Τραμπ: Το Plan C του για το Ιράν είναι… ίδιο με το Plan A

Μόλις τρεις μέρες πριν από την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης της 17ης Ιουνίου, μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα δήλωνε ότι ήταν «πραγματικά καλή συμφωνία για το Ιράν» τονίζοντας ότι οι Ιρανοί ήταν «περήφανοι γι’ αυτή», καθώς είχαν «κουραστεί να δέχονται χτυπήματα». Οι βομβαρδισμοί επέστρεψαν. Το ερώτημα είναι αν ο Αμερικανός πρόεδρος διαθέτει πλέον κάποιο σχέδιο νίκης ή εξόδου.

Λιγότερο από έναν μήνα μετά τη συμφωνία, επιθέσεις εναντίον τριών πλοίων που διέρχονταν από τα στενά, σε θαλάσσιο δίαυλο πέρα από τον έλεγχο του Ιράν, οδήγησαν τον κ. Τραμπ να ανακαλέσει την εξαίρεση που επέτρεπε στο Ιράν να πουλά πετρέλαιο.

Οι ΗΠΑ έχουν βομβαρδίσει περισσότερους από 170 ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους μέσα σε δύο νύχτες. Και δεν έχουν προγραμματιστεί διαπραγματεύσεις, τουλάχιστον προς το παρόν, για τη σαφώς μεγαλύτερη, πιο σύνθετη και υποτίθεται μόνιμη συμφωνία που οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει να διαπραγματευτούν μέσα σε 60 ημέρες.

Βέβαια, σύμφωνα με δημοσίευμα του MS NOW (πρώην MSNBC) οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να συμμετέχουν σε «τεχνικές συνομιλίες» με το Ιράν, παρά την πρόσφατη ανταλλαγή επιθέσεων. Όπως σημειώνει, Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να είναι προσηλωμένη στην εξεύρεση λύσης για τον τερματισμό του πολέμου.

Μια καθόλου δημιουργική ασάφεια

Ένα από τα βασικά σημεία τριβής που απειλούν να στείλουν το Μνημόνιο Κατανόησης στον κάλαθο των αχρήστων είναι η ασάφεια της παραγράφου 5.

«Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα προβεί στις απαραίτητες ενέργειες, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε να διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων, χωρίς χρέωση για διάστημα μόνο 60 ημερών, από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντιστρόφως».

«Οι εντάσεις κλιμακώθηκαν εξαιτίας της χρήσης της λεγόμενης «διαδρομής του Ομάν», ενός θαλάσσιου διαδρόμου που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, ακολουθεί τις ακτές του Ομάν και λειτουργεί με διεθνή συντονισμό» αναφέρει η δρ. Τζέσικα Γκενάουερ, ανώτερη λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Flinders της Αυστραλίας, με ειδίκευση στις συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής.

Ωστόσο, οι Ιρανοί εξέλαβαν την παράγραφο 5 ως ευκαιρία να ελέγξουν το βασικό πέρασμα μεταφοράς πετρελαίου, επιμένοντας τα πλοία να κινούνται στον δίαυλο που βρίσκεται πλησιέστερα στις ακτές τους. Όταν λοιπόν οι Ιρανοί είδαν ένα όχι και τόσο «διακριτικό» πολεμικό ναυτικό να συνοδεύει εμπορικά μέσω του διαδρόμου του Ομάν, αντέδρασαν.

Η Τεχεράνη θεώρησε ότι η αμερικανική συνοδεία πλοίων μέσω του διαδρόμου του Ομάν υπονόμευε τον ρόλο που πίστευε ότι της αναγνώριζε η συμφωνία στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας, ενώ έχει υποδείξει ότι σχεδιάζει να επιβάλει χρέωση για τη διέλευση από τα στενά. \

«Η Τεχεράνη έχει δείξει ότι είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει πραγματικά πυρά για να αποτρέψει τα πλοία από το να ακολουθούν τη διαδρομή του Ομάν» λέει η Γκενάουερ σε ανάλυσή της στο The Conversation.

«Ο Τραμπ ανέμενε ότι το Ιράν θα συνεργαζόταν στο πλαίσιο του Μνημονίου Κατανόησης χάρη στα οικονομικά οφέλη που αυτό προέβλεπε. Ωστόσο, υποτίμησε σημαντικά την αποφασιστικότητα της Τεχεράνης να επιβάλει την κυριαρχία της στα Στενά του Ορμούζ και στην ευρύτερη περιοχή».

Αποφασισμένο το Ιράν, αλλά οι ΗΠΑ;

Πάντως, αν ο Τραμπ διαθέτει Σχέδιο Γ (Plan C) τότε δεν το έχει περιγράψει, με τους New York Times, να παρατηρούν ότι φαίνεται πως οι ΗΠΑ επιστρέφουν στις πετρελαϊκές κυρώσεις και στις αεροπορικές επιδρομές, οι οποίες μέχρι στιγμής έχουν οδηγήσει μόνο στο σημερινό αδιέξοδο.

