Ένα σαφές μήνυμα προς τις χώρες της Μέσης Ανατολής έστειλε η Ουάσιγκτον από το Παγκόσμιο Φόρουμ Ασφάλειας στην Ντόχα: τα κράτη της περιοχής πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά τους και να ενισχύσουν τις μεταξύ τους συνεργασίες, καθώς ο παραδοσιακός ρόλος των ΗΠΑ ως εγγυητή της ασφάλειάς τους μεταβάλλεται.
Ο Τομ Μπάρακ, πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία και το Ιράκ, δήλωσε ότι οι συμφωνίες που διαμόρφωσαν την παγκόσμια ασφάλεια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο βρίσκονται σε φάση αναθεώρησης. «Η Αμερική ως εγγυητής του κόσμου τα τελευταία 80 χρόνια δεν υπάρχει πλέον με τον ίδιο τρόπο», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για αναπροσαρμογή και όχι για εγκατάλειψη των συμμάχων, αναφέρει η Wall Street Journal.
Το τέλος της συμφωνίας «πετρέλαιο έναντι ασφάλειας»
Για δεκαετίες, η σχέση ΗΠΑ και κρατών του Κόλπου στηριζόταν σε μια άτυπη ανταλλαγή: η Ουάσιγκτον προσέφερε στρατιωτική προστασία και τα κράτη της περιοχής εξασφάλιζαν ενεργειακή πρόσβαση και σταθερότητα στις αγορές πετρελαίου. Σύμφωνα με τον Μπάρακ, το μοντέλο αυτό δεν ανταποκρίνεται πλέον πλήρως στις αμερικανικές προτεραιότητες, ενώ οι πολίτες των ΗΠΑ δεν επιθυμούν να θυσιάζουν ζωές σε παρατεταμένες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι χώρες της περιοχής στρέφονται δικαιολογημένα σε πιο ευέλικτες και διαφοροποιημένες συμμαχίες. Ως παράδειγμα ανέφερε τη νέα αμυντική συνεργασία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας. Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι η μετάβαση γίνεται χωρίς σαφές σχέδιο και με σημαντική αβεβαιότητα.
Το μήνυμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι χώρες του Κόλπου είχαν επιχειρήσει να αποτρέψουν τον Τραμπ από το να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε πόλεμο με το Ιράν. Τώρα ανησυχούν ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να περιορίσει την εμπλοκή της, αφήνοντάς τες αντιμέτωπες με μια Τεχεράνη που θα επιδιώξει να απαντήσει στρατιωτικά ή οικονομικά.
Οι περιορισμοί της ισχύος των ΗΠΑ
Ο Μπάρακ χαρακτήρισε τον πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου μια σύγκρουση με απρόβλεπτες συνέπειες. Παρομοίασε τη Μέση Ανατολή με κύβο του Ρούμπικ, όπου μια κίνηση μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την εικόνα, και αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις στο Ιράκ, στη Λιβύη και στο Αφγανιστάν ως παραδείγματα των κινδύνων που συνοδεύουν τις προσπάθειες αλλαγής καθεστώτων.
Παρά τις δηλώσεις περί αναπροσαρμογής, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία δεν αποσύρεται. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ενισχύσει τις δυνάμεις της γύρω από το Ιράν, με την αποστολή τρίτου αεροπλανοφόρου και πρόσθετης μονάδας πεζοναυτών, διατηρώντας τη δυνατότητα νέας στρατιωτικής επιχείρησης. «Δεν φεύγουμε», τόνισε ο Μπάρακ.
Η αντίφαση αυτή εντείνει την αβεβαιότητα των συμμάχων. Η πρώην ανώτερη απεσταλμένη των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, Μπάρμπαρα Λιφ, σημείωσε ότι οι περιφερειακές χώρες ήδη διαφοροποιούν τις συνεργασίες και τις πηγές αμυντικού εξοπλισμού τους, αλλά εξακολουθούν να χρειάζονται μεγάλους εταίρους, όπως οι ΗΠΑ.
Η Σαουδική Αραβία στο επίκεντρο
Οι ανησυχίες ενισχύονται από τις επιθέσεις των Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, εναντίον σαουδαραβικών στόχων. Πλήγματα με πυραύλους και drones έχουν προκαλέσει ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και στο διεθνές αεροδρόμιο του Ριάντ. Η Σαουδική Αραβία ζήτησε αμερικανική στρατιωτική παρέμβαση, όμως η Ουάσιγκτον περιόρισε τη βοήθειά της κυρίως σε πληροφορίες και καθοδήγηση.
Ο αναλυτής του International Crisis Group, Αλί Βαέζ, υπογράμμισε μιλώντας στην WSJ ότι τα διαφορετικά μηνύματα από Αμερικανούς αξιωματούχους υπονομεύουν την αξιοπιστία της χώρας και ωθούν τους συμμάχους να αναζητούν εναλλακτικές επιλογές.
Οι ΗΠΑ παραμένουν κρίσιμος παράγοντας για την άμυνα της περιοχής, αλλά οι κυβερνήσεις του Κόλπου καλούνται πλέον να προετοιμαστούν για ένα περιβάλλον στο οποίο η αμερικανική υποστήριξη δεν θα θεωρείται δεδομένη ή απεριόριστη.
