Γεωργία: Ρεκόρ για τα γενετικά τροποποιημένα – Ο χάρτης των καλλιεργειών

Σε νέο ιστορικό υψηλό ανήλθε το 2025 η παγκόσμια έκταση των γενετικά τροποποιημένων (GM) καλλιεργειών στη γεωργία, παρά τις έντονες αντιπαραθέσεις που εξακολουθούν να προκαλούν οι επιπτώσεις και η χρήση τους.

Σύμφωνα με το Global GM Crop Area Review της AgBioInvestor, η έκταση των καλλιεργειών GM έφθασε το 2025 στην παγκόσμια γεωργία τα 216 εκατ. εκτάρια, αυξημένη κατά 2,5% σε σχέση με το 2024. Πρόκειται για επιπλέον 5,3 εκατ. εκτάρια μέσα σε μόλις έναν χρόνο. Συνολικά, 30 χώρες καλλιέργησαν 11 διαφορετικά είδη γενετικά τροποποιημένων φυτών κατά το 2025.

Η Ευρώπη κινείται σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση, καθώς η έκταση των GM καλλιεργειών παρέμεινε το 2025 σε πολύ χαμηλά επίπεδα

Την ώρα που η Αμερική κυριαρχεί στις γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες και η Ασία και η Αφρική αυξάνουν σταδιακά την παρουσία τους, η Ευρώπη κινείται σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση, καθώς η έκταση των GM καλλιεργειών παρέμεινε το 2025 σε πολύ χαμηλά επίπεδα, λίγο πάνω από 70.000 εκτάρια, με σχεδόν το σύνολο να βρίσκεται στην Ισπανία.

Η σόγια παραμένει στην κορυφή – Το καλαμπόκι κερδίζει έδαφος

Η σόγια εξακολουθεί να αποτελεί τη σημαντικότερη γενετικά τροποποιημένη καλλιέργεια παγκοσμίως. Το 2025 καλλιεργήθηκε σε 106,2 εκατ. εκτάρια, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το μισό, συγκεκριμένα το 49,2%, της συνολικής παγκόσμιας έκτασης GM.

Ωστόσο, το καλαμπόκι κατέγραψε τη μεγαλύτερη άνοδο. Η έκταση των γενετικά τροποποιημένων ποικιλιών αυξήθηκε κατά 7,9%, φθάνοντας περίπου τα 74,6 εκατ. εκτάρια και αντιστοιχώντας στο 34,6% της συνολικής έκτασης των GM καλλιεργειών.

Ακολουθούν το βαμβάκι, με 22,6 εκατ. εκτάρια, και η ελαιοκράμβη με 10,8 εκατ. εκτάρια. Ιδιαίτερα υψηλή είναι η διείσδυση των GM ποικιλιών στο βαμβάκι (στο 76,7%) και στη σόγια (στο 73,9%).

Η Αμερική συγκεντρώνει το 88% της παγκόσμιας έκτασης γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών

Η «καρδιά» των GM στη γεωργία της Αμερικής

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία της έρευνας για τη γεωγραφική κατανομή των γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών. Σύμφωνα με αυτά, η Νότια και Κεντρική Αμερική συγκέντρωσαν το 2025 περίπου 103,6 εκατ. εκτάρια, ενώ η Βόρεια Αμερική άλλα 86,8 εκατ. εκτάρια.

Οι δύο αυτές περιοχές συγκεντρώνουν συνολικά περίπου 190,4 εκατ. εκτάρια, δηλαδή σχεδόν το 88% της παγκόσμιας έκτασης γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών.

Η μεγαλύτερη περιφερειακή ανάπτυξη σημειώθηκε στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, όπου η έκταση αυξήθηκε κατά 12,3%, στα 22,1 εκατομμύρια εκτάρια, κυρίως λόγω της επέκτασης του γενετικά τροποποιημένου καλαμποκιού στην Κίνα.

Στην Ευρώπη, η έκταση παρέμεινε μικρή, λίγο πάνω από 70.000 εκτάρια και συγκεντρώθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου στην Ισπανία. Στην Πορτογαλία, η έκταση με GM, ιδίως καλαμπόκι Bt, μειώνεται, κυρίως λόγω των περιορισμών που επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην παραγωγή.

Η Κίνα μπαίνει δυναμικά στο παιχνίδι

Η Κίνα ήταν ένας από τους κύριους μοχλούς της παγκόσμιας ανάπτυξης το 2025, όπου η  έκταση GM αυξήθηκε κατά 79%, φθάνοντας περίπου τα 6,2 εκατ. εκτάρια. Η αύξηση προήλθε κυρίως από το γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι, του οποίου η έκταση εκτινάχθηκε από περίπου 670.000 εκτάρια σε 3,2 εκατ. εκτάρια.

