Στο τελικό και κρισιμότερο στάδιο εισέρχεται το «Ελλάδα 2.0», με την κυβέρνηση να επιδίδεται σε αγώνα δρόμου για την υποβολή των τελευταίων αιτημάτων πληρωμής και να επιχειρεί ταυτόχρονα να αποκρούσει την κριτική για τις καθυστερήσεις στην υλοποίηση του προγράμματος, όπως δείχνει σχετική σημερινή ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Πίσω από τη διαβεβαίωση ότι η εφαρμογή του σχεδίου προχωρά κανονικά, τα ίδια τα κυβερνητικά στοιχεία αποκαλύπτουν ότι μόλις το 54% των οροσήμων και στόχων έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία αξιολόγησης και έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Πρόκειται για 204 ορόσημα, για τα οποία η Ελλάδα έχει εισπράξει συνολικά 24,6 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη εικόνα δεν αποτυπώνει την πραγματική πρόοδο, καθώς δεν περιλαμβάνει ακόμη 49 ορόσημα και στόχους που συνδέονται με το όγδοο αίτημα πληρωμής επιχορηγήσεων και το έβδομο αίτημα πληρωμής δανείων.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι τα συγκεκριμένα ορόσημα παραμένουν υπό αξιολόγηση από την Κομισιόν. Επομένως, όσο και αν η κυβέρνηση προεξοφλεί τη θετική έκβαση της διαδικασίας, δεν έχουν ακόμη πιστοποιηθεί ως εκπληρωμένα.
Εφόσον εγκριθούν, ο συνολικός αριθμός των πιστοποιημένων οροσήμων και στόχων θα ανέλθει σε 253. Μέχρι τότε, όμως, εξακολουθούν να αποτελούν εκκρεμότητα και όχι ολοκληρωμένο αποτέλεσμα.
Στο παρά πέντε τα αιτήματα των 6,7 δισ. ευρώ
Ακόμη μεγαλύτερη πίεση δημιουργούν τα τελευταία αιτήματα πληρωμής, συνολικού ύψους 6,7 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με την κυβερνητική ενημέρωση, το φυσικό αντικείμενο των 123 οροσήμων και στόχων που περιλαμβάνονται σε αυτά ολοκληρώθηκε στις 31 Αυγούστου 2026.
Τα αιτήματα, ωστόσο, δεν έχουν ακόμη υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η υποβολή τους προγραμματίζεται έως τις 30 Σεπτεμβρίου, γεγονός που δείχνει ότι η κυβέρνηση κινείται πλέον μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια για να διασφαλίσει την αξιολόγηση και την εκταμίευση των τελευταίων πόρων.
Η επίκληση της ολοκλήρωσης του «φυσικού αντικειμένου» δεν ισοδυναμεί αυτόματα με ευρωπαϊκή πιστοποίηση. Τα έργα, οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να περάσουν από τον έλεγχο της Κομισιόν, προτού θεωρηθεί ότι οι σχετικοί στόχοι έχουν πράγματι επιτευχθεί.
Παρά ταύτα, η κυβερνητική επιχειρηματολογία μεταφέρει το βάρος από τα σημερινά, πιστοποιημένα δεδομένα στα αποτελέσματα που εκτιμά ότι θα προκύψουν μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης.
Αμυντική γραμμή για τις ευρωπαϊκές συγκρίσεις
Η κυβέρνηση απορρίπτει ως πρόωρες τις συγκρίσεις της Ελλάδας με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, υποστηρίζοντας ότι η καταγραφή της προόδου σε μια δεδομένη χρονική στιγμή δεν μπορεί να θεωρηθεί οριστική κατάταξη.
Επισημαίνει, επίσης, ότι κατά την αναθεώρηση του «Ελλάδα 2.0» δεν επέλεξε να περιορίσει το εύρος των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων, αλλά διατήρησε αμετάβλητους τους συνολικούς πόρους.
Το επιχείρημα αυτό, όμως, δεν αναιρεί το γεγονός ότι το πρόγραμμα βρίσκεται στην τελική του ευθεία με σημαντικό αριθμό οροσήμων να περιμένει ακόμη την έγκριση των ευρωπαϊκών θεσμών. Η διατήρηση του συνολικού προϋπολογισμού αυξάνει, αντί να μειώνει, την ευθύνη για την έγκαιρη και αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων.
Οι απαντήσεις για το «Αντώνης Τρίτσης»
Αμυντική είναι η κυβερνητική στάση και απέναντι στην κριτική για την ένταξη έργων του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης» στο αναθεωρημένο σχέδιο.
Η κυβέρνηση αρνείται ότι υπήρξε αδιαφανής μεταφορά πόρων ή έκτακτη παρέμβαση και υποστηρίζει ότι η αλλαγή αποτέλεσε τμήμα της αναθεώρησης που υποβλήθηκε και εγκρίθηκε από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Τα έργα αφορούν επενδύσεις των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στην ύδρευση, στην ηλεκτροκίνηση και στις τοπικές υποδομές.
Ωστόσο, το γεγονός ότι η διαδικασία εγκρίθηκε από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς δεν απαντά από μόνο του στα ερωτήματα για την επιλογή των έργων, τις αρχικές καθυστερήσεις και την ανάγκη ένταξής τους στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Τα νέα έργα
Στην αναθεώρηση του σχεδίου εντάχθηκαν, μεταξύ άλλων:
-600 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση των ζημιών από τις κακοκαιρίες Daniel και Elias.
-371 εκατ. ευρώ για ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
-350 εκατ. ευρώ για το Hellas Space II.
