Επενδύσεις που προσεγγίζουν τα δύο δισεκατομμύρια ευρώ για νέες μονάδες επεξεργασίας σκουπιδιών, αλλαγές στον χάρτη των υποδομών σε Αττική και Αιγαίο, προώθηση του σχεδίου για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων καθώς και ένα νέο σύστημα εγγυοδοτικής ανακύκλωσης συνθέτουν το πεδίο των παρεμβάσεων που δρομολογούνται στη διαχείριση των αποβλήτων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι διαγωνισμοί ΣΔΙΤ για τις μονάδες σε Φυλή και Σχιστό στην Αττική, οι νέες υποδομές στη Σαντορίνη και την Ικαρία, αλλά και η αναθεώρηση του περιφερειακού σχεδιασμού στο Αιγαίο.
Παράλληλα, έως το τέλος του έτους αναμένεται να μπει η «σφραγίδα» στη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την ενεργειακή αξιοποίηση.
Τα επόμενα βήματα παρουσίασε χθες ο γενικός γραμματέας Συντονισμού και Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, κ. Μανώλης Γραφάκος, μιλώντας στο 9ο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΕΕΔΣΑ).
Φυλή και Σχιστό: αλλαγές στους διαγωνισμούς των 762 εκατ.ευρώ
Ο κ. Γραφάκος προανήγγειλε για τον Νοέμβριο εξελίξεις σχετικά με τους δύο διαγωνισμούς ΣΔΙΤ για τις μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων στην Αττική. Ειδικότερα, για τη μονάδα στη Φυλή, ανέφερε ότι αναμένεται τον Νοέμβριο η έγκριση από τη Διυπουργική Επιτροπή της διενέργειας διαγωνισμού για τη μετατροπή του Εργοστασίου Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης (ΕΜΑΚ) σε Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ).
Αντίστοιχα, για τη μονάδα στο Σχιστό, γνωστοποίησε ότι τότε θα επικαιροποιηθεί ο σχεδιασμός, με τη μετατροπή της προβλεπόμενης Μονάδας Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) σε Μονάδα ΑνάκτησηςΑνακύκλωσης (ΜΑΑ), προκειμένου να συνεχιστεί ο διαγωνισμός ο οποίος, ουσιαστικά, είναι παγωμένος.
Οι δύο μονάδες θα υλοποιηθούν μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), με τη μονάδα της Φυλής να έχει προβλεπόμενη δυναμικότητα 450.000 τόνων ετησίως και εκείνη στο Σχιστό να αφορά αρχικά δυναμικότητα 250.000 τόνων ετησίως. Οι συγκεκριμένες δυναμικότητες ωστόσο αφορούσαν τον αρχικό σχεδιασμό και ενδέχεται να επανεξεταστούν στο πλαίσιο της επικαιροποίησης.
Οι δύο αρχικοί διαγωνισμοί ΣΔΙΤ είχαν συνολικό προϋπολογισμό περίπου 762 εκατ. ευρώ, χωρίς ΦΠΑ, με 461,2 εκατ. ευρώ να αφορούν τη μονάδα της Φυλής και τα υπόλοιπα τη μονάδα στο Σχιστό. Ως προς το χρονοδιάγραμμα, ο κ. Γραφάκος σε προηγούμενες δηλώσεις του είχε εκτιμήσει ότι, εφόσον υπογραφούν συμβάσεις με αναδόχους εντός του 2027, η μονάδα στο Σχιστό και η αναβαθμισμένη εγκατάσταση του ΕΜΑΚ στη Φυλή θα μπορούσαν να τεθούν σε λειτουργία στα τέλη του 2029 ή στις αρχές του 2030.
Σαντορίνη: το βήμα για να προχωρήσει η νέα μονάδα απορριμμάτων
Επίσης, ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΕΝ αναφέρθηκε στην απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, αυτήν την εβδομάδα, να δώσει το πράσινο φως για την προώθηση των απαλλοτριώσεων των αναγκαίων εκτάσεων για την κατασκευή νέας μονάδας επεξεργασίας απορριμμάτων στη Σαντορίνη. Η απόφαση αφορά την υπαγωγή των απαλλοτριώσεων στην ειδική διαδικασία του άρθρου 7Α του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων, προκειμένου να επιταχυνθεί η εξασφάλιση της απαιτούμενης γης.
Ο σχετικός φάκελος είχε υποβληθεί από τον ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου στο ΥΠΕΝ, πριν έναν χρόνο, δηλαδή τον Οκτώβριο του 2025, σε συνεννόηση με τον Δήμο Θήρας, ενώ το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 39,42 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, βρίσκεται στη Β΄ φάση του διαγωνισμού ΣΔΙΤ, στο στάδιο του ανταγωνιστικού διαλόγου, με τέσσερις υποψηφίους. Η εξασφάλιση των εκτάσεων αποτελεί κρίσιμο βήμα για την προώθηση ενός έργου που έρχεται να δώσει οριστική λύση σε ένα πρόβλημα που απασχολεί επί χρόνια τη Θήρα και εκθέτει η χώρα διεθνώς.
Ικαρία: η αναζήτηση μόνιμης λύσης μετά το αδιέξοδο
Αντίστοιχη εξέλιξη ανακοίνωσε ο κ. Γραφάκος και για την Ικαρία, καθώς, όπως ανέφερε, στο Υπουργικό Συμβούλιο ελήφθη απόφαση για την απαλλοτρίωση των αναγκαίων εκτάσεων για τη νέα μονάδα επεξεργασίας απορριμμάτων του νησιού.
