ΗΠΑ: Πώς οι Δημοκρατικοί σχεδιάζουν να ξηλώσουν τους δασμούς Τραμπ

Η εκλογική μάχη για το Κογκρέσο τελείωσε, αλλά η σύγκρουση για τους δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ μόλις αρχίζει. Οι Δημοκρατικοί ετοιμάζονται να αξιοποιήσουν την ενισχυμένη κοινοβουλευτική τους δύναμη για να αμφισβητήσουν μία από τις κεντρικές πολιτικές του Αμερικανού προέδρου, συνδυάζοντας νομοθετικές πρωτοβουλίες με έρευνες για τον τρόπο εφαρμογής της.

Όπως αναφέρει το CNBC, μετά την ευρεία νίκη τους στις ενδιάμεσες εκλογές, οι Δημοκρατικοί τοποθετούν την ανατροπή της δασμολογικής πολιτικής ψηλά στην ατζέντα τους. Ωστόσο, η εκλογική επικράτηση δεν αρκεί για να καταργήσουν τους δασμούς: οι κανόνες της Γερουσίας και η δυνατότητα του Τραμπ να ασκήσει βέτο καθιστούν τη στήριξη Ρεπουμπλικανών κρίσιμη για την επιτυχία του σχεδίου.

Επίθεση από τις πρώτες 100 ώρες

Οι Δημοκρατικοί προετοιμάζουν σειρά νομοσχεδίων για τις πρώτες 100 ώρες λειτουργίας του καινούριου Κογκρέσου, με στόχο την ανατροπή σημαντικών πλευρών της προεδρικής ατζέντας. Οι δασμοί αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας.

Ο Χακίμ Τζέφρις, ο οποίος θα μπορούσε να αναλάβει την προεδρία της Βουλής των Αντιπροσώπων, έχει ήδη ταχθεί υπέρ της αποκατάστασης των εξουσιών του Κογκρέσου στην εμπορική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι οι δασμοί Τραμπ αυξάνουν το κόστος ζωής για τους Αμερικανούς.

Εφόσον εκλεγεί πρόεδρος της Βουλής, σχεδιάζει να προωθήσει γρήγορα στην ολομέλεια νομοθεσία που θα ενισχύει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο στην επιβολή δασμών.

Το θεσμικό ζήτημα βρίσκεται στην καρδιά της αντιπαράθεσης. Σύμφωνα με το CNBC, το αμερικανικό Σύνταγμα αναθέτει στο Κογκρέσο την εξουσία επιβολής φόρων, όμως επί δεκαετίες οι νομοθέτες έχουν μεταβιβάσει μέρος αυτών των αρμοδιοτήτων στην εκτελεστική εξουσία. Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν τώρα να περιορίσουν τα περιθώρια μονομερών προεδρικών αποφάσεων.

Πρώτος στόχος οι δασμοί στον Καναδά

Ο εμπορικός πόλεμος με τον Καναδά αναδεικνύεται σε πρώτο πεδίο παρέμβασης.

Ο νεοεκλεγείς γερουσιαστής του Μίσιγκαν, Αμπντούλ Ελ Σαγιέντ, υποστήριξε ότι οι Δημοκρατικοί πρέπει να κινηθούν άμεσα για τον τερματισμό του δασμολογικού καθεστώτος Τραμπ, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις με τον βόρειο γείτονα των ΗΠΑ.

Αντίστοιχη προτεραιότητα θέτει ο γερουσιαστής Ρον Γουάιντεν, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Οικονομικών της Γερουσίας όταν περάσει στον έλεγχο των Δημοκρατικών. Όπως δήλωσε στο CNBC, η κατάργηση των δασμών στον Καναδά αποτελεί μία από τις πιο προφανείς παρεμβάσεις, καθώς αυξάνουν τις τιμές και πλήττουν κοινότητες και στις δύο πλευρές των συνόρων.

Παράλληλα, επιδιώκει να διασφαλίσει ότι το Κογκρέσο θα έχει τον τελευταίο λόγο στους δασμούς, ώστε να περιοριστεί η δυνατότητα μελλοντικών προέδρων να επαναλάβουν ανάλογες πολιτικές.

Έρευνες για τις εξαιρέσεις

Η πίεση προς τον Λευκό Οίκο θα επεκταθεί και στις εξαιρέσεις από τους δασμούς.

Οι Δημοκρατικοί σχεδιάζουν έρευνες, συνδέοντας το αυξημένο κόστος για τους καταναλωτές με καταγγελίες για ευνοϊκή μεταχείριση επιχειρηματικών συμφερόντων που διατηρούν σχέσεις με τον πρόεδρο.

