Ανθεκτικές αναμένεται να παραμείνουν οι βασικές παράμετροι που καθορίζουν την πιστοληπτική ικανότητα των κρατών το 2027, παρά την αύξηση του δημόσιου χρέους, τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις διαταραχές στο διεθνές εμπόριο, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Morningstar DBRS για τις κρατικές πιστοληπτικές αξιολογήσεις. Ο οίκος εκτιμά ότι η παγκόσμια οικονομία θα διατηρήσει σχετικά ισχυρή δυναμική, ωστόσο προειδοποιεί ότι η συνεχιζόμενη άνοδος του δημόσιου δανεισμού ενδέχεται να οδηγήσει σε αρνητικές επιπτώσεις για τις αξιολογήσεις ορισμένων χωρών τα επόμενα χρόνια.
Ενδεικτικό των διαφοροποιήσεων μεταξύ των κρατών είναι ότι, με βάση τα στοιχεία της 1ης Νοεμβρίου, πέντε χώρες που αξιολογεί η DBRS έχουν θετικές τάσεις (positive trends) και τρεις αρνητικές (negative trends). Και οι οκτώ περιπτώσεις αφορούν ευρωπαϊκές οικονομίες. Οι υπόλοιπες 45 χώρες με δημόσιες αξιολογήσεις διατηρούν σταθερές τάσεις, με την εταιρεία να μην αναμένει σημαντικές μεταβολές στις αξιολογήσεις τους, με πιθανή εξαίρεση ορισμένες χώρες χαμηλότερης πιστοληπτικής διαβάθμισης.
Η Ελλάδα στις χώρες με θετικές προοπτικές
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Ευρώπη, όπου η DBRS διαπιστώνει ότι οι πιστοληπτικές τάσεις μεταβάλλονται, σε αντίθεση με τις περισσότερες άλλες περιοχές του κόσμου. Η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και η Κύπρος συγκαταλέγονται στις χώρες με θετικές τάσεις, εξέλιξη που αντανακλά τη σημαντική δημοσιονομική προσαρμογή που έχουν επιτύχει μετά την κρίση της Ευρωζώνης.
Στον αντίποδα, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Πολωνία εμφανίζουν αρνητικές τάσεις, καθώς βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενο δημόσιο χρέος και σημαντικούς πολιτικούς περιορισμούς στην εφαρμογή μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης. Για τη Γαλλία, ειδικότερα, η DBRS εκτιμά ότι τα περιθώρια αύξησης των εσόδων και κάλυψης των κοινωνικών αναγκών είναι περιορισμένα. Η ενίσχυση πολιτικών δυνάμεων εκτός του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος, καθώς και οι κοινωνικές αναταραχές με πρωταγωνιστές νεότερες ηλικίες σε ευρωπαϊκές πόλεις, αντανακλούν βαθύτερα οικονομικά προβλήματα που σχετίζονται με τη στέγαση, την εκπαίδευση, την απασχόληση και το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης.
Ανθεκτική ανάπτυξη, αλλά με αυξημένο κόστος δανεισμού
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η DBRS εκτιμά ότι η οικονομική ανάπτυξη θα προσφέρει μια σταθερή βάση για το 2027. Η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να υπεραποδίδει, με το ΑΕΠ του τρίτου τριμήνου του 2026 να αυξάνεται κατά 3,4% σε ετησιοποιημένη βάση, υψηλότερα από τις προβλέψεις. Στην Ευρώπη, η γερμανική οικονομία εμφανίζει σημάδια ανάκαμψης έπειτα από αρκετά χρόνια αδύναμων επιδόσεων, ενώ η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ολλανδία καταγράφουν ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για το 2027, οι αναλυτές αναμένουν επιτάχυνση της ανάπτυξης στην Ευρώπη και τον Καναδά, σταθερούς ρυθμούς στις ΗΠΑ και πιθανή ήπια επιβράδυνση στις ασιατικές οικονομίες. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι ενεργειακές αναταράξεις και η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές πηγές κινδύνου. Ειδικά στη Μέση Ανατολή, ενδεχόμενες διαταραχές στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσαν να αυξήσουν το ενεργειακό και μεταφορικό κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός παραμένει αυξημένος στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής. Η DBRS επισημαίνει ότι οι διαδοχικές αυξήσεις των ενεργειακών τιμών έχουν καταστήσει τις κεντρικές τράπεζες πιο επιφυλακτικές, ενώ τα υψηλότερα μακροπρόθεσμα επιτόκια αναμένεται να λειτουργήσουν ανασταλτικά για την ανάπτυξη. Παρότι το πραγματικό κόστος δανεισμού δεν βρίσκεται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα με βάση τα ιστορικά δεδομένα, είναι σαφώς υψηλότερο από εκείνο στο οποίο είχαν συνηθίσει οι κυβερνήσεις μετά το 2008.
