Ιαπωνία: Κοντεύει να ξεμείνει από σπάνιες γαίες

Η Ιαπωνία απέχει λίγους μήνες από την εξάντληση των αποθεμάτων της σε ύττριο, ένα κρίσιμο μέταλλο, και έχει ζητήσει από τις ΗΠΑ να ασκήσουν πίεση στην Κίνα ώστε να χαλαρώσει τους ελέγχους στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, οι οποίοι απειλούν να προκαλέσουν σοβαρές διαταραχές στις παγκόσμιες βιομηχανίες αυτοκινήτων, άμυνας και μικροτσίπ.

Το Τόκιο υπέβαλε την έκκληση αυτή στην αμερικανική κυβέρνηση και σε κορυφαίες αμερικανικές εταιρείες, σύμφωνα με πηγές που είναι εξοικειωμένες με το θέμα στην Ουάσινγκτον και στο Τόκιο και τις οποίες επικαλούνται οι Financial Times.

Η Ουάσινγκτον έχει παροτρύνει την Κίνα τους τελευταίους μήνες να αυξήσει τη ροή σπάνιων γαιών, συμπεριλαμβανομένου του υττρίου – ενός ανθεκτικού στη θερμότητα μετάλλου ζωτικής σημασίας για την κατασκευή οχημάτων, κινητήρων τζετ και ημιαγωγών – προς τις ΗΠΑ και τους συμμάχους της.

Οι αλυσίδες εφοδιασμού του αμερικανικού τομέα άμυνας βασίζονται σε εξαρτήματα κατασκευασμένα στην Ιαπωνία που περιέχουν ύττριο.

Άμεση απειλή

Εκτός αν το Πεκίνο αλλάξει στάση ή οι δυτικοί σύμμαχοι βρουν υποκατάστατα ή πρόσθετα αποθέματα, ενδέχεται να προκύψουν ελλείψεις ήδη από τα τέλη του τρέχοντος έτους, ανέφεραν αξιωματούχοι της ιαπωνικής κυβέρνησης και στελέχη εμπορικών εταιρειών.

«Βρισκόμαστε σε μια σοβαρή κατάσταση όσον αφορά τη συνέχιση του εφοδιασμού των βιομηχανιών μεταποίησης», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ιαπωνικής κυβέρνησης. «Τα αποθέματα μειώνονται και οι προσπάθειες εξοικονόμησης σπάνιων γαιών έχουν τα όριά τους».

«Δεν μιλάμε για χρόνια, αλλά για μήνες και για το πώς θα επιβιώσουμε το επόμενο έτος», πρόσθεσε ο αξιωματούχος. «Αν όλοι αναλάβουν δράση αμέσως, τότε όλα θα πάνε καλά. Αν όλοι αγνοήσουν το πρόβλημα, τότε θα αποτελέσει συστημικό κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία».

Η Κίνα κυριαρχεί στην αλυσίδα εφοδιασμού για την εξόρυξη και την επεξεργασία σπάνιων γαιών, μια επιρροή που έχει αξιοποιήσει ως απάντηση στον εμπορικό πόλεμο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Η Κίνα έχει επίσης ενισχύσει τους ελέγχους στις εξαγωγές προς την Ιαπωνία, ως απάντηση στις δηλώσεις της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι πέρυσι σχετικά με την υπαρξιακή απειλή για την Ιαπωνία από μια σύγκρουση για την Ταϊβάν, οι οποίες εξόργισαν το Πεκίνο.

Εξακοντισμός τιμών

Η έλλειψη υττρίου έχει καταστεί το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους ιαπωνικούς ομίλους υλικών.

Το μέταλλο αυτό χρησιμοποιείται για την επίστρωση κινητήρων και θαλάμων χάραξης με πλάσμα για την κατασκευή μικροτσίπ.

Οι τιμές του οξειδίου του υττρίου εκτός Κίνας έχουν εκτοξευθεί στα 1.150 δολάρια ανά κιλό, μια αύξηση 179 φορές σε σχέση με πριν από δύο χρόνια, ενώ στην Κίνα η τιμή ανέρχεται στα 9 δολάρια ανά κιλό, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τιμών της Argus.

Αξιωματούχοι των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας έχουν πραγματοποιήσει πολυάριθμες συνομιλίες σχετικά με την κρίση του υττρίου, μεταξύ άλλων και τον περασμένο μήνα στην Ουάσινγκτον, όπου αξιωματούχοι του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ και του Υπουργείου Βιομηχανίας της Ιαπωνίας συγκάλεσαν μια «ομάδα ταχείας αντίδρασης» για τα κρίσιμα ορυκτά.