Παρά τη θεαματική αύξηση, οι GM ποικιλίες αντιπροσωπεύουν μόλις περίπου το 7% των 45 εκατ. εκταρίων καλαμποκιού που καλλιεργούνται  συνολικά στην Κίνα, γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο περαιτέρω ανάπτυξης, εφόσον το Πεκίνο συνεχίσει να διευκολύνει την υιοθέτηση της συγκεκριμένης τεχνολογίας.

Η Κίνα αυξάνει παράλληλα την καλλιέργεια GM σόγιας, αν και προς το παρόν η συγκεκριμένη παραγωγή παραμένει περιορισμένη σε σχέση με το μέγεθος της συνολικής κινεζικής αγοράς.

Σύμφωνα με την AgBioInvestor, η εμπορευματοποίηση γενετικά τροποποιημένου καλαμποκιού και σόγιας στην Κίνα βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο σε σύγκριση με χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βραζιλία και η Αργεντινή, όπου η υιοθέτηση σημαντικών μεταλλαγμένων καλλιεργειών βρίσκεται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα.

ΗΠΑ, Βραζιλία και Αργεντινή συγκεντρώνουν περίπου 79% της παγκόσμιας έκτασης γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών

Γεωργία: Η Βραζιλία πλησιάζει τις ΗΠΑ

Στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης παραμένουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, με 75,2 εκατ. εκτάρια, ενώ η Βραζιλία πλησιάζει πλέον σε απόσταση αναπνοής, με 70 εκατ. εκτάρια. Η διαφορά μεταξύ των δύο χωρών περιορίστηκε στα μόλις 5,2 εκατ. εκτάρια.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν συγκριθεί με το 2008. Τότε οι Ηνωμένες Πολιτείες καλλιεργούσαν 41,5 εκατ. περισσότερα εκτάρια GM από τη Βραζιλία. Σήμερα, η ψαλίδα έχει σχεδόν κλείσει.

Στη Βραζιλία, η σόγια αποτελεί τη μεγαλύτερη GM καλλιέργεια, με 46,9 εκατ. εκτάρια, ενώ ακολουθούν το καλαμπόκι με 21 εκατ. και το βαμβάκι με 2,1 εκατ. εκτάρια. Η διείσδυση των γενετικά τροποποιημένων ποικιλιών είναι ιδιαίτερα υψηλή: περίπου 96% της έκτασης καλαμποκιού και 99% της έκτασης βαμβακιού αφορά GM ποικιλίες.

Τρίτη δύναμη παγκοσμίως είναι η Αργεντινή, με 25,4 εκατ. εκτάρια. Εκεί ξεχωρίζει η σόγια, η καλλιέργεια της οποίας αυξήθηκε κατά 10% το 2025, στα 17,8 εκατ. εκτάρια.

Οι τρεις αυτές χώρες –ΗΠΑ, Βραζιλία και Αργεντινή– συγκεντρώνουν περίπου 79% της παγκόσμιας έκτασης γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών.

Νέα μέτωπα στην Αφρική

Παράλληλα, η γεωγραφία των GM καλλιεργειών διευρύνεται και στη γεωργία της Αφρικής. Το 2025 η Γκάνα ξεκίνησε την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένου μαυρομάτικου φασολιού, ανθεκτικού στα έντομα, αποτελώντας την πιο πρόσφατη χώρα που εισέρχεται στην ομάδα των παραγωγών GM καλλιεργειών.

Στην Κένυα, η έκταση γενετικά τροποποιημένου βαμβακιού υπερδιπλασιάστηκε, φθάνοντας περίπου τα 14.600 εκτάρια.

Παράλληλα, χώρες όπως η Νιγηρία, η Αιθιοπία, η Κένυα και η Μοζαμβίκη εξετάζουν ή προωθούν διαδικασίες για την υιοθέτηση νέων ποικιλιών καλαμποκιού στο πλαίσιο του προγράμματος TELA, με χαρακτηριστικά ανθεκτικότητας στα έντομα και ανοχής στην ξηρασία.

Παρόλο που η Αφρική εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει ένα μικρό μέρος της παγκόσμιας έκτασης με γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες, αυτές οι εξελίξεις θα μπορούσαν να αποκτήσουν σημασία στην επόμενη φάση ανάπτυξης, ιδίως μέσω της εισόδου νέων χωρών και γεωργικών συστημάτων.