Μπορεί να γοητευθούν οι ελεγκτές του κλιμακίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα επισκεφθούν την Αθήνα από τα εντυπωσιακά στοιχεία (υπερέσοδα, υπερπλεόνασμα) εκτέλεσης του προϋπολογισμού του 2025, όπως τα παρουσίασε στις 15 Ιανουαρίου 2026 το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους στο Δελτίο Εκτέλεσης του Προϋπολογισμού τον Δεκέμβριο του 2025 με τα οποία κατάρτισα τον παρατιθέμενο πίνακα.
Όμως, αυτό που ίσως εξετάσουν οι κοινοτικοί ελεγκτές είναι αν όλα αυτά τα θετικά αποτελέσματα διαμορφώθηκαν με παραβίαση όλων σχεδόν των γενικών αρχών όχι μόνο Δημοσιονομικού με πιστή εφαρμογή του νέου αυστηρότερου θεσμικού πλαισίου δημοσιονομικής διαχείρισης με την ενσωμάτωση στο εθνικό Δημοσιονομικό Δίκαιο και Δημόσιο Λογιστικό, μέσω του Νόμου 4270/2014, της Οδηγίας 2024/1265 ( με την οποία τροποποιήθηκε η προηγούμενη 2011/85/ΕΕ) του Συμβουλίου με τον Νόμο 5217/25 (ΦΕΚ 120 Α’ 2025).
Θα περίμενε κανείς ότι μετά την παραπάνω Οδηγία και την εν συνεχεία ενσωμάτωσή της και στο εθνικό δημοσιονομικό δίκαιο με αυστηρότερες απαιτήσεις, με ενίσχυση της εποπτείας, της ανεξαρτησίας των δημοσιονομικών αρχών και της διαφάνειας, θα διασφαλιζόταν η συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΕ και η εφαρμογή των βασικών αρχών κατάρτισης και εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, οι οποίες παραβιάζονται, όπως επισημαίνει σε κάθε έκθεσή του επί του Ισολογισμού και Προϋπολογισμού το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Πρόκειται για βασικές αρχές καθώς ο προϋπολογισμός προϋποθέτει τη συνταγματικότητα, τη νομιμότητα, τη λογιστική ορθότητα, τη διαφάνεια, την οικονομική αποτελεσματικότητα, τη φειδωλή διαχείριση του δημόσιου χρήματος και πολλές άλλες που επαναλαμβάνονται και με τη νέα Οδηγία για τη διατήρηση και την ενίσχυση της δημοσιονομικής σταθερότητας και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και που διέπει τον δημοσιονομικό σχεδιασμό σε ετήσιο και πολυετή ορίζοντα.
Από τις αρχές αυτές, πέρα από εκείνες τις οποίες επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο και για τις οποίες κάνει συνεχώς συστάσεις προς τις κυβερνήσεις για συμμόρφωση (βλέπε προηγούμενα σχετικά άρθρα μου στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο»), θα σχολιάσω στη συνέχεια τρεις και μία παρεπόμενη πτυχές κατάρτισης και εκτέλεσης του προϋπολογισμού του 2025 και εκτέλεσής του με τις αντίστοιχες διαπιστώσεις που επιβεβαιώνονται από τον παρατιθέμενο πίνακα.
Συγκεκριμένα, θα σχολιάσω την παράβαση αρχών, οι οποίες απαριθμούνται στο νέο εθνικό και ενωσιακό δημοσιονομικό πλαίσιο και οι οποίες αφορούν τις προβλέψεις βασικών μεγεθών των κρατικών προϋπολογισμών, την ακρίβεια, την ειλικρίνεια, νομιμότητα και καθολικότητα και την παρεπόμενη που αφορά τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Επειδή τόσο με την προηγούμενη όσο και με τη νέα Οδηγία εκθειάζεται η αρχή της λογοδοσίας και της διαφάνειας με την αυστηροποίηση της εποπτείας, της αξιολόγησης του κυβερνητικού δημοσιονομικού σχεδιασμού από τους δύο ανεξάρτητους εθνικούς μας δημοσιονομικούς θεσμούς, δηλαδή το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής και το Ελληνικό Δημοσιονομικού Συμβουλίου, με τη συνεργασία τους με τον ελληνικό Τύπο, ίσως τα στοιχεία του παρατιθέμενου πίνακα και τα σχόλια που τα συνοδεύουν να τεθούν υπό το πρίσμα των ελεγκτών του κοινοτικού κλιμακίου!
