Στις αγορές αρχίζουν να βγαίνουν τα γάντια

Πέρυσι τέτοια εποχή, οι αναλυτές και οι επενδυτές της Γουόλ Στριτ είχαν κλειστεί σε μια «σφαίρα σιωπής», εξαιρετικά απρόθυμοι να εκφράσουν δημόσια κριτική για τις κινήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης όσον αφορά τους δασμούς, τη θεσμική υποβάθμιση στη χώρα ή οτιδήποτε άλλο.

Ήταν ξεκάθαρο τι συνέβαινε. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ κατέστρεφε γεωπολιτικές συμμαχίες με φαινομενικά τυχαίους εμπορικούς φόρους. Επιδίωκε να υποτάξει το προσωπικό και τις ενέργειες της Ομοσπονδιακής Τράπεζας στις επιθυμίες του. Είχε ήδη απολύσει την Έρικα ΜακΕντάρφερ, που διηύθυνε το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας, επειδή δεν του άρεσαν τα στατιστικά στοιχεία για την απασχόληση.

Επέλεγε νικητές και ηττημένους μεταξύ των εισηγμένων μετοχών, ενώ ταυτόχρονα δεχόταν πλούσια δώρα από μεγαλοστελέχη εταιρειών που επιδίωκαν να κερδίσουν την εύνοιά του. Και όλα αυτά πριν καν φτάσουμε στις ανοησίες με τα κρυπτονομίσματα. Όλα αυτά βρωμούσαν, υπονόμευαν την κυριαρχία της Αμερικής στις παγκόσμιες αγορές, και όλοι το γνώριζαν. Απλώς δεν το έλεγαν φωναχτά.

Τράπεζες, επενδυτικές εταιρείες, κέντρα μελετών και όλοι οι ενδιάμεσοι φοβόντουσαν μήπως ενοχλήσουν έναν πρόεδρο που φαινόταν να βρίσκεται στο αποκορύφωμα της εξουσίας του ή έναν υπουργό Οικονομικών που εξακολουθούσε να θεωρείται σοφή και σταθεροποιητική δύναμη σε μια κατά τα άλλα αποδιοργανωμένη κυβέρνηση. Η άμεση κριτική προς τους οικονομικούς συνεργάτες του Ντόναλντ Τραμπ περιοριζόταν σε μεγάλο βαθμό πίσω από κλειστές πόρτες.

Δημοσίως, ήταν πολύ πιο εύκολο – και, ειλικρινά, λογικό – για τους αναλυτές και τους επενδυτές να κινούνται με προσοχή, να μιλούν ευγενικά, αν μιλούσαν καθόλου, και να αφήνουν τις ειλικρινείς εκτιμήσεις για τις συζητήσεις στα μπαρ.

Όμως, κάτι έχει αλλάξει τις τελευταίες εβδομάδες, ιδίως από τότε που το υπουργείο Οικονομικών του Σκοτ Μπέσεντ άρχισε να παρεμβαίνει στην αγορά ομολόγων. Δεν θέλω να δείξω έλλειψη σεβασμού προς τους ειδικούς των μετοχών, αλλά στην ιεραρχία των αγορών, οι μετοχές δεν θεωρούνται η πιο διανοητική από τις επενδυτικές ειδικότητες. Δεδομένου ότι η επιλογή μετοχών σχεδόν ποτέ δεν αποδίδει, είναι πάντα πολύ καλύτερο να αγοράζει κανείς έναν δείκτη και να τον κρατά για μερικά χρόνια.

Οι επενδυτές σε ομόλογα, ωστόσο, αποκομίζουν γενικά πιο μέτριες αποδόσεις, αλλά θεωρούν τους εαυτούς τους (και πάλι, σωστά ή λάθος) ότι βρίσκονται σε υψηλότερο πνευματικό επίπεδο, μιλώντας ασταμάτητα για θέματα όπως τα περιθώρια ανταλλαγής και η κυρτότητα.

Έτσι, όταν ο Τραμπ παρενέβη στη μεγαλοπρέπεια της ελεύθερης διαμόρφωσης των τιμών στο χρηματιστήριο — για παράδειγμα, όταν η Intel «κατέληξε σε ιστορική συμφωνία» για την πώληση μεριδίου αξίας 9 δισ. δολαρίων στην κυβέρνησή του — οι επενδυτές σε μετοχές το αγνόησαν. Η αγορά γενικά συνέχιζε να κινείται ανοδικά, οπότε ποιος νοιαζόταν; Όταν όμως το υπουργείο Οικονομικών προχώρησε σε μια σειρά ενεργειών στην αγορά ομολόγων, που φαινόταν να έχουν ως στόχο τη συγκράτηση του κόστους δανεισμού της χώρας, ξύπνησε ένα θηρίο — ένα θηρίο με σύνδρομο διανοητικής ανωτερότητας.

