90η ΔΕΘ – OT FORUM – Καμμά: Η αφαίμαξη των ελληνικών νησιών πρέπει να σταματήσει

Μια διαφορετική εθνική πολιτική για τα μικρά και ακριτικά νησιά, η οποία θα αναγνωρίζει ότι οι κάτοικοί τους δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με τους ίδιους όρους με εκείνους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, ζήτησε η αναπληρώτρια τομεάρχης για τη νησιωτική πολιτική της ΕΛΑΣ και δήμαρχος Τήλου  Μαρία Καμμά, μιλώντας στο ΟΤ FORUM και στη δημοσιογράφο Ελένη Στεργίου στο πλαίσιο της 90ής ΔΕΘ.

Η κα. Καμμά, η οποία βρίσκεται επί 15 χρόνια στη δημαρχία της Τήλου, έθεσε στο επίκεντρο τις μεγάλες ελλείψεις σε υγεία, στέγη, εκπαίδευση και συγκοινωνίες, αλλά και το αυξημένο κόστος ζωής που αντιμετωπίζουν οι νησιώτες, ζητώντας μια «εθνική πολιτική γεωγραφικής ισότητας».

«Φορολογούμαστε σαν να μένουμε στη Θεσσαλονίκη, σαν να μένουμε στην Αθήνα. Έχουμε όμως τις ίδιες δυνατότητες και εξέλιξης, αλλά και τις ίδιες συνθήκες διαβίωσης; Όχι, δεν τα έχουμε», τόνισε.

Το μήνυμά της ήταν σαφές: «Η αφαίμαξη των ελληνικών νησιών πρέπει να σταματήσει».

Καμμά: «Δεν νοείται να μην έχουμε γιατρούς»

Στην κορυφή των προβλημάτων έθεσε την υγειονομική κάλυψη. Η Τήλος, όπως είπε, εξακολουθεί μέχρι σήμερα να μην έχει ειδικευμένο γιατρό και καλύπτεται μόνο από αγροτικό.

«Δεν νοείται να μην έχουμε γιατρούς», σημείωσε, εξηγώντας ότι η απουσία βασικών υπηρεσιών καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την παραμονή του πληθυσμού σε ένα μικρό νησί, όπου δεν υπάρχει η δυνατότητα ο κάτοικος να πάρει απλώς το αυτοκίνητό του και να μετακινηθεί σε μια άλλη πόλη.

Σύμφωνα με τη δήμαρχο, η χορήγηση πρόσθετου επιδόματος 1.500 ευρώ τον μήνα έχει ήδη αυξήσει το ενδιαφέρον υγειονομικών για την Τήλο και άλλα μικρά νησιά. Όπως υποστήριξε, ο Δήμος Τήλου ζητούσε εδώ και 15 χρόνια την παροχή ουσιαστικών οικονομικών κινήτρων στους γιατρούς.

Η ίδια έδωσε και μια έντονα προσωπική διάσταση στο πρόβλημα. Αποκάλυψε ότι γεννήθηκε στο Μαρούσι επειδή η μητέρα της είχε χάσει έναν χρόνο νωρίτερα το πρώτο της παιδί, μόλις 18 ημερών, αφού το είχε γεννήσει στην Τήλο, όπου δεν υπήρχε επαρκής υγειονομική κάλυψη.

Ίδιοι κανόνες για άνισες συνθήκες

Η κα. Καμμά άσκησε κριτική και στον τρόπο με τον οποίο το κεντρικό κράτος αντιμετωπίζει τους μικρούς νησιωτικούς δήμους.

Η Τήλος απέχει μόλις 19 ναυτικά μίλια από την Τουρκία και, όπως σημείωσε, ένας μικρός, ακριτικός και υποστελεχωμένος δήμος χωρίς επαρκείς πόρους δεν μπορεί να καλείται να ακολουθεί ακριβώς τις ίδιες διαδικασίες με έναν μεγάλο δήμο.

«Δεν μπορείς να ασκείς την ίδια πολιτική και να ζητάς τις ίδιες διαδικασίες από έναν μικρό νησιωτικό δήμο, υποστελεχωμένο, χωρίς πόρους, χωρίς ουσιαστική δύναμη», υπογράμμισε.