Ειδικότερα, και ο παραπάνω Νόμος που ενσωματώνει την παραπάνω Οδηγία στο εθνικό Δημοσιονομικό Δίκαιο και Δημόσιο Λογιστικό ορίζει, για τα θέματα αυτά, τα εξής:
Τερατώδεις αποκλίσεις των εκτιμήσεων και πραγματοποιήσεων από τις προβλέψεις!
1. «Ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός (Π.Δ.Π.), όπως μετονομάστηκε το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Μ.Π.Δ.Σ.) και τα συνοδευτικά του κείμενα, καθώς και ο κρατικός προϋπολογισμός και οι ενοποιημένοι προϋπολογισμοί των υποτομέων της Γενικής Κυβέρνησης που περιλαμβάνονται στην εισηγητική του έκθεση, βασίζονται στις πλέον πιθανές και συνεπείς με την επίτευξη των στόχων ή και σε ακόμα πιο συντηρητικές, μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις».
Αν οι ελεγκτές του κοινοτικού κλιμακίου ρίξουν μια ματιά στον παρατιθέμενο πίνακα θα διαπιστώσουν τις τερατώδεις αποκλίσεις από τις προβλέψεις όχι μόνο των πραγματοποιήσεων, αλλά και των εκτιμήσεων πριν από … ένα περίπου μήνα, κυρίως στο πρωτογενές πλεόνασμα (κατά 128,6% και 51,4% αντίστοιχα! Αυτές οι αποκλίσεις δεν μπορεί να στοιχειοθετούν συνέπεια ακόμα κι αν η κυβέρνηση επικαλείται ως δικαιολογία «μεταρρυθμίσεις» και επιδόσεις στον περιορισμό της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας, οι οποίες εξακολουθούν να είναι αχτύπητες στη χώρα μας.
Δεν εγγράφονται όλα τα έσοδα και οι δαπάνες στον κρατικό προϋπολογισμό!
Και στη νέα Οδηγία, που είναι Νόμος του κράτους, αναφέρεται ότι «όλα τα δημόσια έσοδα και οι δαπάνες της Κεντρικής Διοίκησης εγγράφονται και εμφανίζονται στον κρατικό προϋπολογισμό». Από τις εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί του Ισολογισμού και Απολογισμού του Κράτους προκύπτει ότι, πέρα από τις προβλέψεις, τόσο κατά την κατάρτιση όσο και κατά την εκτέλεση των προϋπολογισμών παγίως και συνεχώς δεν διασφαλίζονται οι αρχές της ακρίβειας, της αξιοπιστίας των δημοσιονομικών στοιχείων και της δημοσιονομικής πληροφόρησης όχι μόνο με τη μη καταγραφή όλων των εσόδων και των δαπανών στους προϋπολογισμούς αλλά και στις προβλέψεις! Επίσης, η διατήρηση σημαντικού ύψους ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων ή μη επιστροφής φόρων ή μη εξόφλησης ληξιπρόθεσμων οφειλών του κράτους ποσού άνω των τριών δις. ευρώ δεν συνάδουν με τις αρχές της ακρίβειας και της ειλικρίνειας. Ακόμα, η μη πρόβλεψη δαπανών καθώς και υπερβάσεις και υστερήσεις πληρωμών δεν συνάδουν με την ορθή και πλήρη καταχώριση όλων των δαπανών και τη βασική προϋπόθεση για τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της δημοσιονομικής διαχείρισης και την αρχή της καθολικότητας, ενώ δυσχεραίνεται και η αποτύπωση της πραγματικής δημοσιονομικής θέσης. Άλλωστε, γνωστή είναι η διαπίστωση ότι στις δαπάνες των κρατικών προϋπολογισμών δεν περιλαμβάνονται συστηματικά δαπάνες μερικών υπουργείων, με αποτέλεσμα να μη διασφαλίζεται η διαφάνεια και η δημοσιονομική αξιοπιστία. Καθώς ο κατάλογος των περιπτώσεων παραβίασης αρχών είναι ατελείωτος, κλείνω με τη διαπίστωση ότι παρατηρούνται αδυναμίες ακόμα και στην παρακολούθηση των καταπτώσεων εγγυήσεων και καθυστερήσεις στην εκκαθάριση και πληρωμή αιτημάτων καταπτώσεών τους.