Στη συνάντηση, η οποία πραγματοποιήθηκε δύο εβδομάδες πριν ο Τραμπ υποδεχτεί τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ στο Λευκό Οίκο, η ιαπωνική κυβέρνηση κατέστησε σαφή τη σοβαρότητα της κατάστασης, με την ελπίδα ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις που πλήττονται από τις ελλείψεις θα ασκήσουν επίσης πιέσεις στην Ουάσιγκτον ώστε να εκφράσει τις ανησυχίες της στο Πεκίνο.

Μάχη

Οι ΗΠΑ έχουν διαμαρτυρηθεί ότι η Κίνα δεν τηρεί τη δέσμευσή της να χαλαρώσει τους ελέγχους επί των σπάνιων γαιών στο πλαίσιο της εμπορικής εκεχειρίας που συμφώνησαν οι δύο πλευρές τον περασμένο Οκτώβριο.

Αφού ο Τραμπ συναντήθηκε με τον Σι στο Πεκίνο τον Μάιο, η Κίνα επανέλαβε τη δέσμευσή της να «αντιμετωπίσει τις ανησυχίες των ΗΠΑ σχετικά με τις ελλείψεις στην αλυσίδα εφοδιασμού που αφορούν τις σπάνιες γαίες . . . συμπεριλαμβανομένου του υττρίου».

Ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε στον FT τον περασμένο μήνα ότι η Κίνα εκπληρώνει τα δύο τρίτα των δεσμεύσεών της προς τις ΗΠΑ όσον αφορά τις σπάνιες γαίες, ενώ επιτρέπει στην Ιαπωνία να προμηθεύεται μόνο το απολύτως απαραίτητο για τις ανάγκες της.

Αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν ενημερώσει το Πεκίνο ότι οι ΗΠΑ δεν θα εξάγουν τους κινητήρες αεροσκαφών που απαιτούνται για το Comac C919 – το πρώτο επιβατικό αεροσκάφος εγχώριας κατασκευής της Κίνας – καθώς η παραγωγή έχει περιοριστεί λόγω της έλλειψης υττρίου, το οποίο είναι ζωτικής σημασίας για την κατασκευή στροβίλων.

Η Κίνα συμφώνησε επίσης να αγοράσει 200 αεροσκάφη της Boeing κατά την επίσκεψη του Τραμπ στο Πεκίνο τον Μάιο. Ωστόσο, η συμφωνία δεν έχει ολοκληρωθεί, εν μέρει λόγω επιπλοκών που σχετίζονται με τα κρίσιμα ορυκτά.

Η Έριν Μπράουν, η ανώτατη αξιωματούχος του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ για διεθνείς υποθέσεις, δήλωσε στη FT ότι οι σπάνιες γαίες είναι απαραίτητες για την παραγωγή αεροσκαφών και κινητήρων τζετ της Boeing.

«Για να κατασκευάσεις αεροσκάφη, χρειάζεσαι σπάνιες γαίες», είπε η Μπράουν. «Όλα αυτά εμπίπτουν, κατά κάποιον τρόπο, στην ίδια κατηγορία, δηλαδή ότι για να . . . εξάγεις κινητήρες, χρειάζεσαι επίσης σπάνιες γαίες».

Το υπουργείο Οικονομίας της Ιαπωνίας και το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, το οποίο ηγείται των εμπορικών διαπραγματεύσεων με την Κίνα, αρνήθηκαν να σχολιάσουν συγκεκριμένα το θέμα του υττρίου.

Ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Υπουργείου Οικονομικών δήλωσε ότι η αξιόπιστη πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά είναι «ουσιώδης για την οικονομική και εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ».

«Οι περιορισμοί στις εξαγωγές που διαταράσσουν τη ροή των κρίσιμων ορυκτών αποτελούν σοβαρό λόγο ανησυχίας», ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Η κινεζική πρεσβεία στις ΗΠΑ δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

«Ο πανικός που επικρατεί στην Ιαπωνία είναι δικαιολογημένος», δήλωσε η Gracelin Baskaran, επικεφαλής του προγράμματος ασφάλειας κρίσιμων ορυκτών στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών της Ουάσιγκτον. «Πιθανότατα θα πρέπει να υποφέρουν για την ώρα».