Ένα ενισχυόμενο Ελ Νίνιο απειλεί να διαταράξει την παραγωγή ορισμένων από τα πιο εμπορεύσιμα γεωργικά προϊόντα στον κόσμο, προκαλώντας απότομες διακυμάνσεις στις τιμές και αυξάνοντας τον κίνδυνο έλλειψης τροφίμων και τροφοδότησης των πληθωριστικών πιέσεων, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times.
Το καιρικό μοτίβο, το οποίο προκαλεί έντονες βροχές και ξηρασίες και συνήθως συμβαίνει κάθε δύο έως επτά χρόνια, έχει ήδη πλήξει τις τιμές του καφέ και του κακάο, καθώς οι επενδυτές αναμένουν ζημιές στις καλλιέργειες από τη Βραζιλία έως τη Δυτική Αφρική και τη νοτιοανατολική Ασία. Το αναδυόμενο καιρικό σοκ εντείνεται από την κλιματική αλλαγή. Το Ελ Νίνιο εμφανίζεται φυσικά, αλλά τώρα λειτουργεί σε αντίθεση με μια θερμότερη παγκόσμια γραμμή βάσης που αυξάνει την εξάτμιση και το θερμικό στρες.
Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μεταβλητότητα των βροχοπτώσεων που σχετίζεται με το Ελ Νίνιο και τη Λα Νίνια είναι πολύ πιθανό να αυξηθεί αργότερα αυτόν τον αιώνα.
Οι τιμές του καφέ Arabica έχουν αυξηθεί κατά περίπου 30% από τις αρχές Ιουνίου στα 3,12 δολάρια η λίβρα. Στον ίδιο ρυθμό έχει κινηθεί το κακάο.
Η ΕΚΤ έχει υπολογίσει ότι τα ισχυρά γεγονότα Ελ Νίνιο συνήθως αυξάνουν τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων κατά 9%
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης της Νέας Υόρκης αυξήθηκαν περισσότερο από 63% από περίπου 3.950 δολάρια ο τόνος στα μέσα Ιουνίου σε ένα οκτάμηνο υψηλό των 6.455 δολαρίων στις 9 Ιουλίου, πριν υποχωρήσουν στα 5.600 δολάρια την Πέμπτη, εξακολουθώντας να είναι πάνω από 40% πάνω από το χαμηλό του Ιουνίου.
Σύμφωνα με αναλυτές της Rabobank οι επενδυτές εφαρμόζουν ένα «ασφάλιστρο κινδύνου Ελ Νίνιο» σε όλα τα μαλακά εμπορεύματα.
Η ΕΚΤ έχει υπολογίσει ότι τα ισχυρά γεγονότα Ελ Νίνιο συνήθως αυξάνουν τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων κατά 9%. Οικονομολόγοι της Jefferies προειδοποίησαν την Πέμπτη ότι «στο πλαίσιο της ήδη ανοδικής πίεσης στις τιμές των εμπορευμάτων λόγω του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν, αυτή η επίδραση είναι πιθανό να είναι υψηλότερη».
Το Ελ Νίνιο «έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τον ευρύτερο τομέα τροφίμων και γεωργίας και τελικά την παγκόσμια οικονομία», δήλωσαν οι Warren Patterson και Thijs Geijer, αναλυτές της ING.
Το φετινό Ελ Νίνιο θα είναι «το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ»
To φαινόμενο Ελ Νίνιο που ισχυροποιείται στον Ειρηνικό Ωκεανό θα είναι το ισχυρότερο από τότε που ξεκίνησαν οι επίσημες μετρήσεις πριν από 150 χρόνια, ανακοίνωσαν κλιματολόγοι σε συνέντευξη Τύπου, προειδοποιώντας ότι η αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας μπορεί να φέρει ιστορικό ρεκόρ ζέστης το 2027.