Φορείς Γενικής Κυβέρνησης που διαμορφώνουν το πρωτογενές υπερπλεόνασμα δεν καταρτίζουν προϋπολογισμούς επί … χρόνια!
Το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο ορίζει πάλι τα εξής για τη λογιστική απεικόνιση των οικονομικών των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) και των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης (ΟΚΑ), που συμμετέχουν στη διαμόρφωση του υπερπλεονάσματος και του 2025:
«Η εισηγητική έκθεση συνοδεύει το σχέδιο του ετήσιου κρατικού προϋπολογισμού και περιλαμβάνει τουλάχιστον περιγραφή του δημοσιονομικού αποτελέσματος της Γενικής Κυβέρνησης του προηγούμενου έτους, με αναφορά στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες, καθώς και ανάλυση του δημοσιονομικού αποτελέσματος για κάθε υποτομέα της Γενικής Κυβέρνησης με αναφορά στα επιμέρους έσοδα, τις δαπάνες και το ισοζύγιο, την αναφορά των κύριων πηγών κινδύνου για τις δημοσιονομικές προβλέψεις μέσω αξιολόγησης των επιπτώσεων από τις βασικές πηγές δημοσιονομικού κινδύνου, περιλαμβανομένων των κρατικών εγγυήσεων, των μη εξυπηρετούμενων δανείων και των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη λειτουργία των δημόσιων επιχειρήσεων και πίνακες: α) του ενοποιημένου ετήσιου προϋπολογισμού του υποτομέα των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ), β) του ενοποιημένου ετήσιου Προϋπολογισμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και γ) του ενοποιημένου ετήσιου προϋπολογισμού των λοιπών φορέων της Γενικής Κυβέρνησης που συνιστούν μέρος της Γενικής Κυβέρνησης και δεν καλύπτονται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, τον ενοποιημένο ετήσιο Προϋπολογισμό του υποτομέα των ΟΚΑ ή τον ενοποιημένο ετήσιο Προϋπολογισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι πίνακες αυτοί περιέχουν προβλέψεις για το έτος προϋπολογισμού για τα δημοσιονομικά μεγέθη των υποτομέων των ΟΚΑ και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), καθώς και των λοιπών φορέων»
Είναι αλήθεια ότι όλα αυτά που αναφέρονται στην παραπάνω νέα Οδηγία περιλαμβάνονται σε όλες της Εισηγητικές Εκθέσεις επί των αντίστοιχων προϋπολογισμών, όπως και επί του προϋπολογισμού του 2025, με τα ισοζύγια μάλιστα των ΟΤΑ και ΟΚΑ να είναι θετικά, δηλαδή 67 εκατ. ευρώ και 2 δις. ευρώ αντίστοιχα (η απόκλιση από τις προβλέψεις είναι 100%, αφού η πρόβλεψη για τους ΟΚΑ ήταν 999 εκατ. ευρώ!!!). Ωστόσο, όλα αυτά τα περίλαμπρα στοιχεία που ανακοινώνει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους δεν προκύπτουν από εγκεκριμένους προϋπολογισμούς και απολογισμούς, αλλά απλώς ύστερα από … πληροφόρηση για τα έσοδα και τα έξοδα μέσω δημοσιονομικών αναφορών (βάσει προσωρινών στοιχείων), που συντάσσει και υποβάλλει ο φορέας σε μηνιαία και ετήσια βάση, δηλαδή αναφορών που περιλαμβάνουν στοιχεία του απολογισμού χωρίς ωστόσο πλήρη σύνταξη αυτού και έγκριση από τα αρμόδια όργανα! Δηλαδή, επί χρόνια παραβιάζονται τόσο το π.δ. 80/1997 όσο και οι γενικές αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης με την παντελή σχεδόν έλλειψη λογοδοσίας και μη υποβολή εγκεκριμένων οικονομικών καταστάσεων εκ μέρους τους με την αδυναμία μάλιστα κατάρτισης των λογαριασμών του τελευταίου, η οποία αρχίζει από το 2011!
