Στα περίχωρα του Ναϊρόμπι, της εκτεταμένης πρωτεύουσας της Κένυας, ανάμεσα σε χωράφια καφέ, εργοστάσια από την Κίνα και αλλού παράγουν μια σειρά προϊόντων, από ηλιακούς συλλέκτες έως φιάλες αερίου και φορτηγά, σε μια παλιά φυτεία που πλέον έχει μετατραπεί σε ειδική οικονομική ζώνη.
Η ραγδαία αύξηση της παρουσίας τους είναι ενδεικτική των αυξανόμενων κινεζικών επενδύσεων στους τομείς της εξόρυξης, της πράσινης ενέργειας και της μεταποίησης στην Αφρική, συχνά με πρωτοστάτες τις ιδιωτικές εταιρείες, μετά από χρόνια κατά τα οποία τα κρατικά έργα υποδομών αποτελούσαν το πιο ορατό σύμβολο της εμπλοκής του Πεκίνου, σημειώνουν οι Financial Times.
Η συνολική αξία των άμεσων επενδύσεων της Κίνας στον τομέα της μεταποίησης στην Αφρική ανήλθε σε σχεδόν 8 δισ. δολάρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση άνω του 50% σε σχέση με το 2016, σύμφωνα με το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας.
Επενδύσεις απο 350 κινεζικές εταιρείες
Παράλληλα με τις γειτονικές Τανζανία και Ουγκάντα, η Κένυα — η οποία φιλοξένησε τους πρώτους Κινέζους εξερευνητές στην Αφρική στο Λαμού τον 15ο αιώνα — έχει αναδειχθεί αθόρυβα ως ένας από τους κορυφαίους προορισμούς στην Αφρική για Κινέζους επενδυτές, οι οποίοι επενδύουν μακροπρόθεσμο κεφάλαιο και τεχνογνωσία στον μεταποιητικό τομέα.
Σύμφωνα με την Αρχή Επενδύσεων της Κένυας, περισσότερες από 350 κινεζικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στη χώρα, καλύπτοντας έργα συνολικής αξίας 11 δισ. δολαρίων. Από αυτές, περισσότερες από τις μισές δραστηριοποιούνται στον τομέα της μεταποίησης.
Η Κίνα εντείνει τις επενδύσεις στη μεταποίηση στην Αφρική – Αμεσες ξένες επενδύσεις στη μεταποίηση, σε δισ. δολάρια
Στην Τανζανία, όπου το κόστος εργασίας και ενέργειας είναι σημαντικά χαμηλότερο, έχει δεσμευτεί συνολικά κινεζικό κεφάλαιο ύψους 12,5 δισ. δολαρίων από το 2017, σύμφωνα με την Αρχή Επενδύσεων της Τανζανίας (TIA). Τα δύο τρίτα του ποσού αυτού κατευθύνονται στον μεταποιητικό τομέα.
Η φυσική κλίμακα αυτών των επενδύσεων είναι συχνά τεράστια: δύο εργοστάσια κοντά στο Νταρ ες Σαλάμ, το ένα για την παραγωγή κεραμικών πλακιδίων και γυαλιού και το άλλο για χάλυβα, εκτείνονται σε μήκος άνω του 1 χλμ. το καθένα.
Ένα άλλο εργοστάσιο — το οποίο προορίζεται να παράγει ηλιακούς συλλέκτες αξίας 300 εκατ. δολαρίων ετησίως για την αγορά των ΗΠΑ — «θα τριπλασιάσει τις εξαγωγές μας» στο πλαίσιο του αμερικανικού νόμου για την Ανάπτυξη και τις Ευκαιρίες στην Αφρική (AGOA), ο οποίος παρέχει στους αφρικανούς εξαγωγείς πρόσβαση χωρίς δασμούς, σύμφωνα με τoν Gilead Teri, επικεφαλής της TIA.
Τανζανία: 150.000 θέσεις εργασίας
Αν και οι κινεζικές επενδύσεις συχνά συνοδεύονται από εισροές κεφαλαίων από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ στην περιοχή, είναι οι Κινέζοι που δημιουργούν τις περισσότερες θέσεις εργασίας, ανέφερε, προσθέτοντας ότι έχουν δημιουργηθεί 150.000 θέσεις εργασίας στον τομέα της μεταποίησης στην Τανζανία.