Οι κοινές ανάγκες των μικρών νησιών, όπως τις περιέγραψε, είναι συγκεκριμένες: υγεία, εκπαίδευση και ακτοπλοϊκή σύνδεση.

Το πρόβλημα της στέγης

Δεύτερο μεγάλο εμπόδιο για την ανάπτυξη της Τήλου είναι η έλλειψη κατοικιών.

Η δήμαρχος συνέδεσε ευθέως το στεγαστικό με τη δημογραφική επιβίωση των μικρών νησιών. Όπως είπε, το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο της Τήλου είναι έτοιμο πάνω από έναν χρόνο, ωστόσο δεν έχει ακόμη δοθεί η δυνατότητα για νέα οικοδομική δραστηριότητα.

«Δεν μπορούμε να χτίσουμε. Άρα λοιπόν δεν υπάρχουν σπίτια», ανέφερε.

Και έθεσε το πρόβλημα με ένα απλό ερώτημα: αν θέλεις να προσελκύσεις νέους ανθρώπους και οικογένειες στο νησί, να κρατήσεις ανοιχτά τα σχολεία και να ενισχύσεις τον μόνιμο πληθυσμό, «πού θα τους βάλεις να μείνουν;».

Ανάγκη για Εθνική πολιτική γεωγραφικής ισότητας

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η κα. Καμμά πρόταξε την ανάγκη μιας εθνικής πολιτικής «γεωγραφικής ισότητας».

Όπως εξήγησε, είτε κάποιος έχει γεννηθεί σε ένα μικρό νησί είτε αποφασίζει να μετακομίσει σε αυτό, θα πρέπει να έχει αντίστοιχες δυνατότητες ζωής και ανάπτυξης με έναν κάτοικο της ηπειρωτικής Ελλάδας ή ενός μεγάλου αστικού κέντρου.

«Τι εννοείται να μην έχεις υγεία, να μην έχεις εκπαίδευση, να μην έχεις συγκοινωνία; Δεν νοούνται αυτά τα πράγματα και να τους φορολογείς όλους το ίδιο», είπε.

Για τη δήμαρχο Τήλου, το ζήτημα ξεπερνά μάλιστα τα όρια της κοινωνικής πολιτικής και αποκτά εθνική διάσταση.

Επικαλέστηκε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία από την απογραφή του 1951 έως εκείνη του 2011 ερήμωσαν 50 ελληνικά νησιά, συνολικής έκτασης που, όπως είπε, αντιστοιχεί περίπου στην Πάρο και τη Νάξο μαζί.

«Μιλάμε για έναν πολύ μεγάλο, σημαντικό εθνικό πλούτο της χώρας μας, που χάνεται από τις λάθος πολιτικές», τόνισε.

Και πρόσθεσε: «Όταν χαθεί ένα νησί, δεν χάνεται μόνο το νησί, χάνονται και τα άλλα γύρω γύρω».

Το προσφυγικό και το στοίχημα της ενσωμάτωσης

Η δήμαρχος αναφέρθηκε εκτενώς και στη διαχείριση του προσφυγικού από την Τήλο, παρουσιάζοντάς την ως παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα πρόβλημα μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία για μια μικρή κοινωνία.

Στη διάρκεια της μεγάλης προσφυγικής κρίσης πέρασαν, σύμφωνα με την ίδια, περισσότεροι από 10.500 πρόσφυγες μέσα σε περίπου ενάμιση χρόνο από ένα νησί που τότε διέθετε μόλις έναν αγροτικό γιατρό και δεν είχε σκάφος του Λιμενικού.

Ο Δήμος δημιούργησε προστατευμένο χώρο για τη φιλοξενία τους και αργότερα το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα ότι η Τήλος ήταν διατεθειμένη να φιλοξενήσει έως δέκα οικογένειες, επιλέγοντας ένα ανοιχτό μοντέλο ένταξης στην τοπική κοινωνία.