Το δημόσιο χρέος και οι πολιτικές πιέσεις
Ένας από τους βασικούς προβληματισμούς της DBRS αφορά τη δυσκολία των κυβερνήσεων να περιορίσουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα, καθώς αυξάνονται οι απαιτήσεις για κοινωνικές δαπάνες, υγεία, συντάξεις και άμυνα. Οι δημογραφικές μεταβολές περιορίζουν την προσφορά εργασίας και αυξάνουν τις πιέσεις στα δημόσια συστήματα, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις δημιουργούν πρόσθετες ανάγκες για στρατιωτικές δαπάνες και επενδύσεις στην ασφάλεια.
Η εταιρεία εκτιμά ότι αρκετές κυβερνήσεις θα δυσκολευτούν να προχωρήσουν σε ουσιαστική δημοσιονομική προσαρμογή, ιδιαίτερα ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων ή εξαιτίας πολιτικών διχασμών. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, οι πολιτικοί περιορισμοί δυσχεραίνουν την εφαρμογή μέτρων περιορισμού του ελλείμματος, ενώ στις ΗΠΑ η DBRS δεν αναμένει ουσιαστική πρόοδο στη διόρθωση της διαρθρωτικής δημοσιονομικής ανισορροπίας το 2027.
Οι αυξημένες δανειακές ανάγκες, σε συνδυασμό με τα υψηλότερα επιτόκια, καθιστούν περισσότερο ευάλωτη τη δυναμική του δημόσιου χρέους. Οι κίνδυνοι είναι εντονότεροι για τις χώρες χαμηλότερης πιστοληπτικής διαβάθμισης, καθώς η άνοδος των αποδόσεων μπορεί να περιορίσει τις διαθέσιμες επιλογές χρηματοδότησής τους. Η DBRS υπογραμμίζει ότι παρακολουθεί στενά τους πολιτικούς παράγοντες που εμποδίζουν τη δημοσιονομική εξυγίανση, καθώς θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν σε υποβαθμίσεις.
Μικτή εικόνα στην Ασία και αυξημένη αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή
Στην Ασία, οι πιστοληπτικές τάσεις παραμένουν διαφοροποιημένες, υπό το βάρος της γεωπολιτικής αβεβαιότητας και της εξασθένησης του διεθνούς εμπορίου. Η Ιαπωνία επωφελείται από την αύξηση των μισθών και την ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής, αν και το υψηλό δημόσιο χρέος και οι δημογραφικές πιέσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς περιορισμούς. Η Κίνα αντιμετωπίζει προκλήσεις εξαιτίας της αδυναμίας στην αγορά ακινήτων και της υποτονικής εγχώριας ζήτησης, ενώ η Ινδία διατηρεί ευνοϊκές μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης. Παρά τις επιμέρους αδυναμίες, η DBRS αναμένει γενικά σταθερότητα στις πιστοληπτικές αξιολογήσεις των ασιατικών οικονομιών.
Στη Μέση Ανατολή, αντίθετα, οι κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι, με τις οικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη του πολέμου με το Ιράν και την κατάσταση σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, όπως τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Μεταξύ των χωρών του Κόλπου, το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν έχουν επηρεαστεί περισσότερο, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και το Ομάν έχουν επιδείξει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Η DBRS σημειώνει ότι, παρά την αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου από τις χώρες της περιοχής τους τελευταίους μήνες, δεν έχει ακόμη επιτευχθεί σταθερή επαναφορά των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, με την οικονομική δραστηριότητα να παραμένει άνισα επηρεασμένη έως ότου τερματιστούν οι εχθροπραξίες.
