Συντάξεις: Μετά το 2030 η αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης

Η διατήρηση των σημερινών ορίων ηλικίας για την έξοδο προς τη συνταξιοδότηση – τουλάχιστον έως το 2030 -,  θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, αλλά η εξέλιξη των στοιχείων του δημογραφικού προβλήματος προδιαγράφουν την αύξησή τους μετά την αύξησή τους μετά το έτος αυτό.

Αυτό προκύπτει από το συνδυασμό αφενός των δηλώσεων κυβερνητικών παραγόντων και αφετέρου της πρόσφατης έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη γήρανση (Ageing Report 2027).

«Δεν θα προκύψει αύξηση των ορίων ηλικίας για το 2027», επισήμανε χθες η αρμόδια υφυπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων κυρία Άννα Ευθυμίου, μεταθέτοντας τα επώδυνα μέτρα μετά από μια τριετία, όταν θα επανεξετασθούν τα στοιχεία που συνθέτουν το ασφαλιστικό σύστημα.

Το θέμα άνοιξε εκ νέου η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία υποδεικνύει πως το δημογραφικό πρόβλημα επιβάλει την αύξηση – από το 2030 – του γενικού ορίου συνταξιοδότησης από το 67ο έτος στο 68ο και στη συνέχεια  στα 70 έτη το 2055 και στα 72 έτη έως το 2080.

«Οι συγκεκριμένες αναφορές δεν συνιστούν ειλημμένες αποφάσεις ούτε προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση των ορίων ηλικίας, αλλά αποτελούν προβολές που βασίζονται σε δημογραφικά και αναλογιστικά δεδομένα και επανεξετάζονται ανά τριετία», δήλωσε η κυρία Ευθυμίου.

Πάντως, όπως ανέφερε, «υπό τις παρούσες συνθήκες δεν υπάρχει καμία περίπτωση αύξησης των ορίων συνταξιοδότησης το 2027».

Οι μελέτες

Οι πρώτες μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το προσδόκιμο ζωής, το οποίο μειώθηκε λόγω της πανδημίας, δεν έχει ανακάμψει, τόσο ώστε να συντρέχει λόγος για να εξεταστούν αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που να τεθούν σε ισχύ από την 1.1.2027. Η αλλαγή των ορίων ηλικίας είναι – ούτως ή άλλως – εξαιρετικά δύσκολη κατά το έτος 2027, καθώς πρόκειται για εκλογική χρονιά και ένα τέτοιο θέμα «κουβαλάει» ιδιαιτέρως υψηλό πολιτικό κόστος.

Μέχρι ώρας η κυβέρνηση δεσμεύεται ότι τα όρια θα παραμείνουν σταθερά μέχρι το τέλος του 2027, ενώ σποραδικά διαρρέουν σενάρια για σταδιακή αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης την τριετία 2028 έως 2030.

Σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία, από το 2027 και μετά, τα όρια συνταξιοδότησης θα επαναπροσδιορίζονται κάθε τρία χρόνια, με βάση το προσδόκιμο ζωής των ασφαλισμένων.

Η άνοδος των ορίων

Το θέμα της αύξησης των ορίων ηλικίας στη χώρα μας θα τεθεί στο τραπέζι με βάση τη μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής, η οποία εκπονείται κάθε τρία χρόνια και θα αποτυπώσει, όπως δείχνουν τα μέχρι τώρα στοιχεία, αύξηση του προσδόκιμου ζωής, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Πάντως, τα αρμόδια στελέχη του υπουργείου Εργασίας έχουν ήδη διαβεβαιώσει ότι η αύξηση των ορίων θα είναι σταδιακή (3-4 μήνες κατ’ έτος) ώστε να μην επιβαρυνθούν άμεσα οι ασφαλισμένοι.

Ενδεικτική είναι πρόσφατη αναλογιστική μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, η οποία περιγράφεται και στην αντίστοιχη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Το δημογραφικό

Η έκθεση κατ’ ουσίαν έθεσε επί τάπητος τις δυσοίωνες δημογραφικές εξελίξεις και τις επιπτώσεις τους. Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής σε συνδυασμό βέβαια με τις περιορισμένες γεννήσεις και τη γήρανση του πληθυσμού, έχουν ως άμεσο αποτέλεσμα την αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης. Η έκθεση αναφέρει για την χώρα μας το ενδεχόμενο  η θεσμοθετημένη ηλικία συνταξιοδότησης να αυξηθεί στα 67,5 έτη από τα 62 έτη που είναι σήμερα – με 40 έτη ασφάλισης.

Τρεις είναι οι βασικοί δημογραφικοί δείκτες που θα κρίνουν το μέλλον του συνταξιοδοτικού:

Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, δηλαδή το ποσοστό του πληθυσμού άνω των 65 σε σχέση με τους οικονομικά ενεργούς,

Ο δείκτης γήρανσης, που αποτυπώνει τη σχέση ηλικιωμένων και νέων εργάσιμης ηλικίας. Και ο δείκτης γονιμότητας, που ενώ βελτιώθηκε ελαφρώς, παραμένει στο χαμηλό επίπεδο του 1,5 παιδιού ανά γυναίκα.

Η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής αποτελεί κομβικό παράγοντα. Από το 2010 έως το 2015 αυξήθηκε κατά περίπου ένα έτος, ενώ από το 2015 έως το 2020 παρέμεινε στάσιμο – κυρίως λόγω της πανδημίας.