Σιγά-σιγά, και μερικές φορές διακριτικά αλλά σταθερά, οι φωνές που επισημαίνουν τις ασυνέπειες και τις παράλογες κινήσεις της κυβέρνησης γίνονται όλο και πιο δυνατές. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι πλέον έχουν την υποστήριξη του Σταν Ντράκενμιλερ — του γίγαντα των μακροοικονομικών hedge funds και μέντορα προσώπων όπως ο ίδιος ο Μπέσεντ, αλλά και ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, Κέβιν Γουόρς.

Σε ένα άρθρο γνώμης στο Wall Street Journal, ο Druck, όπως είναι γνωστός, επέκρινε την απόφαση του Μπέσεντ να αυξήσει τις επαναγορές μακροπρόθεσμων ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου, ζητώντας να επιτραπεί στις αγορές να μεταφέρουν τα κακά νέα στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. «Οι κυβερνήσεις που προστατεύουν τις τιμές ενάντια στα θεμελιώδη μεγέθη πάντα χάνουν», έγραψε. «Αφήστε την αγορά ομολόγων να μιλήσει.» Ουφ.

Και στις σελίδες ειδήσεων της FT, άλλοι παράγοντες της αγοράς έχουν ασκήσει πιο άμεση κριτική. Οι ελάχιστα καλυμμένες προσπάθειες του Μπέσεντ να φουσκώσει τις τιμές των ομολόγων είναι, όπως δήλωσαν ορισμένοι στους συναδέλφους μου, «παράλογες», «αυτοκαταστροφικές» και «ένα τσιρότο σε τρύπα από σφαίρα» που «μειώνει τη συνολική αξιοπιστία». Είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς τη χρήση αυτού του είδους της γλώσσας πέρυσι τέτοια εποχή, όταν ο πρόεδρος καλούσε τις τράπεζες να απολύσουν τους αναλυτές που δεν του άρεσαν.

Τώρα, οι άνθρωποι των αγορών εντοπίζουν επιθέσεις όπου κι αν κοιτάξουν. Για παράδειγμα, οι ειδικοί στα ομόλογα διάβασαν ανάμεσα στις γραμμές και έκαναν γκριμάτσα μπροστά σε ένα πρόσφατο blog του Τόμπιας Άντριαν, ανώτερου αξιωματούχου αγορών στο ΔΝΤ, σχεδόν την τελευταία μέρα της θητείας του.

Το blog συζητούσε, με τους χαρακτηριστικούς ξηρούς διπλωματικούς όρους του ΔΝΤ, τις προκλήσεις της επικοινωνίας των κεντρικών τραπεζών σε έναν αβέβαιο κόσμο. Δεν ανέφερε τον Μπέσεντ, τον Γουόρς ή την Fed. Ωστόσο, ανέφερε τη «βασική λειτουργία ανακάλυψης τιμών» των αγορών και την ανάγκη οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να μιλούν «με ταπεινότητα». Αυτό έκανε γρήγορα το γύρο στους κύκλους της αγοράς ομολόγων, συνοδευόμενο από αντιδράσεις όπως «αουτς».

Η κριτική του Άντριαν στο blog αφορούσε την Ομοσπονδιακή Τράπεζα ή το υπουργείο Οικονομικών; Καθόλου. Πρόκειται για μια εμπεριστατωμένη αξιολόγηση των παγκόσμιων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παντού. Ωστόσο, ορισμένοι επενδυτές ομολόγων την ερμήνευσαν ως επιβεβαίωση της ανησυχίας τους για τα ασαφή μηνύματα της κυβέρνησης και τις παρεμβάσεις της στις αγορές χρέους.

Όταν πολιτικοί, ας πούμε, στη Γαλλία ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, μπλέκονται σε διαμάχες με τις αγορές, οι αναλυτές των χρηματοπιστωτικών αγορών τεντώνουν τα δάχτυλά τους και τους κάνουν τη ζωή δύσκολη — μια υγιής ανταλλαγή απόψεων που βοηθά τους πολιτικούς και τους ψηφοφόρους να κατανοήσουν τις αντισταθμίσεις. Δεν έχουμε φτάσει ακόμα σε αυτό το σημείο της ωμής ειλικρίνειας στις ΗΠΑ.

Όμως, για οποιονδήποτε λόγο — είτε οι αναλυτές διαισθάνονται ότι «μυρίζει αίμα» είτε μαθαίνουν να ζουν με τον κίνδυνο εκφοβισμού — προσδίδουν μια ελαφρώς πιο αιχμηρή νότα στις αναλύσεις τους.