Υεμένη: Η προέλαση των Χούθι και η δύσκολη επιλογή των κρατών του Κόλπου

Η κατάληψη της ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας στη Υεμένη από τους Χούθι αναδιαμορφώνει την ισορροπία δυνάμεων στον Κόλπο, ενισχύοντας τη θέση του Ιράν και θέτοντας τη Σαουδική Αραβία και τους γείτονές της μπροστά σε μια δύσκολη επιλογή: να αναλάβουν το αυξανόμενο κόστος ή να επιδιώξουν συμβιβασμό με την Τεχεράνη, υπογραμμίζει σε ανάλυσή του το Reuters.

Η Τεχεράνη και οι Χούθι μπορούν να αυξήσουν τις τιμές του πετρελαίου και να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό, περιορίζοντας παράλληλα τις προοπτικές της περιοχής να βασιστεί στην Ουάσινγκτον για την επίλυση της κρίσης

Εξασφαλίζοντας μια θέση με θέα στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, μία από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές αρτηρίες του κόσμου, η αντάρτικη οργάνωση που ευθυγραμμίζεται με το Ιράν έχει ανοίξει ένα δεύτερο σημείο πίεσης, απειλώντας τις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας που εκτρέπονται από τα Στενά του Ορμούζ.

Ο υπολογισμός, σύμφωνα με περιφερειακούς αξιωματούχους και αναλυτές, είναι απλός: απειλώντας τη ναυτιλία στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ το Ιράν «στραγγαλίζει» το Ορμούζ, η Τεχεράνη και οι Χούθι μπορούν να αυξήσουν τις τιμές του πετρελαίου και να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό, περιορίζοντας παράλληλα τις προοπτικές της περιοχής να βασιστεί στην Ουάσινγκτον για την επίλυση της κρίσης.

Η στρατηγική, λένε, έχει σχεδιαστεί για να αναγκάσει τα κράτη του Κόλπου να κάνουν μια σκληρή επιλογή: είτε να ανεχθούν την αυξανόμενη οικονομική πίεση από τον περιορισμό των εξαγωγών πετρελαίου τους και τις ιρανικές επιθέσεις, είτε να συνεργαστούν με το Ιράν για να προστατεύσουν το εμπόριο, τις ροές ενέργειας και την οικονομική σταθερότητα.

«Η κατάληψη στρατηγικών νησιών κοντά στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ από τους Χούθι αποτελεί σημείο καμπής», δήλωσε ο αναλυτής για τη Μέση Ανατολή Φαουάζ Γκεργκές. «Αλλάζει την ισορροπία δυνάμεων και τους προσφέρει πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική και γεωοικονομική επιρροή έναντι της Σαουδικής Αραβίας, του Κόλπου, των Ηνωμένων Πολιτειών και του παγκόσμιου εμπορίου».

Συνάντηση Ιράν – Ομάν για το Ορμούζ με συμμετοχή κρατών του Κόλπου

Το Ριάντ ανακατεύθυνε μεγάλο μέρος του αργού πετρελαίου του μέσω λιμανιών της Ερυθράς Θάλασσας, καθώς ο πόλεμος έκλεισε ουσιαστικά τα Στενά στην αντίθετη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου, αλλά την Παρασκευή έκλεισε τον αγωγό που μετέφερε το πετρέλαιο, αφού δέχτηκε επίθεση.

Η αναφερόμενη άρνηση του Τραμπ να αποδεχτεί το αίτημα της Σαουδικής Αραβίας για αμερικανική επίθεση εναντίον των Χούθι, σε συνδυασμό με το αυξανόμενο οικονομικό κόστος, ενισχύει την άποψη σε ορισμένες πρωτεύουσες του Κόλπου ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη δεν αποτελούν πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα για την αυτοσυντήρηση, όπως ανέφεραν περιφερειακές πηγές στο Reuters.

Η αλλαγή αυτή ενδέχεται να γίνει ορατή ήδη από τη Δευτέρα, όταν οι υπουργοί Εξωτερικών του Κόλπου θα συναντηθούν με τον Ιρανό ομόλογό τους Αμπάς Αρακτσί στο Ομάν, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας που υποστηρίζεται από το Ομάν και το Ιράν για την εξασφάλιση μιας προσωρινής ρύθμισης για τη διαχείριση της ναυτιλίας μέσω του Ορμούζ.

Πηγή από τον Κόλπο ανέφερε ότι ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν θα παραστεί, ενώ το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ιράκ αναμένεται επίσης να συμμετάσχουν στις συνομιλίες με στόχο τη συμφωνία ενός προσωρινού μηχανισμού για το Ορμούζ και, ενδεχομένως, μακροπρόθεσμων ρυθμίσεων.

«Πρόκειται για μια συνάντηση με σκοπό τη συζήτηση των διαφόρων προτάσεων που βρίσκονται επί τάπητος», ανέφερε η πηγή, η οποία ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία της προκειμένου να συζητήσει ευαίσθητα θέματα.

«Αν επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με αυτό αύριο, θα πρέπει ούτως ή άλλως να προχωρήσει εντός του πλαισίου του Μνημονίου Συνεργασίας (MOU), οπότε οι ΗΠΑ και το Ιράν πρέπει να συμφωνήσουν σε θέματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και κυρώσεων. Η αλληλουχία των γεγονότων θα είναι πολύ σημαντική», ανέφερε η πηγή, αναφερόμενη στην προσωρινή συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν τον Ιούνιο.