Η εισροή κινεζικού κεφαλαίου έχει τροφοδοτηθεί τόσο από την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και τα μειούμενα κέρδη στην Κίνα, όσο και από το φθηνότερο εργατικό δυναμικό, τους άφθονους πόρους και την προνομιακή πρόσβαση στις δυτικές αγορές στην Ανατολική Αφρική, ανέφερε ο Teri.
Έχει επίσης υποστηριχθεί από την επιτάχυνση των σχέσεων μεταξύ Κίνας και Αφρικής. Το εμπόριο μεταξύ των δύο πλευρών έφτασε τα 348 δισ. δολάρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση 17,7% σε σχέση με το 2024.
Η στροφή στη μεταποίηση
Στοιχεία της Rhodium Group, μιας αμερικανικής ερευνητικής εταιρείας που παρακολουθεί τις κινεζικές επενδύσεις παγκοσμίως, δείχνουν ότι στις αρχές της δεκαετίας του 2010, η κινεζική χρηματοδότηση στην Αφρική επικεντρώθηκε σε έργα που σχετίζονταν με την εξόρυξη φυσικών πόρων. Πέρυσι, ωστόσο, οι επενδύσεις στη μεταποίηση και την επεξεργασία έφτασαν τα 7,7 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας τα 4,8 δισ. δολάρια που επενδύθηκαν στην εξόρυξη.
Όλο και περισσότεροι Κινέζοι καταφθάνουν στην ήπειρο αναζητώντας ευκαιρίες, ενώ οι αφρικανικές χώρες αναμένεται να επωφεληθούν από τις θέσεις εργασίας που δημιουργούνται με την εγκατάσταση κινεζικών εταιρειών, την αναβάθμιση στην οικονομική αλυσίδα αξίας και την ανάπτυξη περιφερειακών αλυσίδων εφοδιασμού, σχολιάζουν οι FT.
«Πλέον κατασκευάζουν τα πάντα στον τομέα των καταναλωτικών αγαθών, από πλαστικούς κουβάδες έως δερμάτινα παπούτσια, σερβιέτες, πάνες, γυαλί και δομικά υλικά», δήλωσε η Λίντα Καλαμπρέζε, ειδική σε θέματα εμπορίου Κίνας-Αφρικής στο ODI (πρώην Overseas Development Institute) στο Λονδίνο.
Το θυγατρικό εργοστάσιο της Zhende κατασκευάστηκε στην πόλη Tatu το 2022. Παράγει χειρουργικές ποδιές, επιδέσμους τραυμάτων και άλλα ιατρικά προϊόντα μίας χρήσης για εξαγωγή στην υπόλοιπη Αφρική, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
For these companies at #TatuCity, the choice is about more than location – it’s access to reliable infrastructure, SEZ incentives and a platform for long-term growth.
Their investments are creating local job opportunities and strengthening Kenya-China economic ties. https://t.co/ZXD8f2OAFi
— Tatu City (@Tatu_City) August 25, 2026
Ο Γου Τζιανφέι, ιδιοκτητης της Zhende Medical, δήλωσε ότι προτίμησε την Κένυα έναντι των άλλων αφρικανικών χωρών που εξέτασε, λόγω της υποδομής logistics και του λιμανιού της Μομπάσα, των φορολογικών, τελωνειακών και άλλων κινήτρων που προσφέρονται στις ειδικές οικονομικές ζώνες, καθώς και της ουδετερότητας της χώρας όσον αφορά τη γεωπολιτική των μεγάλων δυνάμεων.
«Η Κένυα είναι μια σχετικά ουδέτερη χώρα· δεν κλίνει ούτε προς την Κίνα ούτε προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που προσφέρει ένα σταθερό περιβάλλον για επενδυτές όπως εμάς», είπε.
Αντικίνητρα για επενδύσεις στη Βόρεια Αφρική
Το κόστος εργασίας και γης ήταν υπερβολικά υψηλό στο Μαρόκο, η γραφειοκρατία ήταν υπερβολικά «περίπλοκη» στην Αίγυπτο, ενώ η Αιθιοπία — μετά τον εμφύλιο πόλεμο της περιόδου 2020-2022 — είχε αποδειχθεί ασταθής, χάνοντας την προτιμησιακή δασμολογική πρόσβασή της στις ΗΠΑ στο πλαίσιο του Agoa.
