Οι τρεις ισχυρότεροι ηγέτες του κόσμου ενδέχεται να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι την επόμενη εβδομάδα, στην Κίνα, προκειμένου να συζητήσουν μείζονα διεθνή ζητήματα και εστίες έντασης, από τους πολέμους στην Ουκρανία και το Ιράν, έως τα πυρηνικά όπλα και την τεχνητή νοημοσύνη.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, οι πιθανότητες να προκύψει κάποια συνολική συμφωνία από αυτή τη σπάνια συνάντηση θεωρούνται περιορισμένες.
Οι εντατικές διαπραγματεύσεις της τελευταίας στιγμής για τη διοργάνωση συνάντησης μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ και του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συμφωνία ούτε ως προς την ατζέντα ούτε ως προς τη μορφή των συνομιλιών, σύμφωνα με δύο πρόσωπα που έχουν γνώση των προετοιμασιών.
Ωστόσο, τα ίδια πρόσωπα ανέφεραν ότι η συνάντηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Σεντζέν, όπου οι τρεις ηγέτες θα βρεθούν για να συμμετάσχουν στο φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC).
Διαφορετικές επιδιώξεις
Οι τρεις ηγέτες προσέρχονται στη συνάντηση με εντελώς διαφορετικές επιδιώξεις.
Ο Πούτιν βλέπει μια ευκαιρία να εξασφαλίσει μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία με τους δικούς του όρους.
Ο Τραμπ, ο οποίος έχει δεχθεί πολιτικό πλήγμα από τις πρόσφατες εκλογικές ήττες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, βλέπει μια ευκαιρία να γράψει ιστορία, με το ενδεχόμενο να σημειωθεί πρόοδος προς μια τριμερή συμφωνία για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών.
Για τον Σι, ωστόσο, πρόκειται για μια απρόβλεπτη συνάντηση, γεμάτη κινδύνους.
Το αυτοσχεδιαστικό στυλ του Ρεπουμπλικανού προέδρου έρχεται σε αντίθεση με την αυστηρά σκηνοθετημένη προσέγγιση του Σι στις σημαντικές δημόσιες εμφανίσεις του.
Παράλληλα, η επιδίωξη του Τραμπ για μια συμφωνία στον τομέα του ελέγχου των εξοπλισμών προσκρούει στην πραγματικότητα ότι η Κίνα, η οποία διαθέτει πολύ μικρότερο πυρηνικό οπλοστάσιο από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, θεωρεί ότι βρίσκεται σε μειονεκτική θέση ως πυρηνική δύναμη.
«Αυτό είναι κάτι που οι Κινέζοι απεχθάνονται», δήλωσε ο Έντγκαρ Κέιγκαν, πρώην ανώτατος αξιωματούχος της κυβέρνησης Μπάιντεν για θέματα Ανατολικής Ασίας στον Λευκό Οίκο, ο οποίος σήμερα εργάζεται στη δεξαμενή σκέψης, Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS).
«Θεωρώ ότι είναι δίκαιο να πούμε πως οι Κινέζοι δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν σε συνομιλίες με τις ΗΠΑ για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών. Και ασφαλώς δεν θέλουν να το κάνουν από κοινού με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, καθώς κάτι τέτοιο θα υποδήλωνε ότι αποδέχονται την αντίληψη πως αποτελούν πλέον μεγάλη πυρηνική δύναμη, η οποία θα πρέπει να υπόκειται σε ανάλογους περιορισμούς».
Για μικρότερες χώρες και κυβερνήσεις που δεν θα συμμετέχουν στη συνάντηση, μεταξύ των οποίων η Ουκρανία και η Ταϊβάν, το ενδεχόμενο οι μεγάλες δυνάμεις να καταλήξουν σε μια συμφωνία κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς τη δική τους συμμετοχή, προκαλεί έντονη ανησυχία.
Η συνάντηση θα αποτελέσει την πιο πρόσφατη διπλωματική παράσταση υψηλού προφίλ του Τραμπ, στο πλαίσιο μιας σειράς ανάλογων πρωτοβουλιών κατά τη διάρκεια της σχεδόν εξαετούς παρουσίας του στην προεδρία των ΗΠΑ. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι προηγούμενες συναντήσεις του με τον Πούτιν και τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν. Καμία από αυτές, ωστόσο, δεν οδήγησε σε κάποια ουσιαστική διπλωματική πρόοδο.
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε ότι «δεν αναμένουμε να καταλήξουμε σε οποιαδήποτε συμφωνία» για ζητήματα που αφορούν τα πυρηνικά όπλα, προσθέτοντας, ωστόσο, ότι «έχει έρθει η ώρα η Κίνα να αναλάβει, κατά κάποιον τρόπο, τις ευθύνες της» και να συμμετάσχει σε συζητήσεις για το συγκεκριμένο θέμα.
«Η Κίνα βρίσκεται σε επικοινωνία με τις αρμόδιες πλευρές σχετικά με μια συνάντηση των τριών αρχηγών κρατών», δήλωσε την Παρασκευή εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον. «Προς το παρόν, δεν έχουμε κάτι να ανακοινώσουμε».
Κάποιοι φοβούνται μια νέα «Γιάλτα»
Η ενδεχόμενη συνάντηση έχει προκαλέσει συγκρίσεις, κυρίως στη Ρωσία, με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, στην οποία συμμετείχαν οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Σοβιετική Ένωση.
