Οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν ανακάμψει με εντυπωσιακή ταχύτητα, πλησιάζοντας τα προπολεμικά επίπεδα. Όμως η επιστροφή των βαρελιών στις διεθνείς αγορές έχει ένα τεράστιο κόστος: οι παραγωγοί είναι πλέον διατεθειμένοι να πληρώνουν έως και 40 εκατ. δολάρια για μία και μόνο διαδρομή μέσα και έξω από τα Στενά του Ορμούζ, προκειμένου να μην αφήσουν το πετρέλαιο εγκλωβισμένο.
Η νέα πραγματικότητα δημιούργησε μια ειδική αγορά για τα λεγόμενα «shuttle runs». Πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια, τα VLCC, μπαίνουν στον Περσικό Κόλπο μέσω του Ορμούζ, φορτώνουν αργό και στη συνέχεια επιστρέφουν από τα στενά. Εκεί μεταφέρουν το φορτίο σε άλλο πλοίο που περιμένει έξω από την επικίνδυνη ζώνη, κοντά στα λιμάνια του Ομάν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σημειώνει η Wall Street Journal
Πριν από τον πόλεμο μια τέτοια διαδικασία δεν ήταν απαραίτητη. Οι αγοραστές έστελναν τα δικά τους δεξαμενόπλοια απευθείας στα λιμάνια του Κόλπου. Οι επιθέσεις όμως εναντίον εμπορικών πλοίων αύξησαν τόσο πολύ τον κίνδυνο, ώστε πολλοί πλοιοκτήτες και αγοραστές απέφυγαν να στέλνουν τα πλοία τους μέσα από τα στενά.
Έτσι, το κόστος μεταφοράς έχει εκτοξευθεί. Οι ναυλομεσίτες υπολογίζουν ότι ένα shuttle run κοστίζει 30-40 εκατ. δολάρια, δηλαδή περίπου 15-20 δολάρια ανά βαρέλι, χωρίς να υπολογίζεται η ασφάλιση. Για έναν παραγωγό, όμως, το κόστος αυτό μπορεί να είναι προτιμότερο από το να αφήσει εκατομμύρια βαρέλια αργού να παραμένουν αποθηκευμένα στον Κόλπο.
Η έκρηξη των ναύλων έχει δημιουργήσει ένα απρόσμενο κέρδος για τους πλοιοκτήτες. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, η ναύλωση ενός VLCC από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα ξεπέρασε τα 1,2 εκατ. δολάρια την ημέρα. Πριν από τον πόλεμο ήταν περίπου 231.400 δολάρια, ενώ στις αρχές του έτους κόστιζε λιγότερο από 40.000 δολάρια ημερησίως.
Η τεράστια ζήτηση για τον διάπλου του Ορμούζ
Η ζήτηση είναι τέτοια ώστε αυξάνεται και ο αριθμός των πλοίων που εκτελούν τις επικίνδυνες διαδρομές. Σύμφωνα με στοιχεία της Vortexa, ο βασικός στόλος των shuttle tankers αυξήθηκε από 30 πλοία στα τέλη Αυγούστου σε 39 σήμερα. Η Σαουδική Αραβία, η οποία αναγκάστηκε να αναζητήσει εναλλακτικές διαδρομές μετά τις επιθέσεις στον αγωγό East-West, χρησιμοποιεί ολοένα περισσότερο αυτή τη λύση.
Το οικονομικό όφελος φτάνει μέχρι τα πληρώματα. Ναυτικοί από την Ινδία, τις Φιλιππίνες και την Κίνα λαμβάνουν μπόνους πολλαπλάσια του συνηθισμένου μισθού τους για να πραγματοποιήσουν ταξίδια στη ζώνη κινδύνου. Σε μία περίπτωση, εταιρεία στελέχωσης πλοίων προσφέρει έως 25.000 δολάρια για ένα ταξίδι μετ’ επιστροφής. Για ορισμένους νεότερους ναυτικούς, το ποσό μπορεί να αντιστοιχεί σε περισσότερο από έναν χρόνο κανονικών αποδοχών.
Το τίμημα, όμως, είναι πραγματικός κίνδυνος. Από τις 28 Σεπτεμβρίου έχουν αναφερθεί επτά επιθέσεις σε πλοία γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ σε διάστημα δύο εβδομάδων εννέα εμπορικά πλοία δέχθηκαν επιθέσεις, με δύο τραυματισμούς και έναν θάνατο ναυτικού. Σε ορισμένες διελεύσεις, τα πλοία ταξιδεύουν τη νύχτα, με σβηστά φώτα, ενώ τα κλειστά GPS τα υποχρεώνουν να χρησιμοποιούν παλαιότερες μεθόδους ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία προσπαθεί να μειώσει την εξάρτησή της από τα στενά. Ο αγωγός East-West προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα έχει επαναλειτουργήσει μετά τις ζημιές από επιθέσεις και μεταφέρει περίπου 3,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, παρέχοντας μια εναλλακτική οδό. Ωστόσο, η διαδρομή προς την Ασία από την Ερυθρά Θάλασσα είναι πολύ μεγαλύτερη και απαιτεί επιπλέον πλοία και χρόνο.
Το αποτέλεσμα είναι μια παράδοξη εικόνα: το πετρέλαιο του Κόλπου ξαναβγαίνει στις διεθνείς αγορές, αλλά δεν έχει επιστρέψει η κανονικότητα. Οι εξαγωγές της περιοχής έφτασαν κοντά στα προπολεμικά επίπεδα, όμως μεγάλο μέρος τους πραγματοποιείται πλέον μέσω shuttle tankers, μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο και εναλλακτικών αγωγών.
Το Ορμούζ έχει έτσι μετατραπεί σε μια αγορά όπου το ρίσκο έχει αποκτήσει συγκεκριμένη τιμή: δεκάδες εκατομμύρια δολάρια ανά ταξίδι για τους παραγωγούς, ιστορικά υψηλούς ναύλους για τους πλοιοκτήτες και πολλαπλάσιες αμοιβές για τους ναυτικούς. Όσο οι επιθέσεις συνεχίζονται, όμως, αυτό το μοντέλο παραμένει ακριβό και εύθραυστο. Η ανάκαμψη των εξαγωγών μπορεί να είναι εντυπωσιακή, αλλά γίνεται με ένα κόστος που τελικά ενσωματώνεται στην τιμή του πετρελαίου και στην ασφάλεια ολόκληρης της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.