Η ανάγκη για μόνιμη υποδομή διαχείρισης των αποβλήτων έχει καταστεί ιδιαίτερα πιεστική τα τελευταία χρόνια, με την Ικαρία να αντιμετωπίζει προβλήματα στην τελική διάθεση των απορριμμάτων και στη λειτουργία των υφιστάμενων χώρων. Το καλοκαίρι του 2025, ο Δήμος Ικαρίας είχε προειδοποιήσει ακόμη και για τον κίνδυνο να παραμένουν τα απορρίμματα στους δρόμους και στις πλατείες.
Νέος χάρτης στο Αιγαίο: Σάμος, Λέσβος και Νάξος στον σχεδιασμό
Για το Βόρειο Αιγαίο, ο Γενικός Γραμματέας ανέφερε ότι τον Οκτώβριο αναμένεται απόφαση για τις υποδομές σε Σάμο και Λέσβο. Για το Νότιο Αιγαίο, σύμφωνα με όσα είπε ο κ. Γραφάκος ο ήδη εγκεκριμένος σχεδιασμός, που σήμερα προβλέπει τις μονάδες σε Σύρο, Πάρο και Μύκονο, θα επικαιροποιηθεί ώστε να προστεθεί και η Νάξος.
Η εξέλιξη συνδέεται με το γεγονός ότι στη Νάξο είχε προκηρυχθεί ξεχωριστός διαγωνισμός για μονάδα επεξεργασίας απορριμμάτων, με εκτιμώμενη αξία 15,94 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, αλλά η διαδικασία δεν προχώρησε όπως είχε σχεδιαστεί, λόγω δικαστικών εμπλοκών.
Για τις Σύρο, Πάρο και Μύκονο, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου είχε προκηρύξει τον Ιανουάριο του 2026 το ενιαίο έργο «Υποδομές Μεταφόρτωσης και Επεξεργασίας (Ανακύκλωσης – Ανάκτησης) Αποβλήτων», συνολικού ενδεικτικού προϋπολογισμού 194,92 εκατ. ευρώ. Το έργο περιλαμβάνει ΜΑΑ στη Μύκονο δυναμικότητας 23.000 τόνων/έτος, στην Πάρο 15.000 τόνων/έτος και στη Σύρο 17.000 τόνων/έτος, ενώ προβλέπει και ΣΜΑ στην Τήνο.
Επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ για ενεργειακή αξιοποίηση
Ο κ. Γραφάκος προανήγγειλε επίσης την έκδοση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το σχέδιο ενεργειακής αξιοποίησης των απορριμμάτων έως το τέλος του 2026, επαναφέροντας στο προσκήνιο τον σχεδιασμό για τη δημιουργία δικτύου έξι μονάδων στην Ελλάδα, συνολικής δυναμικότητας περίπου 1,18 εκατ. τόνων απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών ετησίως σε διαφορετικές περιοχές της χώρας, με συνολικό εκτιμώμενο επενδυτικό κόστος άνω του 1 δισ. ευρώ.
Η ΣΜΠΕ είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση από το ΥΠΕΝ τον Αύγουστο του 2025, ενώ το ΥΠΕΝ επεξεργαζόταν το τελευταίο διάστημα αλλαγές στο κείμενο, λαμβάνοντας υπόψη παρατηρήσεις φορέων της αγοράς, μεταξύ άλλων για τη δυναμικότητα των μονάδων και τη διασφάλιση ότι η ενεργειακή αξιοποίηση θα αφορά το υπόλειμμα μετά την ανακύκλωση.
Το σχέδιο προβλέπει την αξιοποίηση δευτερογενών καυσίμων, όπως το RDF και το SRF, που προκύπτουν από την επεξεργασία των αστικών απορριμμάτων, με στόχο τον περιορισμό της ταφής. Μετά την έγκριση της ΣΜΠΕ θα ακολουθήσουν η διαμόρφωση του ρυθμιστικού και χρηματοδοτικού πλαισίου και οι διαδικασίες για την ανάπτυξη των μονάδων, με τον Γραφάκο να έχει αναφέρει σε προηγούμενες δηλώσεις του ότι η χωροθέτηση σε επίπεδο οικοπέδου θα γίνει με την έναρξη των διαγωνισμών.
DRS και μπλε κάδος: οι επόμενες κινήσεις
Ο Μανώλης Γραφάκος ανέφερε επίσης ότι μέσα στον Οκτώβριο αναμένεται να εγκριθεί από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) το επιχειρησιακό σχέδιο για την εφαρμογή του Συστήματος Εγγυοδοσίας και Επιστροφής (Deposit Return System – DRS), το οποίο προβλέπει την επιστροφή στους καταναλωτές ενός ποσού εγγύησης όταν παραδίδουν τις άδειες συσκευασίες τους σε ειδικά σημεία συλλογής, με στόχο την ενίσχυση της ανακύκλωσης κυρίως πλαστικών φιαλών και μεταλλικών κουτιών ποτών.
Η έγκριση του σχεδίου θα ανοίξει τον δρόμο για την επόμενη κίνηση της Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ), η οποία θα μπορεί να υποβάλει νέο επιχειρησιακό σχέδιο για τη συλλογή των ανακυκλώσιμων συσκευασιών μέσω του μπλε κάδου. Σημειώνεται ότι, το επιχειρησιακό σχέδιο της DRS Hellas είχε υποβληθεί στον ΕΟΑΝ τον Αύγουστο και βρισκόταν υπό αξιολόγηση, με την ολοκλήρωση της διαδικασίας να αναμένεται έως το τέλος του έτους.