«Άρα, η συμφωνία είναι πολύ απλή», δήλωσε την Τετάρτη ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς. «Αν πυροβολήσουν πλοία, θα τους διαλύσουμε», πρόσθεσε ο αντιπρόεδρος, ο οποίος είχε αντιταχθεί στην αρχική επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου, αλλά έκτοτε έχει αναλάβει να υπερασπίζεται τον πόλεμο και να διαπραγματεύεται μια διέξοδο από αυτόν.

Με άλλα λόγια, τα κίνητρα εγκαταλείπονται. Οι πιέσεις επιστρέφουν. Όμως η κυβέρνηση δεν έχει ακόμη απαντήσει γιατί πιστεύει ότι αυτός ο συνδυασμός οικονομικού πολέμου και βομβαρδισμών θα αποφέρει διαφορετικό αποτέλεσμα αυτή τη φορά.

«Έχουμε φτάσει σε ένα είδος στρατηγικού αδιεξόδου», δήλωσε ο Ρίτσαρντ Ν. Χάας, επί χρόνια διπλωμάτης που υπηρέτησε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας υπό διάφορες κυβερνήσεις, μεταξύ αυτών και του Τζορτζ Ου. Μπους, κατά τα πρώτα στάδια του πολέμου στο Ιράκ.

«Το δίλημμα εδώ είναι ότι όσο περισσότερο επιτιθέμεθα, τόσο περισσότερο οι Ιρανοί επιτίθενται στις πετρελαϊκές και ενεργειακές υποδομές του Κόλπου», είπε. «Και η κυβέρνηση ακόμη δεν έχει βρει πώς να προστατεύσει αυτές τις εγκαταστάσεις.»

Ο κ. Τραμπ, είπε, «αρχικά ήλπιζε ότι θα μπορούσε να τους βομβαρδίσει ώστε να αλλάξει το καθεστώς, έπειτα ήλπιζε ότι θα μπορούσε να τους βομβαρδίσει ώστε να συνθηκολογήσουν — τίποτα από τα δύο δεν λειτούργησε.»

«Το Ιράν είναι αποφασισμένο να αποδείξει στις ΗΠΑ και στην ευρύτερη περιοχή ότι διατηρεί τον έλεγχο και δεν πρόκειται να υποχωρήσει. Είναι διατεθειμένο να επωμιστεί τεράστιο οικονομικό και στρατιωτικό κόστος για να το πετύχει» επισημαίνει η Γκενάουερ, τονίζοντας την «αποφασιστικότητά» που «αποτυπώνεται και στην προθυμία του να απειλεί εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ με φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ταχύπλοα σκάφη επίθεσης».

Ούτε, όπως φαίνεται, λειτούργησε η απόφαση να επιτραπεί στο Ιράν να αποκομίσει τα οφέλη από τις πωλήσεις πετρελαίου, κάτι που για τον κ. Τραμπ αποτελούσε πλήρη αναστροφή πολιτικής: Κατά την πρώτη του θητεία, αλλά και μέχρι πριν από περίπου έναν μήνα, φαινόταν να ενδιαφέρεται πολύ περισσότερο για την άσκηση πίεσης. Η παραχώρηση του δικαιώματος πώλησης πετρελαίου βασίστηκε στην πεποίθηση -που διαπερνούσε και τις περσινές διαπραγματεύσεις για τη Γάζα- ότι ακόμη και οι επαναστάτες οραματίζονται σύγχρονες, εύρυθμες οικονομίες που θα προσφέρουν ευημερία στους πολίτες τους.

Όλα αυτά, σημειώνουν οι New York Times επαναφέρουν τον Τραμπ στο σημείο όπου βρισκόταν τον Απρίλιο, όταν διαπίστωσε ότι η στρατιωτική ισχύς δεν μπορούσε να λύσει το πρόβλημα — και ότι πολλοί στο Ιράν θεωρούν οποιαδήποτε διπλωματική λύση απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα μέχρι την επόμενη ισραηλινοαμερικανική επίθεση.

Γι΄ αυτό και όπως προβλέπει η ειδικός στο Πανεπιστήμιο Flinders της Αυστραλίας, «το πιθανότερο σενάριο είναι η επιστροφή στο καθεστώς που επικρατούσε από την πρώτη κατάπαυση του πυρός, στις 8 Απριλίου, έως τις 17 Ιουνίου. Πρόκειται για μια εύθραυστη ανακωχή, κάτω από το όριο ενός πολέμου πλήρους κλίμακας, αλλά πολύ μακριά από μια πραγματική ειρήνη».

Πηγή: in.gr