Ελληνική οικονομία: Πώς η Αθήνα μπήκε στο ραντάρ των ισχυρών hedge funds

Η Ελλάδα επιχειρεί να διεκδικήσει μια θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη των μεγάλων hedge funds, αξιοποιώντας τη φορολογική σταθερότητα, τη βελτίωση της ελληνικής οικονομίας αλλά και τις ανακατατάξεις που προκαλούν το Brexit και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Πίσω, μάλιστα, από τις κινήσεις ισχυρών ονομάτων όπως η Millennium Management και η Rokos Capital Management βρίσκεται ένα οργανωμένο σχέδιο της ελληνικής κυβέρνησης, το οποίο, όπως αποκαλύπτει το Bloomberg, προετοιμαζόταν εδώ και σχεδόν έναν χρόνο.

Η είδηση την περασμένη εβδομάδα ότι ορισμένα από τα κορυφαία hedge funds του κόσμου πρόκειται να ανοίξουν γραφεία στην Αθήνα προκάλεσε έκπληξη σε πολλούς. Για τους αξιωματούχους στην ελληνική πρωτεύουσα, ωστόσο, ήταν το αποτέλεσμα ενός σχεδίου που προετοιμαζόταν εδώ και σχεδόν έναν χρόνο.

Η ιδέα ήταν απλή: να προσελκύσουν κορυφαία στελέχη του χρηματοοικονομικού κλάδου, προβάλλοντας την Ελλάδα ως ένα ασφαλές, σταθερό και προβλέψιμο φορολογικό περιβάλλον, με τα πρόσθετα πλεονεκτήματα του ήπιου κλίματος και της καλής ποιότητας ζωής. Για να μπει, όμως, η χώρα στον χάρτη ως προορισμός για hedge funds, οι αξιωματούχοι γνώριζαν ότι έπρεπε να προσελκύσουν ένα μεγάλο όνομα.

Η Millennium Management, ένα από τα μεγαλύτερα και αυστηρότερα εποπτευόμενα hedge funds, ταίριαζε απόλυτα σε αυτό το προφίλ. Τον περασμένο Νοέμβριο, το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών ξεκίνησε συζητήσεις με την εταιρεία πολλαπλών στρατηγικών σχετικά με το τι θα χρειαζόταν προκειμένου να ανοίξει γραφείο στην Αθήνα.

Οι παρατηρητές και η κρίση χρέους

Για τους εξωτερικούς παρατηρητές, οι μνήμες από τη μακρά κρίση χρέους της Ελλάδας καθιστούσαν την Αθήνα έναν μάλλον απίθανο υποψήφιο για να εξελιχθεί σε χρηματοοικονομικό κόμβο. Στην πραγματικότητα, όμως, οι αξιωματούχοι εκτίμησαν ότι τα σκληρά μαθήματα που αντλήθηκαν από την κρίση θα μπορούσαν να αποτελέσουν βασικό στοιχείο του ελληνικού αφηγήματος.

Την ώρα που οι traders στο Λονδίνο βλέπουν τη φορολογική τους επιβάρυνση να αυξάνεται, καθώς τα δημόσια οικονομικά του Ηνωμένου Βασιλείου επιδεινώνονται, η Ελλάδα της μετά την κρίση εποχής έχει υιοθετήσει μια πολιτική δημοσιονομικής σύνεσης.

«Η Ελλάδα είναι δημοσιονομικά υγιής, παράγει διαρκώς πλεονάσματα και, ως αποτέλεσμα, προσφέρει φορολογική προβλεψιμότητα και μακροοικονομική σταθερότητα», δήλωσε ο Βασίλης Καρατζάς, στενός σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και ένας από τους ανθρώπους που εργάστηκαν παρασκηνιακά για να βάλουν τη χώρα στον χάρτη των hedge funds.

Αυτή η προβλεψιμότητα είναι καθοριστικής σημασίας. Οι εύποροι που εξετάζουν το ενδεχόμενο να μετακομίσουν σε άλλη χώρα θέλουν τη διαβεβαίωση ότι οι κανόνες δεν θα αλλάξουν αφού εγκατασταθούν εκεί. Ενώ το Μιλάνο έχει σημειώσει κάποια επιτυχία στην προσπάθειά του να προσελκύσει τους εύπορους του Λονδίνου, ο ενιαίος φόρος των 100.000 ευρώ για εισοδήματα από το εξωτερικό, τον οποίο εισήγαγε η Ιταλία το 2017, έχει ήδη αυξηθεί δύο φορές και πλέον ανέρχεται στις 300.000 ευρώ ετησίως.