Σύμφωνα με το κυρίαρχο, αλλά ανεπιβεβαίωτο ιστορικά, αφήγημα, η διάσκεψη εκείνη καθόρισε τις σφαίρες επιρροής, έθεσε τις βάσεις για τη μεταπολεμική διεθνή τάξη και έμεινε στην ιστορία ως χαρακτηριστικό παράδειγμα συμφωνιών μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, οι οποίες επιβάλλονται σε βάρος μικρότερων χωρών.
Για το εθνικιστικό κομμάτι του ρωσικού πολιτικού συτήματος, το ενδεχόμενο μιας επικαιροποιημένης εκδοχής της Γιάλτας έχει προκαλέσει ενθουσιασμό, καθώς θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια συμφωνία που θα έθετε τέλος στον τετραετή πόλεμο στην Ουκρανία με όρους ευνοϊκούς για τη Μόσχα.
Όπως υποστηρίζουν, ακόμη και η πραγματοποίηση της συνάντησης αναβαθμίζει τη Ρωσία στο επίπεδο της υπερδύναμης, δίπλα στην Κίνα και τις ΗΠΑ.
«Αυτό δείχνει ποιοι έχουν σημασία στον κόσμο: εμείς, η Κίνα και η Δύση», δήλωσε αυτή την εβδομάδα στο Radio Sputnik ο Ρώσος εθνικιστής ιδεολόγος Αλεξάντρ Ντούγκιν. «Έχει βαθύ συμβολισμό, αποτελεί επιβεβαίωση ενός πολυπολικού κόσμου, την ύπαρξη του οποίου η Δύση αρνείται να αναγνωρίσει».
Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις αντιδράσεις των κυβερνήσεων, το ενδεχόμενο της συνάντησης προκαλεί ανησυχία από το Κίεβο έως το Τόκιο.
«Δεν θέλουμε σε καμία περίπτωση αυτό να εξελιχθεί σε μια “Γιάλτα 2, 3 ή 4”, με αναδιανομή των σφαιρών επιρροής», δήλωσε τον περασμένο μήνα ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Η εικόνα αυτή φέρνει την Κίνα σε δύσκολη θέση, καθώς δεν είχε προσκληθεί στη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945 και σήμερα επιχειρεί να παρουσιάζεται ως υπέρμαχος των μικρότερων χωρών.
Ένας οικοδεσπότης χωρίς ιδιαίτερο ενθουσιασμό
Η πρόταση του Τραμπ για συνομιλίες σχετικά με τα πυρηνικά όπλα δεν έχει καμία πιθανότητα να γίνει αποδεκτή από το Πεκίνο, δήλωσαν Κινέζοι ακαδημαϊκοί που μίλησαν στο Reuters.
Η Ρωσία και οι ΗΠΑ διαθέτουν η καθεμία περισσότερες από 5.000 πυρηνικές κεφαλές, ενώ η Κίνα διαθέτει περίπου 500, αν και επεκτείνει με ταχείς ρυθμούς το πυρηνικό της οπλοστάσιο.
Παρά τις επιφυλάξεις της, πάντως, την επόμενη εβδομάδα η Κίνα θα φιλοξενήσει τη συνάντηση με οικοδεσπότη τον Σι Τζινπίνγκ.
Τα τελευταία χρόνια, το Πεκίνο και η Μόσχα έχουν έρθει πιο κοντά, αναπτύσσοντας συνεργασία στον τομέα του εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και στην ανταλλαγή στρατιωτικής τεχνογνωσίας, ενώ είναι συνιδρυτικά μέλη της ομάδας των BRICS.
Ωστόσο, οι δύο χώρες έχουν υιοθετήσει διαφορετική προσέγγιση απέναντι στο ενδεχόμενο της τριμερούς συνάντησης.
Σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις προετοιμασίες της συνάντησης και έναν Ευρωπαίο διπλωμάτη, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, η Μόσχα επιδίωξε να συμπεριληφθεί στην ατζέντα το ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ το Πεκίνο αντιστάθηκε σε μια τέτοια προοπτική.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ δεν είναι πιθανό να θέσει το ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία και ότι οι τριμερείς συνομιλίες δεν αποτελούν το κατάλληλο πλαίσιο για τη συζήτησή του.
«Ανταλλάσσονται προτάσεις σχετικά με μια πιθανή ατζέντα», δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ.
«Σε κάθε περίπτωση, η συνάντηση θα έχει σίγουρα ενδιαφέρον και, φυσικά, θα προσελκύσει την προσοχή ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο».
Αυτό ακριβώς ελπίζει και ο Τραμπ.
Με το Κογκρέσο να περνά υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών την επόμενη χρονιά, ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να επιδιώκει διπλωματικές επιτυχίες στο εξωτερικό. Μια συμφωνία για τον έλεγχο των εξοπλισμών ή μια συμβολή στον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν θα μπορούσε να ενισχύσει την υστεροφημία του.
«Ο πρόεδρος αναμφίβολα θα επιδιώξει να αξιοποιήσει αυτό το ταξίδι για να επαναβεβαιώσει την ηγετική του θέση και την εξουσία του, να επιδείξει τις διπλωματικές του ικανότητες και, ουσιαστικά, να προβληθεί στη διεθνή σκηνή», δήλωσε ο Κερτ Τονγκ, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ με αρμοδιότητα σε θέματα Ανατολικής Ασίας, ο οποίος σήμερα είναι διευθύνων εταίρος στην εταιρεία συμβούλων Asia Group.