Όπως αποκαλύπτει το Ελεγκτικό Συνέδριο στην υπ΄ αριθμόν 3/2024 Έκθεσή του, ο e-ΕΦΚΑ, από την έναρξη της λειτουργίας του (οικονομικό έτος 2017) δεν έχει καταρτίσει οικονομικές καταστάσεις διότι οι ασφαλιστικοί φορείς που εντάχθηκαν σε αυτόν δεν διαθέτουν οριστικοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για τα έτη που … προηγήθηκαν της ενσωμάτωσής τους στον e – ΕΦΚΑ!!! Όπως μάλιστα τονίζει, οι τελευταίοι εγκεκριμένοι ισολογισμοί-απολογισμοί του μεγαλύτερου ασφαλιστικού φορέα (ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) αφορούν στο έτος 2010, του Οργανισμού Ασφάλισης Ελεύθερων Επαγγελματιών (Ο.Α.Ε.Ε.) στο 2011 και των λοιπών ασφαλιστικών φορέων στο 2012!
Έλλειψη ανεξάρτητης αξιολόγησης, λογοδοσίας και κριτικής από τις δημοσιονομικές αρχές
Όλα αυτά παρατηρούνται παρά τις αυστηρότερες συστάσεις της νέας Οδηγίας του Συμβουλίου για διαφάνεια και μάλιστα με την αυστηροποίηση της εποπτείας, της αξιολόγησης του δημοσιονομικού σχεδιασμού και την ενίσχυση της λογοδοσίας με αναλύσεις και συνεργασία με τον Τύπο των εθνικών ανεξάρτητων δημοσιονομικών θεσμών. Λόγω της μέγιστης σημασίας, παραθέτω μερικά σημεία της νέας Οδηγίας:
-«Οι μεροληπτικές και μη ρεαλιστικές μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις για τους ετήσιους και πολυετείς νόμους περί προϋπολογισμού μπορούν να παρεμποδίσουν την αποτελεσματικότητα του δημοσιονομικού σχεδιασμού και, κατά συνέπεια, να εξασθενίσουν τη δέσμευση για δημοσιονομική πειθαρχία…»
-«Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις για ετήσιο και πολυετή δημοσιονομικό σχεδιασμό της γενικής κυβέρνησης θα πρέπει να υπόκεινται σε τακτικές, αντικειμενικές και συνολικές εκ των υστέρων αξιολογήσεις που διενεργούνται από ανεξάρτητο φορέα ή από άλλους φορείς με λειτουργική αυτονομία έναντι των δημοσιονομικών αρχών των κρατών μελών διαφορετικούς από τον φορέα που καταρτίζει τις προβλέψεις, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητάς τους…»
-«Οι ανεξάρτητοι φορείς που είναι επιφορτισμένοι με την παρακολούθηση των δημόσιων οικονομικών στα κράτη μέλη αποτελούν αποτελεσματικό στοιχείο για την οικοδόμηση δημοσιονομικών πλαισίων…»
-«Τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ πρέπει να διαθέτουν ανεξάρτητα δημοσιονομικά όργανα στα οποία ανατίθεται η έγκριση ή η κατάρτιση μακροοικονομικών προβλέψεων και καθορίζει ειδικές εγγυήσεις όσον αφορά την ανεξαρτησία και την τεχνική ικανότητά τους…»
