Ειδική παράταση της παραγραφής μετά την έκδοση απόφασης της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών [7ο Μέρος]

Όταν η Φορολογική Διοίκηση εκδίδει εντολή ελέγχου και εξετάζει τη φορολογική κατάσταση του φορολογουμένου για συγκεκριμένο φορολογικό έτος, θεωρείται ότι έχει την ευχέρεια να αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα ελεγκτικά εργαλεία, τα οποία ενδεικτικά περιλαμβάνουν εξέταση των ακόλουθων ζητημάτων :

αα) Την εξέταση των λογιστικών αρχείων [βιβλίων και στοιχείων] σε ότι αφορά τον έλεγχο της επιχειρηματικής δραστηριότητας και την επαλήθευση όλων των επιχειρηματικών συναλλαγών,

ββ) την προέλευση των κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση της ανέγερσης ακινήτων ή/και της αγοράς λοιπών περιουσιακών στοιχείων,

γγ) τους λόγους για την εφαρμογή των έμμεσων μεθόδων προσδιορισμού του φορολογητέου εισοδήματος κ.λπ.

Εφόσον η φορολογική διοίκηση ολοκληρώσει τον έλεγχο και επιλέξει συγκεκριμένη μεθοδολογία ήτοι εξετάσει ή αγνοήσει τα υπό έλεγχο φορολογικά ζητήματα, δεν μπορεί εκ των υστέρων να επανέλθει για όλα τα φορολογικά ζητήματα για το ίδιο ελεγχόμενο φορολογικό έτος ή τα ίδια ελεγχόμενα φορολογικά έτη. Εν προκειμένω, σύμφωνα με τα δεδομένα του παραδείγματος, για το μοναδικό ζήτημα για το οποίο έχει δικαίωμα να επανέλθει, είναι το ζήτημα που απετέλεσε αντικείμενο της διαφοράς, ήτοι την προέλευση των κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση της ανέγερσης του ακινήτου. Διαφορετικά, ο φορολογικός έλεγχος θα μπορούσε να επαναλαμβάνεται επ’ αόριστον μέχρι να προκύψει καταλογισμός φόρου.

Συνεπώς οποιαδήποτε αντίθετη ερμηνεία θα αναιρούσε πλήρως το περιοριστικό περιεχόμενο της φράσης «και μόνο για το ζήτημα, το οποίο αφορά», εφόσον στη συγκεκριμένη περίπτωση το «ζήτημα, το οποίο αφορά» ήταν το κόστος κατασκευής του ακινήτου], συνεπώς η όψιμη «προσφυγή» της αρμόδιας Ελεγκτικής Υπηρεσίας σε έμμεση τεχνική και δη στην έμμεση τεχνική «ανάλυσης της ρευστότητας» κατά τον παράνομο επανέλεγχό της είναι εξίσου παράνομη και καταχρηστική.

Τονίζεται ότι, ως προαναφέρεται, με την με την απόφαση ΣτΕ 279/2023, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι, σε περίπτωση ακύρωσης φορολογικής πράξης και αναπομπής της υπόθεσης στη φορολογική διοίκηση για νέα κρίση, η Διοίκηση δεσμεύεται απολύτως από το αντικείμενο και τα πραγματικά περιστατικά της αρχικής πράξης. Δεν επιτρέπεται να εισαγάγει νέα στοιχεία, νέα ευρήματα ή νέες παραβάσεις που δεν είχαν τεθεί στο αρχικό καταλογιστικό πλαίσιο. Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο τόνισε ότι η αναπομπή δεν παρέχει στη διοίκηση λευκή επιταγή για εκ νέου πλήρη έλεγχο, αλλά μόνο για διόρθωση πλημμελειών και επανεκτίμηση των ίδιων πραγματικών δεδομένων. Η απόφαση αυτή ενισχύει καίρια την ασφάλεια δικαίου και λειτουργεί ως σαφές όριο στις πρακτικές διεύρυνσης του αντικειμένου του ελέγχου εκ των υστέρων. Η νομολογιακή αυτή αρχή εφαρμόζεται κατ’ αναλογία και στο στάδιο του Σημειώματος Διαπιστώσεων Ελέγχου.

Τέλος αναφέρω πως σύμφωνα με την απόφαση ΣτΕ 482/2025 κρίθηκε ότι η παρέκταση προθεσμίας παραγραφής για επανέκδοση καταλογιστικής πράξης χωρεί για λόγους ασφάλειας δικαίου άπαξ, μη δυνάμενη να παρατείνεται επ’ αόριστον. Συγκεκριμένα αναφέρεται στην εν λόγω απόφαση ότι «Με τις περί παραγραφής διατάξεις της φορολογίας εισοδήματος και, συγκεκριμένα, με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 84 του Κ.Φ.Ε. (Ν.2238/1994), καθιερώνεται, ως κανόνας, η πενταετής παραγραφή των σχετικών φορολογικών αξιώσεων του Δημοσίου. Παρέκκλιση από τον εν λόγω κανόνα εισάγεται, μεταξύ άλλων, με τις διατάξεις της παραγράφου 6 του άρθρου 84, εφαρμοζομένης και επί υποθέσεων επιβολής προστίμων για παραβάσεις του Κ.Β.Σ., δυνάμει της παραγράφου 4 του άρθρου 34 του εν λόγω Κώδικα. Στις διατάξεις αυτές προβλέπεται ότι σε περίπτωση, κατά την οποία η κοινοποίηση προς τον Προϊστάμενο της αρμόδιας δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας δικαστικής απόφασης, με την οποία ακυρώνεται για τυπικούς λόγους καταλογιστική πράξη, λάβει χώρα κατά το τελευταίο έτος της παραγραφής ή μετά τη συμπλήρωση αυτής, χωρεί παρέκταση της εν λόγω προθεσμίας παραγραφής με απώτατο όριο ένα έτος από την ως άνω κοινοποίηση, κατά τρόπο ώστε να αποκλείεται τελικώς η παραγραφή εν επιδικία.

Γιώργος Α. Κορομηλάς

Φορολογικός σύμβουλος – Συγγραφέας φορολογικών βιβλίων

Διευθυντής Φορολογικού τμήματος Tax Advisors I.K.E.

Πρόεδρος Ινστιτούτου Οικονομικών και Φορολογικών Μελετών