Η Ελλάδα, αντιθέτως, έχει διατηρήσει το ποσό των 100.000 ευρώ που θέσπισε στα τέλη του 2019. Ωστόσο, για να προσελκύσουν μεγάλα και αυστηρά εποπτευόμενα hedge funds, με ισχυρό όνομα στην αγορά, τα οποία θεωρούσαν ότι θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανατροπή ξεπερασμένων στερεοτύπων για τη χώρα, οι αξιωματούχοι γνώριζαν ότι έπρεπε να προχωρήσουν ακόμη περισσότερο.

Νέοι κανόνες

Τους μήνες που ακολούθησαν καταρτίστηκε ένα νέο νομικό πλαίσιο για τη φορολόγηση των hedge funds, καθιστώντας ευκολότερη αλλά και πιο ελκυστική τη δραστηριοποίηση από την Αθήνα. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι διαχειριστές κεφαλαίων που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα θα καταβάλλουν επίσης φόρο με συντελεστή 5% επί του carried interest και των μπόνους τους.

Ωστόσο, καθώς η χώρα απέχει λιγότερο από έναν χρόνο από τις εκλογές, οι πολιτικές ισορροπίες είναι λεπτές. Μέρος της αντιπολίτευσης έχει κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι δημιουργεί έναν φορολογικό παράδεισο.

«Για να είμαστε σαφείς, η Ελλάδα δεν θέλει να γίνει φορολογικός παράδεισος», δήλωσε ο Καρατζάς. Οι εταιρείες που θα εγκατασταθούν στην Αθήνα θα φορολογούνται κανονικά, όπως και οι εργαζόμενοί τους. «Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας, να προσελκύσουμε εξειδικευμένους εργαζομένους υψηλού επιπέδου, να βοηθήσουμε Έλληνες να επιστρέψουν στη χώρα τους και να δημιουργήσουμε ένα νέο οικοσύστημα», είπε.

Το νέο πλαίσιο

Ενώ το υπουργείο Οικονομικών εργαζόταν πάνω στο νέο πλαίσιο, το υπουργείο Μετανάστευσης συνέβαλε στην απλοποίηση των ζητημάτων που αφορούσαν το καθεστώς όσων θα μετακόμιζαν στην Ελλάδα. Και την ώρα που η χώρα διαμόρφωνε τους νέους κανόνες, το ξέσπασμα του πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν συνοδεύτηκε από ένα κύμα αντιποίνων με πλήγματα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη χώρα που είχε εξελιχθεί με ταχύτητα στον σημαντικότερο ανταγωνιστή χαμηλής φορολογίας των παραδοσιακών παγκόσμιων κέντρων των hedge funds.

Οι traders και οι οικογένειές τους συνέρρεαν κατά κύματα στη Μέση Ανατολή, προσελκυόμενοι από την υπόσχεση ασφάλειας, ηλιοφάνειας και καλύτερης ποιότητας ζωής, δήλωσε ο Jason Kennedy, ο οποίος διευθύνει εταιρεία προσλήψεων που ειδικεύεται στα hedge funds.

«Τώρα που η ασφάλεια έχει γίνει ζήτημα και εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα, πολλοί από αυτούς δεν είναι διατεθειμένοι να επιστρέψουν ή αναζητούν εναλλακτικές», είπε.

Βεβαίως, τα ακμάζοντα χρηματοοικονομικά κέντρα τόσο του Άμπου Ντάμπι όσο και του Ντουμπάι συνέχισαν να αναπτύσσονται από την έναρξη της σύγκρουσης, βοηθούμενα από την επιτυχία τους στην αναχαίτιση της πλειονότητας των επιθέσεων. Παράλληλα, οι μεγάλοι θεσμικοί επενδυτές της περιοχής εξακολουθούν να αποτελούν ζωτικής σημασίας πηγή κεφαλαίων για πολλά hedge funds, παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις σχετικά με τον τόπο εγκατάστασής τους.

Τελικά, η Ελλάδα ψήφισε τις νομοθετικές αλλαγές τον Ιούνιο και τον επόμενο μήνα η Millennium καταχώρισε γραφείο στην Αθήνα. Δεν ήταν, όμως, η μόνη που εξέταζε το ενδεχόμενο μιας τέτοιας κίνησης.

