύ των πέντε κορυφαίων εμπορικών εταίρων του Ιράν, έχει δει το διμερές της εμπόριο με το Ιράν να υποχωρεί τα τελευταία χρόνια σε περίπου 1,6 δισ. δολ. το έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2026, σύμφωνα με το υπουργείο Εμπορίου της Ινδίας, από 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια το έτος έως τον Μάρτιο του 2023.
Το Νέο Δελχί εξάγει κυρίως ρύζι, τσάι, ζάχαρη και φάρμακα στο Ιράν, ενώ εισάγει αποξηραμένα και φρέσκα φρούτα από το Ιράν.
Τον Απρίλιο, η Ινδία επανέλαβε τις εισαγωγές αργού πετρελαίου από το Ιράν, μετά από επταετή διακοπή, αφού οι ΗΠΑ ήραν προσωρινά τις κυρώσεις στις ιρανικές εξαγωγές αργού πετρελαίου. Όμως, αυτές οι συναλλαγές θα δοκιμαστούν τώρα εάν η Ουάσινγκτον πραγματοποιήσει την απειλή της να επιβάλει κυρώσεις σε οποιαδήποτε οντότητα, συμπεριλαμβανομένων των ινδικών διυλιστηρίων, που έχει προμηθευτεί ιρανική ενέργεια.