Σύμφωνα με τις προβολές μιας ποικιλίας κλιματικών μοντέλων, το φετινό Ελ Νίνιο θα ξεπεράσει το ρεκόρ με «πραγματικά ασύλληπτη διαφορά» δήλωσε ο Ζέκε Χάουσφαδερ του ερευνητικού οργανισμού Berkeley Earth, ο οποίος οργάνωσε τη συνέντευξη Τύπου στην Καλιφόρνια.
Το φαινόμενο, είπε, δεν αποκλείεται να συνδυαστεί με την κλιματική αλλαγή για να ανεβάσει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία του 2027 έως και 1,7 βαθμούς πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Ελλείψεις λιπασμάτων
Ο κλιματικός παράγοντας προστίθεται στην έλλειψη λιπασμάτων που αντιμετωπίζουν οι αγρότες λόγω του πολέμου στον Ιράν.
«Αυτή τη στιγμή, η ανησυχία μου είναι το σκληρό σιτάρι και το ρύζι» υπογραμμίζει ο Μάξιμο Τορέρο, επικεφαλής οικονομολόγος του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, προσθέτοντας ότι ο συνδυασμός του Ελ Νίνιο και της χαμηλότερης χρήσης λιπασμάτων στην Αυστραλία, έναν σημαντικό καλλιεργητή σιταριού, και στην Ινδία, τον μεγαλύτερο παραγωγό ρυζιού στον κόσμο, απειλεί να πλήξει τις αποδόσεις.
«Είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που είναι επικίνδυνο». Το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να ωθήσει τουλάχιστον 49 εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια μέχρι το τέλος του 2027, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων του ΟΗΕ. «Το Ελ Νίνιο αποτελεί τεράστια απειλή για την επισιτιστική ασφάλεια εκατομμυρίων ανθρώπων που είναι ήδη ευάλωτοι» τονίζει ο Καρλ Σκάου, αναπληρωτής εκτελεστικός διευθυντής του WFP.
Το πρώτο φυσικό σοκ εφοδιασμού από το Ελ Νίνιο είναι ήδη ορατό στο Περού, όπου η αλιεία γαύρου ανεστάλη από τον Μάιο λόγω ασυνήθιστα θερμών υδάτων στον Ειρηνικό – χαρακτηριστικό του Ελ Νίνιο – γεγονός που καθιστά τα αποθέματα πιο ευάλωτα. Οι τιμές των ιχθυάλευρων έχουν υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με ένα χρόνο πριν, ενώ οι τιμές του ιχθυελαίου έχουν υπερτριπλασιαστεί από τον Ιούλιο του 2025.
Το κακάο
Το κακάο είναι ιδιαίτερα ευάλωτο επειδή το 88% της παραγωγής συγκεντρώνεται στη Δυτική Αφρική, τον Ισημερινό και τη Νοτιοανατολική Ασία, περιοχές που γενικά επηρεάζονται αρνητικά από το Ελ Νίνιο, σύμφωνα με την Rabobank.
Προηγούμενα ισχυρά επεισόδια έχουν συνυπάρξει με σημαντικές απώλειες. Η αγορά κακάο δεν έχει ακόμη ανακάμψει πλήρως από τις διαδοχικές αποτυχίες των καλλιεργειών, πράγμα που σημαίνει ότι μια σχετικά μικρή μείωση της παραγωγής θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές υψηλότερα. Η χαμηλή υγρασία του εδάφους και η ανεπαρκής ανάπτυξη των λοβών απειλούν ήδη την επόμενη κύρια συγκομιδή της Ακτής Ελεφαντοστού, ενώ οι έντονες βροχοπτώσεις έχουν επιταχύνει την εξάπλωση της ασθένειας του μαύρου λοβού στη Γκάνα.
Ο καφές
Οι αγορές καφέ αναμένουν επίσης την πιθανότητα ενός παρατεταμένου καιρικού σοκ. Η Rabobank δήλωσε ότι οι ασυνήθιστα υψηλές τιμές για τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης robusta υποδηλώνουν αυξανόμενη ανησυχία για ένα γεγονός που θα επεκταθεί και στο 2027.
