Αυτή η ερώτηση είναι όλο και σε περισσότερα χείλη, ιδιαιτέρως στη Γαλλία. Ακούγεται λογική και αρκούντως επαναστατική. Το Bloomberg θα ορίζει τις ζωές των ανθρώπων; Η ωμή απάντηση, βέβαια, είναι «ναι». Όταν τα κράτη μαθαίνουν να ζουν με ελλείμματα, όταν οι πολίτες δεν κάνουν οικογένειες και η κοινωνία γερνάει, απαιτώντας περισσότερες συντάξεις και μεγαλύτερα νοσοκομεία, όταν ζητούμε αυστηρότερη άμυνα απέναντι στη Ρωσία, τις κυβερνοαπειλές, τους μετανάστες κλπ, τότε οι κυβερνήσεις τους πρέπει να στραφούν στις επάρατες «αγορές» προκειμένου να χρηματοδοτήσουν όλα αυτά τα πράγματα που εμείς αποκαλούμε «πολιτισμό».
Τι είναι οι «αγορές». Όχι οι κλισέ άρπαγες με μονοκλ, σαν τη Μονόπολη. Ένα 5% είναι “Golden Boys”. Κατά 95% όμως είναι τράπεζες που χρηματοδοτούν σπίτια, φοιτητές, επιχειρήσεις. Είναι συνταξιοδοτικά ταμεία εργαζομένων. Είναι αμοιβαία κεφάλαια με καταθέσεις απλών ανθρώπων. Και όλα αυτά έχουν επαγγελματίες διαχειριστές οι οποίοι λειτουργούν ως θεματοφύλακες αυτών των φοιτητών, των επιχειρήσεων, των εργαζομένων, των πολιτών.
Οι αγορές είμαστε, τελικά εμείς. Οι ίδιοι άνθρωποι που βρίσκονται πιο χρεωμένοι κάθε φορά που η κυβέρνηση χρειάζεται περισσότερα χρήματα αλλά που έχουμε ανάγκη την εύρυθμη λειτουργία των τραπεζών προκειμένου να έχουμε σπίτι, αυτοκίνητο, εκπαίδευση σύνταξη.
Και όταν χρωστάς, ακόμα και ως κράτος, υπάρχουν απαιτήσεις από εσένα. Αν κάποιος μου χρώσταγε 100,000 Ευρώ, και τον έβλεπα σε ακριβό εστιατόριο του Κολωνακίου, πόσο θα τον συγχωρούσα όταν μου έλεγε «δεν έχω»; Έτσι και οι αγορές δεν συγχωρούν τις Ευρωπαικές χώρες, οι οποίες έχουν υψηλά ελλείμματα, όπως η Γαλλία, και παράλληλα δεν κάνουν υποχωρήσεις στο συνταξιοδοτικό (σύνταξη στα 62 για 30 χρόνια=ακριβό εστιατόριο του Κολωνακίου).
Η πρόσφατη ομολογιακή κρίση έχει ανεβάσει το κόστος δανεισμού για όλες τις χώρες. Η Γαλλία βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα γιατί αρνείται να δαμάσει το χρέος της. Με χρέος/ΑΕΠ κοντά στο 120% (η Ελλάδα χρεοκόπησε με 126%), ελλείμματα 5%-6,5%, ανεπίλυτο συνταξιοδοτικό και τεράστια πολιτική αβεβαιότητα, η περίοδος χάριτος έχει τελειώσει. Για να δανειστεί για 10 χρόνια, η αγορά απαιτεί 4,8%, 1,4% περισσότερο από ότι η Γερμανία.
Σε μια αγορά τόσο υπερχρεωμένη, είναι λάθος να είσαι αναξιόπιστος. Και πλέον το χρέος, παγκόσμια, έχει αυξηθεί πολύ. Το συνολικό χρέος, ιδιωτικό και δημόσιο, βρίσκεται στα $366τρισ, 311% επί του Παγκόσμιου ΑΕΠ. Και όλοι αυτοί οι θεματοφύλακες-διαχειριστές, δικαίως ανησυχούν για τη δυνατότητα αποπληρωμής και ζητούν μεγαλύτερη εξασφάλιση, δηλαδή μεγαλύτερες αποδόσεις.
Η Γαλλία δεν είναι όμως μόνη. Η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία επίσης δανείζονται πολύ ακριβότερα. Το ίδιο και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και οι ΗΠΑ.
Τι κρίμα που ποτέ κανένας πολιτικός δεν εξήγησε: «θέλετε άμυνα, παιδεία, υγεία; Πρέπει ή αν δανειστούμε, και να έρθει ο λογαριασμός αργότερα, ή να σας φορολογήσουμε πολύ περισσότερο».
Οι Δυτικές κοινωνίες, πέρασαν δεκαετίες με ελλείμματα, επέλεξαν μικρές οικογένειες, και, τώρα γερασμένες, απαιτούν περίθαλψη. Μόνο που, νεότεροι, δανείστηκαν από τις επόμενες γενιές, και τώρα ο λογαριασμός έρχεται, ενόσω είναι ακόμα ζωντανοί. Και έρχεται στους ίδιους, στα παιδιά και τα εγγόνια τους. Σε όλους μας.
Αντιμετωπίζεται πλέον τόσο μεγάλο χρέος;
Η απάντηση στην στήλη της επόμενης εβδομάδας.