-350 εκατ. ευρώ για το AI Gigafactory.
-1 δισ. ευρώ για το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ».
Η κυβέρνηση ζητεί ουσιαστικά να κριθεί το πρόγραμμα μετά την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αξιολόγησης, όταν θα έχει ξεκαθαρίσει πόσα ορόσημα πιστοποιήθηκαν και πόσοι πόροι εισέρρευσαν τελικά στην οικονομία.
Μέχρι τότε, όμως, το μόνο βέβαιο είναι ότι το «Ελλάδα 2.0» βρίσκεται στην τελική ευθεία με λιγότερο από έξι στα δέκα ορόσημα επισήμως εγκεκριμένα και με αιτήματα δισεκατομμυρίων ευρώ να υποβάλλονται στο παρά πέντε.
Η ανακοίνωση του ΥΠΕΘΟ
Η συνολική αποτίμηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα πραγματοποιηθεί με την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής διαδικασίας αξιολόγησης των αιτημάτων πληρωμής
Η ένταξη έργων του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης» αξιολογήθηκε και εγκρίθηκε από τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Από το Γραφείο Τύπου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση:
Το «Ελλάδα 2.0» έχει εισέλθει στο τελικό στάδιο εφαρμογής του. Με την ολοκλήρωση της υλοποίησης του φυσικού αντικειμένου των έργων, των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με τα τελικά αιτήματα πληρωμής του Σχεδίου, η εθνική προσπάθεια επικεντρώνεται πλέον στην υποβολή των τελευταίων αιτημάτων πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με τη διαδικασία που ακολουθείται σε όλα τα κράτη-μέλη.
Το ποσοστό 54% αφορά τα 204 ορόσημα και τους στόχους που έχουν ήδη ολοκληρώσει τη διαδικασία αξιολόγησης και έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για τα οποία η Ελλάδα έχει ήδη εισπράξει 24,6 δισ. ευρώ. Στο ποσοστό αυτό δεν περιλαμβάνονται τα επιπλέον 49 ορόσημα και στόχοι που έχουν ήδη υποβληθεί στο πλαίσιο του 8ου αιτήματος πληρωμής επιχορηγήσεων και του 7ου αιτήματος πληρωμής δανείων και βρίσκονται σήμερα υπό αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης αυτών των αιτημάτων πληρωμής, ο αριθμός των οροσήμων και στόχων που θα έχουν πιστοποιηθεί ως εκπληρωμένα θα ανέλθει σε 253.
Επίσης, στις 31 Αυγούστου 2026 ολοκληρώθηκε η υλοποίηση του φυσικού αντικειμένου των 123 οροσήμων και στόχων που περιλαμβάνονται στα τελευταία αιτήματα πληρωμής, ύψους 6.7 δις ευρώ, τα οποία αναμένεται να υποβληθούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου.
Παράλληλα, στις σχετικές αναφορές στο δημόσιο λόγο, συχνά, δεν λαμβάνεται υπόψη ότι η Ελλάδα, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Σχεδίου, δεν επέλεξε τη μείωση του συνολικού εύρους των μεταρρυθμίσεων, των επενδύσεων, αλλά διατήρησε τους πόρους του προγράμματος αμετάβλητους.
Κατά συνέπεια, μια αποτύπωση της πορείας αξιολόγησης των οροσήμων και στόχων σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή, δεν μπορεί να εκλαμβάνεται ως οριστική κατάταξη της υλοποίησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όταν βρισκόμαστε πριν από την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Σε ό,τι αφορά τα έργα του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης», η ένταξή τους στο αναθεωρημένο Σχέδιο δεν συνιστά ούτε μεταφορά πόρων που πραγματοποιήθηκε χωρίς διαφάνεια, ούτε κάποια έκτακτη παρέμβαση. Πρόκειται για στοιχείο της αναθεώρησης που υποβλήθηκε, αξιολογήθηκε και εγκρίθηκε από τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς θεσμούς και αφορά πραγματικές επενδύσεις των ΟΤΑ, μεταξύ άλλων, στους τομείς της ύδρευσης, της ηλεκτροκίνησης και των τοπικών υποδομών.
Σημειώνεται ότι η αναθεώρηση του «Ελλάδα 2.0», δεν περιορίστηκε στις παρεμβάσεις αυτές. Περιέλαβε επίσης, νέα έργα και δράσεις, όπως 600 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση των ζημιών από τις καταστροφές Daniel και Elias, 371 εκατ. ευρώ για ηλεκτρικές διασυνδέσεις, 350 εκατ. ευρώ για το Hellas Space II, 350 εκατ. ευρώ για το AI Gigafactory, 1 δισ. ευρώ για το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», καθώς και σημαντικές ενισχύσεις υφιστάμενων δράσεων με κοινωνικό αποτύπωμα.
Συμπερασματικά, η συνολική αποτίμηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα πραγματοποιηθεί με την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής διαδικασίας αξιολόγησης των αιτημάτων πληρωμής. Το τελικό αποτέλεσμα ενός προγράμματος κρίνεται από την υλοποίηση των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων του Σχεδίου, την επίτευξη των συμφωνημένων οροσήμων και στόχων, καθώς και από τους πόρους που θα εισρεύσουν στην ελληνική οικονομία, ενισχύοντας την ανάπτυξη, την ανθεκτικότητα και τον παραγωγικό μετασχηματισμό της χώρας, τους πόρους οι οποίοι θα λειτουργήσουν συνολικά προς όφελος της κοινωνίας.
