Η παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε κρίση καυσίμων προειδοποιούσαν, επί μήνες, στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας των ΗΠΑ. Τώρα εκτιμούν ότι η κρίση αυτή έχει πλέον φτάσει — και υπενθυμίζουν ότι είχαν προειδοποιήσει εγκαίρως την κυβέρνηση Τραμπ.
Ήδη από τον Μάρτιο, οι διευθύνοντες σύμβουλοι των ExxonMobil, Chevron και ConocoPhillips είχαν προειδοποιήσει αξιωματούχους του Λευκού Οίκου, καθώς και τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ και τον υπουργό Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ, ότι μια παρατεταμένη διακοπή των ροών μέσω του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και ελλείψεις σε διυλισμένα προϊόντα, όπως το ντίζελ, αναφέρει η Wall Street Journal.
Η προειδοποίηση εκείνη αποκτά σήμερα ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς τα εμπορικά αποθέματα καυσίμων παγκοσμίως μειώνονται εδώ και περισσότερο από έξι μήνες, ενώ τα στρατηγικά αποθέματα αργού έχουν περιορισμένα περιθώρια περαιτέρω αξιοποίησης.
Το νέο πλήγμα ήρθε με την επίθεση που έθεσε εκτός λειτουργίας τον σαουδαραβικό αγωγό East-West, ο οποίος αποτελούσε βασική εναλλακτική διαδρομή απέναντι στο Ορμούζ. Η διακοπή απειλεί να στερήσει από την παγκόσμια αγορά τουλάχιστον 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, προειδοποίησε ότι τα «μαξιλάρια» που μέχρι σήμερα συγκρατούσαν την άνοδο των τιμών έχουν σε μεγάλο βαθμό εξαντληθεί. Η αγορά είχε στηριχθεί στα αποθέματα, στις εναλλακτικές διαδρομές και σε άλλους μηχανισμούς που περιόριζαν το σοκ. Πλέον, όμως, αυτά τα περιθώρια στενεύουν.
Ρεκόρ στο ντίζελ, άνοδος στη βενζίνη στις ΗΠΑ
Η πίεση αποτυπώνεται ήδη στην αμερικανική αγορά καυσίμων. Η μέση τιμή του ντίζελ έφτασε πρόσφατα τα 6,23 δολάρια το γαλόνι, επίπεδο-ρεκόρ, ενώ η βενζίνη έχει επανέλθει πάνω από τα 4 δολάρια, περίπου στα 4,32 δολάρια το γαλόνι.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στο ντίζελ, καθώς η αγορά αντιμετωπίζει ταυτόχρονα προβλήματα στα διυλιστήρια, περιορισμένη διαθεσιμότητα και αυξημένη ζήτηση. Η έναρξη της αγροτικής περιόδου συγκομιδής στις ΗΠΑ αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη ζήτηση για το καύσιμο που χρησιμοποιείται σε τρακτέρ και βαρέα μηχανήματα.
Παράλληλα, η κρίση δεν περιορίζεται στα αμερικανικά σύνορα. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές στη ρωσική παραγωγή και διύλιση έχουν περιορίσει τη διεθνή προσφορά προϊόντων πετρελαίου. Την ίδια στιγμή, η Κίνα, που για μήνες κάλυπτε μεγάλο μέρος των αναγκών της από τα αποθέματά της, επιστρέφει στις διεθνείς αγορές για μεγαλύτερες ποσότητες αργού, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες προμήθειες.
Οι τιμές του αμερικανικού αργού έχουν πλέον κινηθεί κοντά στα 101 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent βρίσκεται επίσης πάνω από τα 100 δολάρια.
Ο Τραμπ αναζητά λύσεις, αλλά τα περιθώρια στενεύουν
Η εξέλιξη δημιουργεί πολιτικό πονοκέφαλο για τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα υποσχεθεί χαμηλότερες τιμές στην αντλία. Η κυβέρνηση επιμένει ότι η σημερινή αναστάτωση είναι προσωρινή και εξετάζει δύο βασικούς τρόπους ενίσχυσης της προσφοράς: την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου στη Βενεζουέλα και την ενίσχυση της αμερικανικής δυναμικότητας διύλισης.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη πραγματοποιήσει επαφές με στελέχη των διυλιστηρίων, αναζητώντας τρόπους να αυξηθεί η παραγωγή καυσίμων. Οι επιλογές, ωστόσο, δεν μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα. Η αύξηση της παραγωγής και ιδιαίτερα η δημιουργία νέας δυναμικότητας διύλισης απαιτούν χρόνο και μεγάλες επενδύσεις.
Η προειδοποίηση του Μαρτίου δείχνει ακριβώς το πρόβλημα του να περάσει η κρίση από την αγορά αργού στην αγορά των τελικών καυσίμων. Έξι μήνες αργότερα, αυτή η εξέλιξη φαίνεται να γίνεται πραγματικότητα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι η διάρκεια
Η μεγαλύτερη ανησυχία της αγοράς δεν είναι μόνο το ύψος των τιμών, αλλά η διάρκεια της κρίσης. Όσο παραμένει περιορισμένη η λειτουργία του Ορμούζ και συνεχίζονται οι επιθέσεις σε πλοία και ενεργειακές υποδομές, τόσο μειώνονται τα περιθώρια απορρόφησης του σοκ.
Η αγορά έχει ήδη χάσει μεγάλο μέρος των αποθεματικών της δικλίδων ασφαλείας. Και όπως προειδοποιούν στελέχη του κλάδου, το πρόβλημα του ντίζελ δεν έχει εύκολη λύση.
Έτσι, η ενεργειακή αγορά περνά σε μια πιο επικίνδυνη φάση. Τα αποθέματα μειώνονται, οι εναλλακτικές διαδρομές δοκιμάζονται, η Κίνα επιστρέφει στις αγορές και το κόστος των καυσίμων αυξάνεται.
Το ζήτημα πλέον είναι πόσο βαθιά και πόσο παρατεταμένη θα γίνει η ενσκήπτουσα κρίση, καθώς κάθε επιπλέον εβδομάδα διαταραχής αυξάνει το οικονομικό και πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Τραμπ.
