Ελ Νίνιο: Μέχρι πότε θα διαρκέσει το σοκ στις τιμές τροφίμων

Τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει το φαινόμενο «Ελ Νίνιο» στις παγκόσμιες τιμές τροφίμων κρούουν οικονομικοί αναλυτές, προειδοποιώντας ότι το σοκ μπορεί να διαρκέσει ακόμα και έως το 2028.

Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν ωθεί τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών, οι οικονομολόγοι δήλωσαν ότι οι εφοδιαστικές αλυσίδες αντιμετωπίζουν «δύο σοκ ταυτόχρονα», τα οποία τροφοδοτούνται από τα ακραία καιρικά φαινόμενα που συνδέονται με την παγκόσμια θέρμανση.

Η ισχύς αυτού του Ελ Νίνιο θα μπορούσε να προκαλέσει αύξηση 15,8% στις παγκόσμιες τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων

Οι επιστήμονες ανέφεραν ότι το φαινόμενο «Ελ Νίνιο» των ετών 2026-27 – το οποίο σχηματίζεται όταν οι αλλαγές στα μοτίβα των ανέμων επιτρέπουν στο θερμότερο νερό να εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό – έχει μια ιστορικά πρωτοφανή πιθανότητα να εξελιχθεί σε ένα «πολύ ισχυρό» γεγονός, τροφοδοτώντας κύματα καύσωνα, πλημμύρες και πιο θυελλώδη καιρό.

Πριν από τρία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτίμησε ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο θα μπορούσε να αυξήσει τις παγκόσμιες τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων έως και κατά 9%, με τη σόγια, το καλαμπόκι και το ρύζι να σημειώνουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις.

Το πώς οι τιμές αντικατοπτρίζονται στα ράφια εξαρτάται από τις στρατηγικές μετριασμού και τις εγχώριες πολιτικές. Σύμφωνα με τη UniCredit, η πιθανότητα για ένα σενάριο ακραίου Ελ Νίνιο παραμένει, ωστόσο, υψηλή. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλήγμα 14,3% στην παγκόσμια αγροτική παραγωγή – ισοδύναμο με 342 δισεκατομμύρια δολάρια (254 δισεκατομμύρια λίρες) σε χαμένη παραγωγή, ανέφερε.

«Τα σοκ των τιμών θα μπορούσαν να φτάσουν το 10% έως 50% στα βασικά εμπορεύματα, ενώ οι πιο εκτεθειμένες καλλιέργειες – συμπεριλαμβανομένου του ρυζιού, του φοινικέλαιου, της ζάχαρης και του καφέ – θα μπορούσαν να σημειώσουν αύξηση από 50% έως 100% ή και περισσότερο», ανέφερε η τράπεζα.

«Super» ή «Godzilla» Ελ Νίνιο

Ανεπίσημα περιγραφόμενο ως «super» ή «Godzilla» Ελ Νίνιο, η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) επιβεβαίωσε τον περασμένο μήνα ότι οι συνθήκες θέρμανσης επικρατούν στον Ειρηνικό και ότι υπάρχει πιθανότητα 63% οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας να ξεπεράσουν τους 2°C πάνω από το κανονικό αργότερα φέτος.

Σε μια εποχή που τα νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο αισθάνονται ήδη την πίεση από το σταθερά αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι ένα ακραίο Ελ Νίνιο θα μπορούσε να προσθέσει περαιτέρω πίεση. Η προοπτική ενός νέου πληθωριστικού σοκ ανησυχεί επίσης τις κεντρικές τράπεζες, ενισχύοντας τους φόβους ότι τα επιτόκια θα μπορούσαν να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, αναφέρεται σε δημοσίευμα του «The Guardian».

«Το Ελ Νίνιο επαναφέρει την “κλιματική αύξηση πληθωρισμού” (climateflation) στην ημερήσια διάταξη», έγραψαν σε ερευνητικό τους σημείωμα οι αναλυτές της ιταλικής τράπεζας UniCredit. «Οι πρόσφατοι καύσωνες της Ευρώπης αποτελούν υπενθύμιση ότι η βάση του κλίματος μετατοπίζεται ήδη. Το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να προσθέσει ένα νέο επίπεδο πίεσης αργότερα φέτος, καθώς ενισχύει τις επιπτώσεις της παγκόσμιας θέρμανσης».

Το φυσικά εμφανιζόμενο αυτό φαινόμενο έχει ιστορικό επηρεασμού των σοδειών και του δικτύου εφοδιασμού τροφίμων. Πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, ένα Ελ Νίνιο που πιθανότατα θα ήταν το πιο σοβαρό που έχει καταγραφεί, προκάλεσε καταστροφικές ξηρασίες στην Κίνα, τη νότια Αφρική, τη Βραζιλία, την Αίγυπτο και την Ινδία. Προκαλώντας συνθήκες λιμού σε μια κατάσταση που επιδεινώθηκε από την αποικιοκρατία, εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 6 εκατομμυρίων ανθρώπων στην Ινδία το 1876-78.