Το εργοστάσιο της Zhende βρίσκεται στη δεύτερη φάση μιας επένδυσης ύψους 100 εκατ. δολαρίων, στο πλαίσιο της οποίας αναμένεται να δημιουργηθούν συνολικά 8.000 θέσεις εργασίας.
Σε μια κίνηση που χαρακτηρίζει τον οργανικό τρόπο με τον οποίο οι κινεζικές εταιρείες συχνά επεκτείνονται στις αλυσίδες εφοδιασμού, ο Wu αποχώρησε πέρυσι για να ιδρύσει τη δική του επιχείρηση — ένα εργοστάσιο εκτύπωσης, ετικετοποίησης και συσκευασίας από χαρτόνι που βρίσκεται δίπλα στις εγκαταστάσεις.
Ανέφερε ότι σκοπεύει να εκμεταλλευτεί ένα «κενό 200 εκατ. δολαρίων στην περιφερειακή αγορά» για συσκευασίες υψηλής ποιότητας.
Το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας και άλλων πρώτων υλών παραμένει εμπόδιο για την εκβιομηχάνιση, όπως και ο κατακερματισμένος χαρακτήρας των αφρικανικών αγορών.
Ωστόσο, η Κένυα έχει επίσης αρχίσει να προσελκύει ορισμένες εταιρείες κλωστοϋφαντουργίας που μεταναστεύουν από τη Νοτιοανατολική Ασία, ωθούμενες από τους ανανεωμένους δασμολογικούς πολέμους του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Αυτοκινήτα και… China Town
Ακολουθούν οι κατασκευαστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Αυτό το μήνα η κυβέρνηση συμφώνησε στο πλαίσιο μιας συμφωνίας ύψους 3 δισ. δολαρίων, βάσει της οποίας ο κινεζικος Όμιλος Geely Auto θα αναπτύξει εργοστάσια για τη συναρμολόγηση 50.000 αυτοκινήτων και 100.000 μοτοσικλετών ετησίως και θα κατασκευάσει ένα εθνικό δίκτυο σταθμών φόρτισης με ηλιακή ενέργεια.
Εκτός από τα μεγάλα έργα όπως αυτό της Geely, την τελευταία δεκαετία έχει παρατηρηθεί εισροή πολύ μικρότερων επιχειρήσεων στην περιοχή, γεγονός που συμβάλλει στην αύξηση του κινεζικού πληθυσμού στην Κένυα, ο οποίος εκτιμάται σε 50.000 άτομα — ένας από τους μεγαλύτερους στην Αφρική.
Μια Κινέζα σύμβουλος στο Ναϊρόμπι, η οποία ζήτησε να μην κατονομαστεί, ανέφερε ότι περισσότερες από 100 κινεζικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στον τομέα της επεξεργασίας ξυλείας στην Κένυα, την Τανζανία και την Ουγκάντα, για παράδειγμα. Ωστόσο, σήμερα η αγορά είναι «αρκετά κορεσμένη», είπε, και οι μικρές περιουσίες που απέκτησαν οι πρωτοπόροι είναι πολύ πιο δύσκολο να επιτευχθούν.
Παρόλα αυτά, η ροή συνεχίζεται, είπε. «Αυτό που τους ενθαρρύνει τώρα είναι περισσότερο ο παράγοντας ώθησης. Η Κίνα δεν τα πάει και πολύ καλά. Ο τομέας των ακινήτων μας παρουσίασε μεγάλες φούσκες, οπότε πολλά έργα σταμάτησαν, η κατανάλωση επιβραδύνεται — δεν βρισκόμαστε σε εκείνο το στάδιο ταχείας ανάπτυξης».
Αντίθετα, η οικοδομική έκρηξη στην Ανατολική Αφρική κερδίζει ταχύτητα.
«Η ζήτηση στην Κένυα είναι διαρθρωτική. Η εθνική έλλειψη κατοικιών έχει ξεπεράσει τα 2 εκατομμύρια μονάδες. Και ο ρυθμός αστικοποίησης είναι ένας από τους ταχύτερους στον κόσμο», δήλωσε ο Τζέρι Λιου, ο οποίος αναπτύσσει 54.000 τετραγωνικά μέτρα οικιστικού και γραφειακού χώρου στην Τατού Σίτι, στα περίχωρα της πρωτεουσας Ναϊρόμπι στην Κένυα.
