Ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, είχαν την Τρίτη τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προσπαθειών για τη στήριξη της Ουκρανίας ενόψει των επικείμενων ειρηνευτικών συνομιλιών με τη Ρωσία.
Ήταν η πρώτη φορά που ο Ρώσος πρόεδρος συνομιλούσε με οποιονδήποτε από τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας από τον Ιούλιο του περασμένου έτους, όταν είχε επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν.
Σε κοινή τους δήλωση, ο Στουμπ και ο Στέρε ανέφεραν ότι επιδίωξαν να «μεταφέρουν απευθείας μηνύματα σχετικά με τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου».
Οι συνομιλίες αυτές πρόκειται να πραγματοποιηθούν στο Άμπου Ντάμπι τον Νοέμβριο.
Η επικοινωνία ήταν η πρώτη μεταξύ του Πούτιν και Ευρωπαίων ηγετών από τότε που η ΕΕ άρχισε, το καλοκαίρι, να συζητά το ενδεχόμενο διορισμού ειδικού εκπροσώπου, ο οποίος θα διαπραγματεύεται απευθείας με τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Η προοπτική αυτή έχει παγώσει εξαιτίας των εσωτερικών διαιρέσεων στην ΕΕ, αλλά και της απροθυμίας του Πούτιν να συνομιλήσει με τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας.
Ωστόσο, το Κρεμλίνο φαίνεται να έχει αλλάξει κάπως τη στάση του μετά τη συνάντηση του ειδικού απεσταλμένου του προέδρου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, με τον Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη την περασμένη εβδομάδα.
Η ρωσική πλευρά έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε οριστική ειρηνευτική συμφωνία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τη θέση της Ευρώπης.
Μία ημέρα πριν από το ταξίδι του στη Ρωσία, ο Γουίτκοφ συναντήθηκε στο Όσλο με τον Στουμπ, τον Στέρε και τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Στην κοινή δήλωσή τους, οι δύο ηγέτες διευκρίνισαν ότι «συνομίλησαν με τον Πούτιν υπό την ιδιότητα των ηγετών των χωρών τους και δεν εκπροσώπησαν το σύνολο της Ευρώπης».
«Η συζήτηση ήταν ειλικρινής και ουσιαστική. Είμαστε γειτονικές χώρες της Ρωσίας. Η έκβαση αυτού του πολέμου θα έχει άμεσο αντίκτυπο στη δική μας ασφάλεια, αλλά και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή ασφάλεια. Για να τερματιστεί ο πόλεμος, απαιτούνται απευθείας συνομιλίες», δήλωσε ο Στουμπ.
Αντιδράσεις από άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Η πρωτοβουλία της Νορβηγίας και της Φινλανδίας να συνομιλήσουν με τον Πούτιν προκάλεσε, ωστόσο, αντιδράσεις από άλλες χώρες της περιοχής, οι οποίες υποστήριξαν ότι η Ευρώπη θα πρέπει να διατηρήσει ενιαία στάση σε κάθε επαφή με τη Ρωσία.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε στον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα DR:
«Είμαι ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι σε αυτή την ανεξάρτητη πρωτοβουλία της Νορβηγίας και της Φινλανδίας. Δεν έχει συντονιστεί με καμία από τις υπόλοιπες χώρες μας. Δεν βλέπω καμία ένδειξη ότι η Ρωσία επιθυμεί την ειρήνη με την Ευρώπη, ούτε στον υβριδικό πόλεμο που διεξάγει καθημερινά ούτε στην Ουκρανία, όπου εξαπολύει καθημερινά σφοδρές και επιθετικές επιθέσεις. Πιστεύω ότι πρέπει να διατηρήσουμε την ενότητα της Ευρώπης, αντί να ενεργεί κάθε χώρα μόνη της».
Το γραφείο της πρωθυπουργού της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, ανακοίνωσε ότι η ίδια τρέφει «μεγάλο σεβασμό» προς τον Στουμπ και τον Στέρε, προσθέτοντας, ωστόσο, ότι «η τηλεφωνική αυτή επικοινωνία καθιστά σαφές ένα πράγμα: η Ευρώπη δεν έχει ακόμη καταλήξει σε συμφωνία για το ποιος θα εκπροσωπήσει τα συμφέροντά της στην ειρηνευτική διαδικασία».
Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ακόμη:
«Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει κι άλλο έδαφος. Πρέπει να αποφασίσει ποιος θα την εκπροσωπεί […] Δεν μπορεί να συνεχίσει να ενεργεί ανοργάνωτα, μέσα από σχήματα που αλλάζουν από εβδομάδα σε εβδομάδα, καθώς έτσι κινδυνεύει να δει την επιρροή της στις διαπραγματεύσεις να περιορίζεται σταδιακά».
Οι συνομιλίες με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ
Οι προγραμματισμένες συνομιλίες με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, οι πρώτες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας από τον Φεβρουάριο, θα επικεντρωθούν στις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας που θα ισχύσουν μετά τον τερματισμό του πολέμου.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ενέτεινε τις προσπάθειές του για τον τερματισμό της σύγκρουσης, προχωρώντας σε συμφωνία για την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ, αναστέλλοντας την επιβολή νέων κυρώσεων στις ρωσικές εξαγωγές ενέργειας και ασκώντας πιέσεις στην Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων.
Οι ΗΠΑ δεν εξασφάλισαν αντίστοιχες παραχωρήσεις από τη Ρωσία, η οποία έχει απορρίψει την πρόταση του Τραμπ για μορατόριουμ στις επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας.
Η Ουάσιγκτον, ωστόσο, ελπίζει, σύμφωνα με τους Financial Times, ότι οι κινήσεις αυτές θα ενθαρρύνουν τον Πούτιν να διαπραγματευτεί τον τερματισμό της εισβολής που διέταξε το 2022.
Σύμφωνα με την κοινή δήλωση, ο Στουμπ και ο Στέρε επανέλαβαν ότι οι χώρες τους θα συνεχίσουν να στηρίζουν την Ουκρανία, υπογραμμίζοντας πως «ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί και οι διαπραγματεύσεις να επαναληφθούν».
Το Κρεμλίνο, ωστόσο, άφησε να εννοηθεί ότι ο Πούτιν δεν προτίθεται να υπαναχωρήσει από τις σκληρές απαιτήσεις του για τον τερματισμό του πολέμου, τις οποίες η Ουκρανία έχει χαρακτηρίσει ισοδύναμες με συνθηκολόγηση.
Σύμφωνα με τη ρωσική προεδρία, ο Πούτιν «υπενθύμισε [στον Στουμπ και τον Στέρε] τις αρχικές αιτίες της σύγκρουσης». Η διατύπωση αυτή παραπέμπει στη σταθερή θέση της Μόσχας ότι οι δυτικές χώρες και η επιδίωξη της Ουκρανίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ την ανάγκασαν να ξεκινήσει τον πόλεμο.
Ο Ρώσος πρόεδρος «τόνισε ότι μια δίκαιη και μακροπρόθεσμη ειρηνευτική διευθέτηση είναι εφικτή μόνο εφόσον ληφθούν πλήρως και άνευ όρων υπόψη τα νόμιμα συμφέροντα της Ρωσίας», ανέφερε το Κρεμλίνο.
Παράλληλα, εξέφρασε την αντίθεσή του στις «συγκρουσιακές πολιτικές των χωρών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, οι οποίες παρατείνουν τη σύγκρουση».
Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, οι τρεις ηγέτες συζήτησαν επίσης ζητήματα ασφάλειας και ναυτικού δικαίου στη Βαλτική Θάλασσα και τη βόρεια Ευρώπη. Η αναφορά αυτή φαίνεται να σχετίζεται με τις ευρωπαϊκές ενέργειες κατά του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας, ο οποίος αποτελείται από πετρελαιοφόρα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου, συχνά με στόχο την παράκαμψη των δυτικών κυρώσεων.
Αμέσως μετά την τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν, ο πρόεδρος της Φινλανδίας και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας συνομίλησαν με τον Ουκρανό πρόεδρο.
Ο Ζελένσκι έγραψε στην πλατφόρμα X ότι ο Στουμπ και ο Στέρε «κατέστησαν σαφές στον Ρώσο ηγέτη ότι απαιτούνται ουσιαστικά βήματα αποκλιμάκωσης σε ό,τι αφορά τις ενεργειακές μας υποδομές και τις υποδομές ζωτικής σημασίας».
Όπως ανέφερε, συζήτησε επίσης με τον πρόεδρο της Φινλανδίας και τον πρωθυπουργό της Νορβηγίας τις επικείμενες τριμερείς συνομιλίες.