Το Βιετνάμ, η Ινδονησία και η Ινδία αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής καφέ robusta και συνήθως βιώνουν θερμότερο και ξηρότερο καιρό κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο. Η παρατεταμένη ξηρασία θα μπορούσε να εξαντλήσει τις δεξαμενές που χρησιμοποιούνται για την άρδευση των βιετναμέζικων καφεόδεντρων, καταστρέφοντας την ανθοφορία για τη συγκομιδή 2027-28.
Για την καλλιέργεια Arabica της Βραζιλίας, το πιο σταθερό αποτέλεσμα είναι οι υψηλότερες θερμοκρασίες. Ο ζεστός χειμερινός καιρός μειώνει τον κίνδυνο παγετού, αλλά η υπερβολική ζέστη που συνοδεύεται ακόμη και από βροχή μπορεί να καταπονήσει τα δέντρα και να μειώσει τις αποδόσεις. Οι έμποροι παρακολουθούν την περίοδο ανθοφορίας μεταξύ Σεπτεμβρίου και Νοεμβρίου, η οποία θα καθορίσει τις δυνατότητες της επόμενης καλλιέργειας.
Η ζάχαρη
Η παραγωγή ζάχαρης σε όλη την Ασία-Ειρηνικό μειώνεται σταθερά κατά τη διάρκεια ισχυρών επεισοδίων Ελ Νίνιο, σύμφωνα με την ING.
Το Νέο Δελχί έχει ήδη απαγορεύσει τις εξαγωγές ζάχαρης μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου. Η Rabobank αναφέρει ότι ο σοβαρότερος κίνδυνος είναι ότι ένα αρκετά μεγάλο σοκ παραγωγής θα μπορούσε να αναγκάσει την Ινδία να εισάγει ζάχαρη.
Η Ταϊλάνδη αναμένεται επίσης να έχει συγκομιδή από μια μικρότερη έκταση αφού το ζαχαροκάλαμο έγινε λιγότερο κερδοφόρο σε σχέση με τις εναλλακτικές καλλιέργειες.
Η Βραζιλία θα μπορούσε να αντισταθμίσει εν μέρει αυτές τις απώλειες με μια μεγάλη συγκομιδή ζαχαροκάλαμου. Αλλά η υπερβολική βροχή που σχετίζεται με το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να διακόψει την άλεση και να καθυστερήσει την επόμενη καλλιέργεια. Η Citi αναμένει ότι οι τιμές της ακατέργαστης ζάχαρης θα αυξηθούν στα 17 σεντς η λίβρα εντός τριών μηνών και στα 19 σεντς εντός ενός έτους.
Το φοινικέλαιο
Το φοινικέλαιο είναι επίσης εκτεθειμένο. Η Ινδονησία και η Μαλαισία παράγουν περισσότερο από το 80% των παγκόσμιων προμηθειών και συνήθως αντιμετωπίζουν ξηρότερο καιρό κατά τη διάρκεια των φαινομένων Ελ Νίνιο. Η Rabobank εξηγεί ότι οι κίνδυνοι παραγωγής θα μπορούσαν να εμφανιστούν στα τέλη του τρέχοντος έτους και να ενταθούν στις αρχές του 2027, καθώς η καθυστερημένη επίδραση του στρες υγρασίας μειώνει τις αποδόσεις.
Ο Torero στον FAO δήλωσε ότι οι απώλειες στις καλλιέργειες θα μπορούσαν στη συνέχεια να ωθήσουν τις κυβερνήσεις να επιβάλουν περιορισμούς στις εξαγωγές, μεταδίδοντας τις περιφερειακές ελλείψεις στις παγκόσμιες αγορές, όπως συνέβη στην κρίση των τιμών του ρυζιού το 2023.
Όταν οι χώρες αντιμετωπίζουν «χαμηλότερες αποδόσεις και χαμηλότερη παραγωγή», είπε, «συνήθως… θα επιβάλουν περιορισμούς στις εξαγωγές, κάτι που θα μπορούσε να δημιουργήσει πίεση στις τιμές».
