ΗΠΑ: Ο κινεζικός «κλοιός» των ορυκτών καυσίμων, η συνάντηση Τραμπ – Σι και οι θέσεις των αναλυτών

Ημιτελές έχει μείνει ένα βασικό σκέλος της εμπορικής στρατηγικής του ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόλαντ Τραμπ, λίγο πριν συναντηθεί την ερχόμενη εβδομάδα με τον Κινέζο Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ: τη διασφάλιση της εγχώριας προσφοράς κρίσιμων ορυκτών, ώστε να αντισταθμίσει την κυριαρχία του Πεκίνου.

Πολλά αμερικανικά εξορυκτικά έργα θα χρειαστούν χρόνια για να ξεκινήσουν την παραγωγή, παρά τις ομοσπονδιακές επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων της κυβέρνησης Τραμπ. Αυτό αφήνει τις αμερικανικές βιομηχανίες εξαρτημένες από κινεζικές πρώτες ύλες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τους ημιαγωγούς, τη ρομποτική, τα οπλικά συστήματα και την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης.

Αυτή η εξάρτηση φέρνει τον Τραμπ σε δύσκολη θέση ενόψει των εμπορικών συνομιλιών. Σύμφωνα με έξι αναλυτές που μίλησαν στο Reuters, μπορεί να πιέσει τον Σι μέχρι ενός ορισμένου σημείου όσον αφορά τους δασμούς και τους ελέγχους εξαγωγών, χωρίς να διακινδυνεύσει την πρόσβαση σε μέταλλα, μαγνήτες και χημικές ενώσεις που οι ΗΠΑ δεν παράγουν σε επαρκείς ποσότητες.

Ο Σι έχει χρησιμοποιήσει τη θέση της Κίνας ως του κορυφαίου παραγωγού σπανίων γαιών στον κόσμο ως διαπραγματευτικό μοχλό. Πέρυσι, το Πεκίνο περιόρισε τις εξαγωγές των εν λόγω ορυκτών και μαγνητών, προκαλώντας διαταραχές στην παραγωγή της Ford Motor και άλλων αμερικανικών κατασκευαστών. Η Ουάσινγκτον διαπραγματεύτηκε για να διατηρήσει την πρόσβασή της.

Το χάσμα μεταξύ των φιλοδοξιών του Τραμπ για τα ορυκτά και του αργού ρυθμού υλοποίησης αντανακλά τη δυσκολία ανοικοδόμησης ενός κλάδου τον οποίο οι ΗΠΑ σχεδόν εγκατέλειψαν στα τέλη του 20ού αιώνα, δήλωσε στο Reuters ο Σαμίρ Καπάντια, επικεφαλής εμπορίου στην εταιρεία επιχειρηματικών συμβούλων Vogel Group με έδρα την Ουάσινγκτον.

«Αυτή τη στιγμή υπάρχουν περισσότερες παρουσιάσεις PowerPoint παρά άδειες, οπότε το ερώτημα είναι πόσα από αυτά τα έργα υπάρχουν μόνο σε μορφή PDF και πόσα είναι έτοιμα προς άμεση υλοποίηση», δήλωσε ο Καπάντια.

Το στοίχημα της συνάντησης Τραμπ – Σι

Η συνάντηση με τον Σι, που αναμένεται την ερχόμενη Πέμπτη, θα δοκιμάσει τη στρατηγική του Τραμπ.

Ο Τραμπ και ο Σι ενδέχεται να συμφωνήσουν στην παράταση της υφιστάμενης εμπορικής εκεχειρίας, η οποία λήγει τον Ιανουάριο και περιλαμβάνει εξαιρέσεις από τους ελέγχους εξαγωγών για ορισμένα κρίσιμα ορυκτά.

«Οι Κινέζοι χρησιμοποιούν τον κλοιό των κρίσιμων ορυκτών εναντίον των ΗΠΑ όποτε τους βολεύει», δήλωσε ο Ριτς Νόλαν, επικεφαλής της κλαδικής ένωσης National Mining Association.