«Το αποτέλεσμα ήταν αυτό που τους έπεισε όλους σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα ότι δεν υπάρχει φόβος, δεν υπάρχει απειλή, είναι ευκαιρία», είπε.

Μέσα από αυτή την προσπάθεια προέκυψε συνεργασία με δήμο της Ελβετίας, ο οποίος χρηματοδότησε τη δημιουργία τυροκομείου. Στο εγχείρημα εργάστηκαν πρόσφυγες και κάτοικοι, ενώ παράλληλα προσελκύστηκαν νέοι άνθρωποι και οικογένειες στο νησί.

Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με την κα. Καμμά, ήταν το σχολείο της Τήλου να φτάσει να έχει περισσότερα από 80 παιδιά, σε ένα νησί όπου τους χειμερινούς μήνες ζουν περίπου 500 άνθρωποι.

Από την ενεργειακή αυτονομία στο zero waste

Η Τήλος έχει επιχειρήσει παράλληλα να αξιοποιήσει την πράσινη μετάβαση ως αναπτυξιακό εργαλείο.

Μέσω του Horizon 2020 δημιούργησε τον πρώτο υβριδικό σταθμό παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας από ΑΠΕ. Σύμφωνα με τη δήμαρχο, μία μεσαίου μεγέθους ανεμογεννήτρια και ένα μικρό φωτοβολταϊκό πάρκο καλύπτουν το 100% των ενεργειακών αναγκών του νησιού τον χειμώνα, με την Τήλο να εξάγει καθαρή ενέργεια στο δίκτυο, ενώ το καλοκαίρι η κάλυψη διαμορφώνεται περίπου στο 80%-85%.

Το συγκεκριμένο εγχείρημα, όπως είπε, έχει αποσπάσει τέσσερα ευρωπαϊκά βραβεία και αποτέλεσε βάση για μεταγενέστερες πρωτοβουλίες πράσινων νησιών.

Αντίστοιχη πορεία ακολουθήθηκε στα απορρίμματα. Η κα. Καμμά ανέφερε ότι η Τήλος έχει ξεπεράσει το 90% στην ανακύκλωση και τη χαρακτήρισε «παγκοσμίως το μοναδικό zero waste νησί».

«Κυκλική οικονομία δεν είναι, παιδιά, ο κάδος ανακύκλωσης. Κυκλική οικονομία είναι ο άνθρωπος», είπε, τονίζοντας τη σημασία της συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας.

Τουρισμός επτά μηνών

Παρά τις δυσκολίες, η τουριστική εικόνα του νησιού είναι θετική. Η Τήλος διαθέτει περίπου 1.300 κλίνες, με την τουριστική περίοδο να ξεκινά τον Απρίλιο και να φτάνει έως τα τέλη Οκτωβρίου.

Η κα. Καμμά έκανε λόγο για έναν ιδιαίτερο τουρισμό, με έμφαση στους περιπατητές και τους φυσιολάτρες, ενώ μεγάλο μέρος των επισκεπτών προέρχεται από τη Σκανδιναβία και τη Βρετανία.

Πάνω από 30 νοικοκυριά ξένων πολιτών, από χώρες όπως η Βρετανία, η Γαλλία, η Δανία και το Βέλγιο, έχουν πλέον εγκατασταθεί μόνιμα στο νησί.

Τίποτα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση από τον Μητσοτάκη

Η κα. Καμμά ήταν, τέλος, ξεκάθαρα αρνητική στην αποτίμησή της για τις εξαγγελίες του Κυριάκου Μητσοτάκη από τη ΔΕΘ.

Στην ερώτηση εάν την ικανοποίησαν τα μέτρα, απάντησε μονολεκτικά: «Όχι».

«Εγώ δεν άκουσα τίποτα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Δεν άκουσα τίποτα», πρόσθεσε, αμφισβητώντας παράλληλα την πραγματική εμβέλεια ορισμένων από τις φορολογικές εξαγγελίες για αγρότες και τρίτεκνους.

Όπως το συνόψισε η ίδια, «η αφαίμαξη των ελληνικών νησιών πρέπει να σταματήσει».