Η Abu Dhabi Global Market ανακοίνωσε τον Μάιο ότι η Rokos Capital Management θα άνοιγε το πρώτο της γραφείο στο εμιράτο. Όταν, όμως, έγινε γνωστή την περασμένη εβδομάδα η απόφαση του ιδρυτή της, Chris Rokos, να εγκαταλείψει το Ηνωμένο Βασίλειο, ο προορισμός του ήταν η Ελλάδα και όχι τα ΗΑΕ. Η αιφνιδιαστική αυτή απόφαση έστρεψε την προσοχή του χρηματοοικονομικού κόσμου στις πρώτες προσπάθειες της Αθήνας να προσελκύσει κορυφαίους traders.

Μεγάλες επιτυχίες

Οι κινήσεις των Rokos και Millennium αποτελούν μεγάλες επιτυχίες για την Ελλάδα, στον ίδιο βαθμό που προκαλούν ανησυχία στο Λονδίνο. Παράλληλα, επισφραγίζουν την επιστροφή της χώρας στην οικονομική κανονικότητα μετά τη δεκαετή κρίση χρέους, η οποία εξαφάνισε περίπου το ένα τέταρτο της οικονομικής παραγωγής της χώρας και την έφερε επικίνδυνα κοντά στην έξοδο από την Ευρωζώνη.

Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα από τις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Από το 2023, η Ελλάδα ανέκτησε την επενδυτική βαθμίδα από όλους τους βασικούς οίκους αξιολόγησης, οι ελληνικές μετοχές αναβαθμίστηκαν πρόσφατα και πάλι σε καθεστώς ανεπτυγμένης αγοράς, ενώ η χώρα δανείζεται σήμερα φθηνότερα από την Ιταλία, τη Γαλλία ή τις ΗΠΑ.

Παρότι δεν έχει υπάρξει ακόμη μια ευρύτερη μετακίνηση επαγγελματιών του χρηματοοικονομικού κλάδου προς την Ελλάδα, οι αξιωματούχοι επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τις κινήσεις της Millennium και της Rokos για να προσελκύσουν και άλλες, μικρότερες εταιρείες του κλάδου. Ήδη, η Elan Capital Management του Ρένου Δημητρίου βρίσκεται μεταξύ εκείνων που εξετάζουν το ενδεχόμενο μετακίνησης, όπως έχει μεταδώσει το Bloomberg News.

«Η χώρα δεν θα γίνει κόμβος πλούτου από τη μια μέρα στην άλλη. Θα χρειαστούν χρόνια», δήλωσε ο Καρατζάς. «Είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε αυτούς που θα έρθουν πρώτοι και μετά η αγορά θα κάνει τη δουλειά της».

Για τον Δημήτρη Ανδριόπουλο, αντιπρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της Dimand SA, εταιρείας ανάπτυξης ακινήτων με έδρα την Αθήνα, η σημερινή συγκυρία προσφέρει στην πόλη μια μοναδική ευκαιρία.

«Με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και μετά το Brexit, τα πράγματα έχουν αλλάξει», δήλωσε ο Ανδριόπουλος. «Το Μιλάνο έχει φτάσει στα όριά του και τώρα είναι η ευκαιρία για την Αθήνα να εκμεταλλευτεί την κατάσταση».

Για να το πετύχει, όμως, θα πρέπει να εξασφαλίσει γρήγορα τις υποδομές που απαιτούνται για να υποστηριχθεί ένας αναδυόμενος κόμβος πλούτου.

«Η υπ’ αριθμόν ένα πρόκληση αυτή τη στιγμή είναι να βρεθούν κατοικίες που να ανταποκρίνονται στα πρότυπά τους και ιδιωτικά σχολεία που θα βρίσκονται κοντά στα σπίτια τους», πρόσθεσε ο Ανδριόπουλος.

Για τον Θανάση Δρογώσης, επικεφαλής επενδυτικής τραπεζικής στην Pantelakis Securities SA, η εγκατάσταση πραγματικών γραφείων στην Αθήνα από εταιρείες χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, όπως τα hedge funds, έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία, καθώς δημιουργεί υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, συμβάλλει στον επαναπατρισμό ελληνικού ταλέντου και δημιουργεί τεχνογνωσία στους τομείς των επενδύσεων, της τεχνολογίας, της διαχείρισης κινδύνου και των επαγγελματικών υπηρεσιών.

Στο τέλος αυτής της διαδρομής θα μπορούσε να αναδυθεί ένα αυτοτροφοδοτούμενο οικοσύστημα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, «οι άνθρωποι του οποίου θα μπορούν τελικά να δημιουργήσουν νέα funds με έδρα την Ελλάδα και να κατευθύνουν περισσότερα διεθνή κεφάλαια και μεγαλύτερο διεθνές ενδιαφέρον προς τις ελληνικές επιχειρήσεις», δήλωσε ο Δρογώσης.