Η Κίνα υποστηρίζει ότι περιόρισε τα ορυκτά για να αποτρέψει τη χρήση τους σε πολεμικές συρράξεις. Παράλληλα, έχει κατηγορήσει την Ουάσινγκτον ότι καταχράται τους ελέγχους εξαγωγών, μπλοκάροντας τις εξαγωγές ημιαγωγών προς την Κίνα.

Γιατί οι ΗΠΑ υστερούν στην παραγωγή κρίσιμων ορυκτών

Στο μεταξύ, οι ΗΠΑ υστερούν στην παραγωγή. Η παραγωγική τους δυναμικότητα για μαγνήτες νεοδυμίου-σιδήρου-βορίου, που χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικά οχήματα και στρατιωτικό εξοπλισμό, ανερχόταν σε περίπου 4.500 μετρικούς τόνους ετησίως το 2025. Το μέγεθος αυτό συγκρίνεται με τους περίπου 210.000 μετρικούς τόνους στην Κίνα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Πέρα από την εξόρυξη, η Κίνα έχει δαπανήσει δεκαετίες για την ανάπτυξη εγκαταστάσεων επεξεργασίας και διύλισης, τεχνογνωσίας και βιομηχανικών υποδομών που απαιτούνται για τη μετατροπή των πρώτων υλών σε βιομηχανικά εξαρτήματα.

«Πού βρισκόμαστε τώρα; Ακριβώς εκεί που μας θέλουν οι Κινέζοι: σε απίστευτα δεινή θέση», δήλωσε στο Reuters ο Τζακ Λίφτον, αναλυτής στην εταιρεία Technology Metals Research.

Καθυστερεί η αποπεράτωση των αμερικανικών υποδομών

Αν και η κυβέρνηση Τραμπ έχει κινηθεί για να επιταχύνει τα ορυκτά έργα, μεγάλο μέρος των υποδομών απέχει ακόμη χρόνια μέχρι να αποπερατωθεί, καθώς τα ορυχεία, τα διυλιστήρια και οι μονάδες επεξεργασίας απαιτούν μια δεκαετία ή περισσότερο για να τεθούν σε λειτουργία.

Ένα διυλιστήριο χαλκού, ψευδαργύρου και άλλων κρίσιμων ορυκτών ύψους 7,4 δισ. δολαρίων στο Τενεσί, το οποίο υποστηρίζεται από τη νοτιοκορεατική Korea Zinc, δεν αναμένεται να λειτουργήσει πριν από το 2030. Οι Rio Tinto και BHP στοχεύουν στην κατασκευή του μεγαλύτερου ορυχείου χαλκού στη Βόρεια Αμερική, αλλά αυτό δεν θα ανοίξει πριν από την επόμενη δεκαετία. Πέρυσι, η κυβέρνηση Τραμπ συμφώνησε να αποκτήσει μετοχικό μερίδιο στην Trilogy Metals, η οποία σχεδιάζει να παράγει χαλκό στην Αλάσκα ξεκινώντας από το 2031.

Η Vulcan Elements έχει ξεκινήσει την κατασκευή μαγνητών σπανίων γαιών στη Βόρεια Καρολίνα, αν και οι πελάτες της δεν τους έχουν ακόμη εγκρίνει προς χρήση.
Ορισμένα έργα βρίσκονται σε πιο προχωρημένο στάδιο. Η MP Materials επεκτείνει την παραγωγή μαγνητών στο Τέξας στο πλαίσιο σύμπραξης πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων με το Πεντάγωνο. Το ορυχείο Thacker Pass στη Νεβάδα –η μεγαλύτερη πηγή λιθίου στη Βόρεια Αμερική– βρίσκεται υπό κατασκευή από τη Lithium Americas, με την παραγωγή να αναμένεται το 2028. Η Perpetua Resources σχεδιάζει να παράγει αντιμόνιο, που χρησιμοποιείται για την κατασκευή πυρομαχικών και θωράκισης, στο Άινταχο έως το 2029.

Η στρατηγική του Τραμπ για τα ορυκτά αντιμετωπίζει επίσης πολιτική δοκιμασία στο εσωτερικό. Οι νίκες των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές θα τους δώσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου το επόμενο έτος, και ορισμένοι έχουν αμφισβητήσει τις επενδύσεις της κυβέρνησης σε ιδιωτικές εταιρείες.