Ένας δυτικός διπλωμάτης ανέφερε ότι το Κουβέιτ θα συμμετάσχει επίσης στη συνάντηση, αλλά το Μπαχρέιν όχι.

Ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε την Κυριακή ότι είχε καλές συνομιλίες με τον Πρίγκιπα των ΗΑΕ, Σέιχ Χαλέντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαΐντ Αλ Ναχάν, στο Νέο Δελχί, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής των ηγετών των χωρών BRICS.

«Συμφωνήσαμε να αφήσουμε το παρελθόν πίσω μας και να κοιτάξουμε προς το μέλλον, καθώς και πώς μπορούμε να χτίσουμε ένα μέλλον μαζί», είπε.

Το δίλημμα για τα κράτη του Κόλπου είναι ότι η γεωγραφία είναι αμετάβλητη. Δεκαετίες αντιπαραθέσεων δεν κατάφεραν να αλλάξουν μια απλή πραγματικότητα: η θέση του Ιράν δίπλα στις ενεργειακές και εμπορικές αρτηρίες της περιοχής το καθιστά αναπόφευκτο παράγοντα σε οποιαδήποτε εξίσωση ασφάλειας στον Κόλπο.

Ό,τι κι αν πιστεύουν οι ηγέτες του Κόλπου για την Ισλαμική Δημοκρατία, παραμένει μια πραγματικότητα που δεν μπορούν να παρακάμψουν ή απλώς να αγνοήσουν, και η σύγκρουση που πυροδότησαν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν έχει καταστρέψει δεκαετίες διπλωματικών προσπαθειών για τον περιορισμό της.

Όταν ρωτήθηκε την Κυριακή αν ανησυχούσε για τη συνάντηση των κρατών του Κόλπου με το Ιράν, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απάντησε ότι αυτό εξαρτάται από τα ίδια τα κράτη.

Το… σκάκι του Ιράν στην Υεμένη και τον Κόλπο

Ο Άλεξ Βατάνκα του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής δήλωσε στο Reuters ότι το ερώτημα για τα κράτη του Κόλπου ενδέχεται να είναι όλο και λιγότερο το αν εμπιστεύονται το Ιράν και όλο και περισσότερο το πώς να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους και να επιβιώσουν από τις εχθροπραξίες που η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να τερματίσει γρήγορα.

Αυτό θα μπορούσε να τις ωθήσει προς μια παράλληλη διπλωματία με την Τεχεράνη και, με την πάροδο του χρόνου, προς μια ευρύτερη στρατηγική ασφάλειας που θα εξαρτάται λιγότερο αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Τα κράτη του Κόλπου εξετάζουν τη βασική πραγματικότητα ότι ίσως χρειαστεί να συνάψουν συμφωνία με τους Ιρανούς από μόνα τους, ανεξάρτητα από το αν θα πληγώσουν τα αισθήματα των Αμερικανών ή όχι, επειδή η Αμερική δεν μπορεί να τα βγάλει από αυτό το τέλμα», είπε.

Η έξαρση της βίας αναζωπυρώνει μια σύγκρουση που χρονολογείται πολύ πριν από τη σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Οι Χούθι, που προέρχονται από τη ζαϊντί σιιτική μειονότητα της Υεμένης, διεξήγαγαν μια σειρά πολέμων με τη Σαουδική Αραβία πριν καταλάβουν τη Σαναά το 2014, γεγονός που οδήγησε σε μια επέμβαση υπό τη ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας τον επόμενο χρόνο.
Παρά τα χρόνια των αεροπορικών επιδρομών και των διασυνοριακών πολεμικών συγκρούσεων, άντεξαν, ενίσχυσαν τις δυνατότητές τους και αναδείχθηκαν σε έναν από τους πιο αποτελεσματικούς περιφερειακούς συμμάχους του Ιράν.

Οι Χούθι συνεχίζουν τη δική τους μακροχρόνια σύγκρουση με το Ριάντ, εκμεταλλευόμενοι παράλληλα μια θέση που τους παρέχει επιρροή πολύ πέρα από τα σύνορα της Υεμένης, δημιουργώντας έτσι αυξανόμενη αξία για την Τεχεράνη.

«Οι Χούθι δεν είναι παραδοσιακοί πληρεξούσιοι», δήλωσε ο πρώην αμερικανός διαπραγματευτής Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ. «Μπορούν να αξιοποιήσουν τη γεωγραφία ως όπλο και να ασκήσουν δραματική επίδραση στη διεθνή οικονομία και στην παγκόσμια πετρελαϊκή οικονομία».

Ένας περιφερειακός αξιωματούχος ανέφερε ότι η προέλαση των Χούθι αποτελεί το τελευταίο βήμα μιας προσεκτικής στρατηγικής της Τεχεράνης.

«Για το Ιράν, αυτό είναι ένα παιχνίδι σκακιού. Σχεδιάζουν το επόμενο βήμα. Δεν πατούν όλα τα κουμπιά τους ταυτόχρονα από πανικό», είπε ο περιφερειακός αξιωματούχος.

«Οι Χούθι είναι ο μόνος σύμμαχος-αντιπρόσωπος του Ιράν που διαθέτει ακόμη τρομερές επιχειρησιακές δυνατότητες».

Η οικονομική πίεση της Ουάσιγκτον προς το Ιράν έχει αντίκτυπο, αλλά η ακούσια συνέπεια, σύμφωνα με πηγή από τον Κόλπο, είναι ότι ωθεί τους εταίρους της Αμερικής στον Κόλπο να επανεξετάσουν αν η αντιπαράθεση με την Τεχεράνη είναι βιώσιμη.