Ο Τζέιμι Ράσκιν, ο κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Δικαιοσύνης της Βουλής, ζήτησε στις 28 Οκτωβρίου από τον Τραμπ να παραδώσει αρχεία σχετικά με τις δασμολογικές εξαιρέσεις. Ο ίδιος καταγγέλλει ότι η σχετική εξουσία χρησιμοποιήθηκε για προνομιακές συμφωνίες με κλάδους των οποίων οι επικεφαλής προσέφεραν δώρα στον πρόεδρο.

Πρόκειται για καταγγελίες που οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να διερευνήσουν, προσθέτοντας ένα ακόμη μέτωπο στην αντιπαράθεση για την εμπορική πολιτική.

Τα δικαστικά μέτωπα και οι επιστροφές δισεκατομμυρίων

Η κυβέρνηση βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με σειρά δικαστικών προσφυγών για διαφορετικές πτυχές της δασμολογικής πολιτικής της.

Σύμφωνα με το CNBC, προσφυγή που κατατέθηκε στις 20 Οκτωβρίου αμφισβητεί τη χρήση νόμου της εποχής της Μεγάλης Ύφεσης για την επιβολή δασμών 50% σε σειρά καναδικών προϊόντων.

Άλλη υπόθεση αφορά την κατηγορία ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να επαναφέρει, μέσω διαφορετικής οδού, τους σχεδόν παγκόσμιους δασμούς της λεγόμενης «Ημέρας Απελευθέρωσης», τους οποίους το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε παράνομους στα τέλη Φεβρουαρίου.

Για εκείνο το καθεστώς έχει διαταχθεί η επιστροφή δασμολογικών εσόδων ύψους 166 δισ. δολαρίων. Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, περίπου 138 δισ. δολάρια έχουν ήδη επιστραφεί, ενώ σχεδόν 20 δισ. παραμένουν προς επιστροφή.

Το διπλό εμπόδιο στη Γερουσία και στον Λευκό Οίκο

Παρά τα εκλογικά κέρδη τους, οι Δημοκρατικοί δεν διαθέτουν τις 60 ψήφους που απαιτούνται στη Γερουσία για την υπέρβαση του filibuster, του διαδικαστικού μηχανισμού με τον οποίο μπορεί να μπλοκαριστεί η προώθηση νομοθεσίας.

Ακόμη και εάν ένα νομοσχέδιο περάσει από το Κογκρέσο, ο Τραμπ μπορεί να το σταματήσει ασκώντας βέτο. Για την ανατροπή του απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία, γεγονός που προϋποθέτει σημαντική στήριξη από Ρεπουμπλικανούς.

Οι Δημοκρατικοί εξετάζουν και άλλες διαδρομές. Η Κιτ Τζόνσον, στέλεχος της BDO στον τομέα τελωνείων και διεθνούς εμπορίου, ανέφερε στο CNBC ότι θα μπορούσαν να εντάξουν σχετικές διατάξεις σε νομοσχέδια των οποίων η ψήφιση θεωρείται απαραίτητη ή να επιδιώξουν διαπραγμάτευση με την κυβέρνηση.

Ακόμη και ένα νομοσχέδιο που θα προσέκρουε στο προεδρικό βέτο, πάντως, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί πολιτικά ενόψει των εκλογών του 2028.

Ο Τραμπ επιμένει – Οι ψηφοφόροι διαφωνούν

Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης. Σε τηλεφωνική επικοινωνία με το CNBC μετά τις εκλογές, υποστήριξε ότι η κατάργηση των δασμών θα σταματούσε την κατασκευή εργοστασίων, επικαλούμενος 3.000 μονάδες που, κατά τον ίδιο, βρίσκονται υπό κατασκευή.

Ο Τραμπ παρουσιάζει τους δασμούς τόσο ως διαπραγματευτικό όπλο όσο και ως σημαντική πηγή κρατικών εσόδων. Επιμένει επίσης ότι οι Αμερικανοί δεν επωμίζονται το βάρος τους, παρότι οι δασμοί καταβάλλονται από τους εισαγωγείς των προϊόντων στις ΗΠΑ.

Το CNBC επικαλείται εκτίμηση του Tax Foundation, σύμφωνα με την οποία οι δασμοί έχουν αυξήσει τη μέση φορολογική επιβάρυνση ανά αμερικανικό νοικοκυριό κατά 820 δολάρια το 2026.

Από την πλευρά των εσόδων, το Penn Wharton Budget Model υπολογίζει ότι οι συνολικές εισπράξεις από τον Ιανουάριο του 2025 έως τον Ιούλιο του 2026 ανήλθαν σε περίπου 300 δισ. δολάρια, πριν συνυπολογιστούν οι επιστροφές που ακολούθησαν τη δικαστική απόφαση.

Η εικόνα των ψηφοφόρων απέχει επίσης από την προεδρική αποτίμηση. Σε δημοσκόπηση του CNBC στις 3 Νοεμβρίου, το 65% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι οι δασμοί έχουν βλάψει την αμερικανική οικονομία, έναντι μόλις 22% που θεωρεί ότι την έχουν ωφελήσει.