Οι τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 1,3% σε ολόκληρη την ευρωζώνη

Αύξηση 15,8% στις παγκόσμιες τιμές αγροτικών εμπορευμάτων

Τα φαινόμενα Ελ Νίνιο τα έτη 1981-82, 1996-97, 2015-16 και 2023-24 ήταν μερικά από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί. Ωστόσο, οι προβλέψεις της NOAA υποδεικνύουν ότι ο κύκλος 2026-27 θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο σοβαρός – αυξάνοντας τον κίνδυνο ξηρασιών και πλημμυρών που πλήττουν τις σοδειές και την παγκόσμια παροχή τροφίμων.

Σύμφωνα με τους αναλυτές της Goldman Sachs, η ισχύς αυτού του Ελ Νίνιο θα μπορούσε να προκαλέσει αύξηση 15,8% στις παγκόσμιες τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων. Αυτό θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών στην Ευρώπη, όπου προβλέπεται ότι οι τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 1,3% σε ολόκληρη την ευρωζώνη.

Ωστόσο, η πλήρης επίπτωση θα χρειαστεί χρόνο για να εκδηλωθεί, λόγω του τρόπου με τον οποίο το κόστος της κλιματικής επίδρασης διεισδύει στις παγκόσμιες προμήθειες τροφίμων. Ως αποτέλεσμα, η Goldman Sachs δήλωσε ότι οι συνέπειες θα μπορούσαν να χρειαστούν έως το δεύτερο μισό του 2028 για να «πραγματοποιηθούν πλήρως».

Το μεγαλύτερο μέρος της καθυστέρησης οφείλεται στον χρόνο που απαιτείται για να πλήξουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα την παραγωγή τροφίμων, δεδομένων των διαφορετικών κύκλων φύτευσης, ανάπτυξης και συγκομιδής για διαφορετικούς τύπους καλλιεργειών. Οι εφοδιαστικές προκλήσεις – συμπεριλαμβανομένων των επιπέδων νερού σε διώρυγες και ποτάμια που χρησιμοποιούνται για βασικές αποστολές φορτίων – θα έχουν επίσης αντίκτυπο.

Αναδιαμορφώνεται το παγκόσμιο μοτίβο

«Το Ελ Νίνιο δεν επηρεάζει τη γεωργία ομοιόμορφα. Αναδιαμορφώνει τα παγκόσμια μοτίβα βροχοπτώσεων και θερμοκρασίας, δημιουργώντας περιφερειακούς νικητές και ηττημένους», ανέφεραν οι αναλυτές της UBS. Ορισμένες περιοχές θα μπορούσαν να ωφεληθούν από τις θερμότερες καιρικές συνθήκες.

Το φαινόμενο Ελ Νίνιο, θα επιδείνωνε την αναταραχή που προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν, προσθέτοντας προβλήματα στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων στις ήδη υψηλότερες τιμές και στις ελλείψεις λιπασμάτων και ενεργειακών προμηθειών, αναφέρουν οι αναλυτές. «Ακόμη και μέτριες διαταραχές στην προσφορά θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μεγαλύτερες μεταβολές στις τιμές από ό,τι υποδηλώνουν τα ιστορικά μοτίβα», δήλωσαν οι αναλυτές της UBS.

Συνήθως, τα φαινόμενα Ελ Νίνιο οδηγούν σε αυξημένους κινδύνους ξηρασίας στη νότια Αφρική και τα βόρεια τμήματα της Νότιας Αμερικής, αλλά σε πλημμύρες στη νότια Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Οι αναλυτές αναφέρουν ότι οι χώρες χαμηλότερου εισοδήματος – που έχουν ήδη πληγεί περισσότερο από τη σύγκρουση στο Ιράν – είναι πιθανό να υποφέρουν περισσότερο.

«Το Ελ Νίνιο έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τις καλλιέργειες, προκαλώντας μια πιο ξηρή περίοδο μουσώνων στην Ινδία, με ορισμένες περιοχές να καταγράφουν μόνο το 25% των συνηθισμένων βροχοπτώσεων τους και τμήματα της κεντρικής Ινδίας να λαμβάνουν μόλις το 50%, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει την προσφορά σιταριού, ρυζιού και ζαχαροκάλαμου», έγραψαν οι αναλυτές της Goldman Sachs.

Αισθητός ο αντίκτυπος σε όλο τον κόσμο

Ο αντίκτυπος είναι πιθανό να γίνει αισθητός σε όλο τον κόσμο. Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι ξηρασίες στη νοτιοανατολική Ασία θα μπορούσαν να επηρεάσουν την προσφορά φοινικέλαιου – ενός σημαντικού συστατικού στα επεξεργασμένα τρόφιμα – ενώ οι συγκομιδές καφέ και κακάο θα μπορούσαν επίσης να επηρεαστούν.

Επίσης, οι θερμότερες και πιο υγρές συνθήκες θα μπορούσαν επίσης να επιδεινώσουν την εξάπλωση ασθενειών, πλήττοντας τις αποδόσεις των καλλιεργειών τα επόμενα χρόνια.

Στη Βόρεια Αμερική, ο αντίκτυπος του Ελ Νίνιο είναι ισχυρότερος τον χειμώνα, και ενώ οι συνθήκες στην Ευρώπη μπορούν να επηρεαστούν από το καιρικό φαινόμενο, οι αναλυτές αναφέρουν ότι οι λοιποί παράγοντες – όπως η επίδραση στις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων – είναι εκεί όπου θα γίνει αισθητός.