Στη διαρθρωτική βελτίωση της φορολογικής εισπραξιμότητας αποδίδει σημαντικό μέρος των ισχυρών δημοσιονομικών επιδόσεων της Ελλάδας η Morningstar DBRS, επισημαίνοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις στη φορολογική διοίκηση έχουν διευρύνει τη φορολογική βάση, έχουν περιορίσει τη φοροδιαφυγή και έχουν ενισχύσει σημαντικά τα κρατικά έσοδα.
Σε νέα ανάλυσή της, η Morningstar DBRS, η οποία αξιολογεί την Ελλάδα στη βαθμίδα BBB με θετική τάση, υπογραμμίζει ότι η βελτίωση αυτή δεν αποτελεί μια προσωρινή αύξηση των φορολογικών εσόδων, αλλά μια διαρθρωτική αλλαγή που ενισχύει την ικανότητα της χώρας να απορροφά μελλοντικούς οικονομικούς κραδασμούς, ακόμη και σε περιόδους αυξημένου κόστους δανεισμού και αναταράξεων στις διεθνείς αγορές.
Όπως επισημαίνει, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις λίγες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που καταγράφουν επαναλαμβανόμενα πρωτογενή πλεονάσματα, με τις δημοσιονομικές επιδόσεις της να υπερτερούν σημαντικά έναντι των περισσότερων ευρωπαϊκών οικονομιών.
Πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% έναντι ελλειμμάτων στην ΕΕ
Σύμφωνα με τη Morningstar DBRS, το πρωτογενές πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε στο 4,9% του ΑΕΠ το 2025, όταν οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέγραψαν κατά μέσο όρο πρωτογενές έλλειμμα 1,5% του ΑΕΠ.
Παρότι το ελληνικό πλεόνασμα αναμένεται να περιοριστεί μετρίως φέτος, λόγω των μειώσεων στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και των αυξήσεων στις συντάξεις, η δημοσιονομική εικόνα της χώρας εκτιμάται ότι θα παραμείνει ισχυρότερη από εκείνη των περισσότερων ευρωπαϊκών οικονομιών.
Ειδικότερα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 3,4% του ΑΕΠ για το 2026 και 2,6% για το 2027.
Η Morningstar DBRS αποδίδει τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις τόσο στη δυναμική αύξηση των φορολογικών εσόδων όσο και στη συγκράτηση των δαπανών, ιδιαίτερα όσον αφορά το μισθολογικό κόστος του Δημοσίου και τις κοινωνικές παροχές.
Ωστόσο, επισημαίνει ότι η αύξηση των φορολογικών εσόδων δεν οφείλεται αποκλειστικά στο ευνοϊκό περιβάλλον οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των φοροεισπρακτικών μηχανισμών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μεταξύ 2019 και 2025 το συνολικό μερίδιο των εσόδων από ΦΠΑ και φόρους εισοδήματος ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες.
Ο ρόλος του myDATA και των ηλεκτρονικών συναλλαγών
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η Morningstar DBRS στην ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης, την οποία θεωρεί καθοριστικό παράγοντα για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Στις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνει τη δημιουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, καθώς και την εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων που ενίσχυσαν τη διαφάνεια και επέτρεψαν την αποστολή φορολογικών δεδομένων από τις επιχειρήσεις σε πραγματικό χρόνο.
Ξεχωρίζει την πλατφόρμα myDATA, η εφαρμογή της οποίας ξεκίνησε το 2020 και υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να διαβιβάζουν ηλεκτρονικά τα λογιστικά τους στοιχεία και τα δεδομένα των τιμολογίων τους στη φορολογική διοίκηση, περιορίζοντας τις δυνατότητες απόκρυψης εισοδημάτων.
Παράλληλα, η διασύνδεση των τερματικών POS με τις ταμειακές μηχανές και τα συστήματα της φορολογικής διοίκησης έχει συμβάλει στη βελτίωση της είσπραξης του ΦΠΑ.
Σε συνδυασμό με τη σημαντική επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών, η αυτόματη διαβίβαση των στοιχείων των λιανικών πωλήσεων στις φορολογικές αρχές έχει ενισχύσει τη συμμόρφωση, ιδιαίτερα σε κλάδους με αυξημένο κίνδυνο φοροδιαφυγής, όπως η εστίαση και η φιλοξενία, το λιανικό εμπόριο και οι προσωπικές υπηρεσίες.
Η σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ
Η Morningstar DBRS επικαλείται επίσης τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ, δηλαδή τη διαφορά μεταξύ των εσόδων που θα έπρεπε να εισπράττει το κράτος και εκείνων που τελικά εισπράττει.
Όπως αναφέρει, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 2010 η Ελλάδα εμφάνιζε ένα από τα μεγαλύτερα κενά ΦΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που αντανακλούσε τις σημαντικές απώλειες φορολογικών εσόδων.
Έκτοτε, ωστόσο, το κενό έχει περιοριστεί αισθητά, εξέλιξη που, σύμφωνα με τον οίκο, υποδηλώνει ότι ολοένα μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας εντάσσεται πλέον στο επίσημο φορολογικό σύστημα.
Μεγαλύτερη αντοχή σε κρίσεις και αύξηση του κόστους δανεισμού
Η Morningstar DBRS εκτιμά ότι η διαρθρωτική βελτίωση της φορολογικής εισπραξιμότητας δημιουργεί ένα σημαντικό δημοσιονομικό απόθεμα ασφαλείας απέναντι σε μελλοντικούς κινδύνους.
Η ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης διευρύνει τη φορολογική βάση και περιορίζει την εξάρτηση των κρατικών εσόδων από τις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου. Ως αποτέλεσμα, τα δημόσια οικονομικά της Ελλάδας αναμένεται να εμφανίσουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε περίπτωση επιβράδυνσης της ανάπτυξης ή γεωπολιτικών αναταράξεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το εμπόριο και τον τουρισμό.
Παράλληλα, η αύξηση και η μεγαλύτερη προβλεψιμότητα των φορολογικών εσόδων ενισχύουν τη δυνατότητα της χώρας να ανταποκρίνεται σε περιόδους ανόδου των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων ή αυξημένης μεταβλητότητας στις διεθνείς κεφαλαιαγορές.
Καταλήγοντας, η Morningstar DBRS υπογραμμίζει ότι τα οφέλη από τις μεταρρυθμίσεις στη φορολογική διοίκηση δεν συνιστούν απλώς μια συγκυριακή ενίσχυση των κρατικών εσόδων, αλλά μια μόνιμη βελτίωση της ικανότητας της ελληνικής οικονομίας να απορροφά εξωτερικούς και εσωτερικούς κραδασμούς.