-«Το καθήκον των ανεξάρτητων δημοσιονομικών οργάνων να καταρτίζουν, να αξιολογούν ή να εγκρίνουν μακροοικονομικές προβλέψεις σύμφωνα με την παρούσα οδηγία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις καθιερωμένες εθνικές διαδικασίες και πρακτικές των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούν τη χρονική στιγμή ανάληψης του καθήκοντος…»
-«Προκειμένου να ενισχυθεί η ευθύνη στη δημοσιονομική πολιτική, τα ανεξάρτητα δημοσιονομικά όργανα θα πρέπει να διαθέτουν υψηλό επίπεδο λειτουργικής ανεξαρτησίας, τους αναγκαίους πόρους για την εκτέλεση των καθηκόντων τους και εκτενή και έγκαιρη πρόσβαση στις αναγκαίες πληροφορίες…»
Υπενθυμίζεται ότι με τον Νόμο 4270/2014 με τον οποίο ενσωματώθηκε στο εθνικό δημοσιονομικό δίκαιο η προηγούμενη Οδηγία, μεταξύ των πάμπολλων οργάνων επί των δημόσιων οικονομικών, θεσπίστηκαν και το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή και το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Μάλιστα, στο τελευταίο, το άρθρο του παραπάνω Νόμου αποδίδει συγκεκριμένες αρμοδιότητες με κυριότερες τις εξής: «α) αξιολογεί τις μακροοικονομικές προβλέψεις με σκοπό την υιοθέτησή τους β) παρακολουθεί τη συμμόρφωση με τους δημοσιονομικούς κανόνες γ) προβαίνει σε αξιολογήσεις και ειδικά σε διατυπώσεις απόκλισης από το μεσοπρόθεσμο στόχο, ή την πορεία προσαρμογής προς αυτόν δ) Αξιολογεί τις μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις επί των οποίων βασίζεται ο συμπληρωματικός Κρατικός Προϋπολογισμός ε) προχωρά σε αξιολόγηση για τους δημοσιονομικούς στόχους του οικείου έτους για τον Προϋπολογισμό αλλά και των ετών που καλύπτει το Μ.Π.Δ.Σ. στ) Προβαίνει σε ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους».
Όπως όμως προκύπτει από το άρθρο μου που δημοσιεύθηκε στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο» στις 29 Δεκεμβρίου 2025, και οι δύο παραπάνω ανεξάρτητοι δημοσιονομικοί φορείς για πολλούς και ανεξάρτητους από τους απ΄ αυτούς λόγους όχι μόνο δεν έχουν ανταποκριθεί στον σκοπό για τον οποίο ιδρύθηκαν και απαιτεί και το Συμβούλιο, αλλά υιοθετούν όσα αναφέρονται ή καταγράφονται στα προσχέδια και τα σχέδια των προϋπολογισμών ως «Έκφραση Γνώμης». Επίσης, επαναλαμβάνουν σε εκθέσεις θετικούς κυβερνητικούς χαρακτηρισμούς, όπως «συνετή δημοσιονομική πολιτική» , «δημοσιονομική σύνεση», συμμόρφωση με τους αριθμητικούς δημοσιονομικούς κανόνες», «θετικές επιδόσεις για την ελληνική οικονομία: Ανάπτυξη, μείωση ανεργίας και ισχυροποίηση της δημοσιονομικής πορείας – Συνδυάζοντας την Ανθεκτικότητα, την Ευημερία και την Ασφάλεια σε Ένα Ρευστό Παγκόσμιο Περιβάλλον» κλπ.
Αλλά, με τέτοιες «υιοθετήσεις» δεν διασφαλίζεται η δημοσιονομική πειθαρχία, δεν ενισχύεται η εμπιστοσύνη των πολιτών στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών συνετά και διάφανα.
