Γεωργία: Η ξηρασία δοκιμάζει την Ευρώπη – Τα αποθεματικά κρίσης δεν αρκούν

Αναπόσπαστο στοιχείο για την ευρωπαϊκή γεωργία έχει γίνει η ξηρασία, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στις συγκομιδές ολόκληρης σχεδόν της Ευρώπης, ενώ τα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ για την στήριξη των αγροτών και την αντιμετώπιση των κρίσεων εξαντλούνται.

Η βροχή σταμάτησε την άνοιξη και δεν ξαναφάνηκε. Από τη Γαλλία μέχρι την Τσεχία, η φετινή καλοκαιρινή σοδειά μαραίνεται — και εξαντλεί τα ταμεία βοήθειας που δημιουργήθηκαν για μεμονωμένες καταστροφές, και όχι για μια κρίση που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο.

Η ΕΕ θέλει τα χρήματα να διατεθούν σε μακροπρόθεσμες λύσεις, αντί να καλύπτουν απλώς τις απώλειες των αγροτών

Η κλιματική κρίση έχει κάνει τις ξηρές περιόδους τόσο συχνές στην Ευρώπη, ώστε η βοήθεια έχει γίνει επίσης ρουτίνα: εθνικά πακέτα διάσωσης, ενισχυμένα με ευρωπαϊκά κονδύλια. Σχεδόν όλα καλύπτουν όσα έχουν ήδη χάσει οι αγρότες· πολύ λίγα πάνε προς την κατεύθυνση της επιβίωσης ενόψει της επόμενης χρονιάς.

Κανένα ποσό για τη γεωργία δεν είναι εγγυημένο

Παρά τα χρήματα που ξοδεύει η ΕΕ για τη γεωργία, κανένα ποσό δεν είναι εγγυημένο στους αγρότες όταν πλήττει η ξηρασία. Κάθε διάσωση είναι αυτοσχέδια και αποφασίζεται κατά περίπτωση.

Η Κομισιόν δηλώνει ότι δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά ένα ταμείο βοηθείας, εκτός εάν οι πρωτεύουσες των κρατών-μελών συνεισφέρουν περισσότερα χρήματα, κάτι που καμία δεν έχει προσφερθεί να κάνει.

Το μέγεθος της ζημιάς στη γεωργία

Στην Τσεχία, μόλις 32 χιλιοστά βροχής έπεσαν τον Μάρτιο και τον Απρίλιο – την πιο ξηρή άνοιξη εδώ και περισσότερα από 60 χρόνια. Η ζέστη που ακολούθησε ανέβασε τις θερμοκρασίες πάνω από τους 50 βαθμούς Κελσίου. «Σε ορισμένες περιπτώσεις τα χωράφια αραβοσίτου αποτυγχάνουν να παράγουν οτιδήποτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ζωοτροφή για τα ζώα», δήλωσε ο Jan Doležal του Αγροτικού Επιμελητηρίου του αγροτικού λόμπι της Τσεχικής Δημοκρατίας. Ελπίζει ότι η ΕΕ θα πληρώσει για τη ζημιά το φθινόπωρο.

Το πώς να ανταποκριθούμε σε αυτόν τον κύκλο – πρώτα ζημιές, αποζημίωση αργότερα, επανάληψη την επόμενη σεζόν – είναι μία από τις διαφωνίες που διατρέχουν τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο μακροπρόθεσμο αγροτικό προϋπολογισμό της ΕΕ, αναφέρει το Politico.

Ζητούμενο αποτελεί ένα μικρό ταμείο έκτακτης ανάγκης εντός αυτού του προϋπολογισμού μετά το 2028, που προορίζεται για όταν οι αγορές καταρρέουν – κατάρρευση τιμών, υπερπληθώρα φθηνών εισαγωγών, κρούσματα ασθενειών. Μπορεί να πληρώσει για τις ζημιές από τις καιρικές συνθήκες, αλλά μόνο όταν η Επιτροπή αποφασίσει να το επιτρέψει, κατά περίπτωση.

Οι ζώνες ξηρασίας

Στην Ουγγαρία, όπου οι συγκομιδές του φετινού καλοκαιριού είναι 10% έως 20% κάτω από τον μέσο όρο της πενταετίας, το υπουργείο Γεωργίας σημείωσε ότι τα εργαλεία απλά δεν συμβαδίζουν με το μεταβαλλόμενο κλίμα. Η επείγουσα βοήθεια και η ασφάλιση χρειάζονται αναθεώρηση με μεγαλύτερη χρηματοδότηση, ώστε οι αγρότες να λαμβάνουν βοήθεια «πιο γρήγορα», ανέφερε το υπουργείο σε δήλωση.

Μαζί με άλλες έξι χώρες – Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία, Βουλγαρία, Κροατία και Ρουμανία – στην ζώνη ξηρασίας, η Ουγγαρία απαίτησε τον Ιούνιο μια σειρά αλλαγών στο ταμείο έκτακτης ανάγκης, ζητώντας να καλυφθούν οι ζημιές από τις καιρικές συνθήκες.

Ειδικότερα, ζήτησαν να αποζημιώνονται οι αγρότες ότι χάνουν το ένα πέμπτο της σοδειάς αντί για το ένα τρίτο αλλά και τα χρήματα να δίνονται γρήγορα.

Από την πλευρά του ο επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν θέλει τα χρήματα να διατεθούν σε μακροπρόθεσμες λύσεις, αντί να καλύπτουν απλώς τις απώλειες των αγροτών. Οι ιδέες περιλαμβάνουν υποδομές άρδευσης και ύδρευσης για την άμβλυνση των ζημιών και μια ασφαλιστική ώθηση με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, έτσι ώστε οι κακές χρονιές να καλύπτονται από ασφάλιστρα και όχι από κεφάλαια έκτακτης ανάγκης.

Αλλά «δεν θα βρούμε ποτέ αρκετά χρήματα», είπε, εκτός εάν οι πλουσιότερες χώρες της ΕΕ βάλουν περισσότερα στον κοινό προϋπολογισμό του μπλοκ. Μέχρι στιγμής, αυτές οι χώρες πιέζουν για μείωση.

Διαφορετικές στρατηγικές

Δεν είναι όλες οι χώρες που υποφέρουν από ξηρασία υπέρ της ευκολότερης πρόσβασης σε χρήματα έκτακτης ανάγκης.

Για παράδειγμα, η Γαλλία, η οποία αναμένει τη μικρότερη σοδειά καλαμποκιού εδώ και τουλάχιστον 25 χρόνια, υποστηρίζει ότι τα χρήματα κρίσης της ΕΕ πρέπει να παραμείνουν εργαλείο για τους κραδασμούς στην αγορά, ενώ ο κλιματικός κίνδυνος πρέπει να αντιμετωπίζεται με ειδικά εργαλεία όπως οι επιδοτούμενες αγροτικές ασφάλειες, ανέφερε χαρακτηριστικά το γαλλικό υπουργείο Γεωργίας.

Αντίστοιχα, στη Γερμανία, όπου τα νερά του Ρήνου, έχουν πέσει τόσο χαμηλά, που τα φορτηγά πλοία πλέουν μισοφορτωμένα, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς σιτηρών και ζωοτροφών, η Ένωση Γερμανών Αγροτών υποστηρίζει τη στροφή προς την πρόληψη και την προσαρμογή, αρκεί αυτή να συνοδεύεται από «επενδύσεις» και όχι από «υποχρεώσεις».