Την επιστροφή στη ναυτιλία μεγαλύτερου μέρους των εσόδων που εισπράττει η Ευρωπαϊκή Ένωση από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) ζητούν οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές, επισημαίνοντας ότι ο κλάδος καταβάλλει σχεδόν το 20% των συνολικών εσόδων του συστήματος, ενώ ευθύνεται μόλις για το 10% των εκπομπών που καλύπτονται από αυτό.
Η Ένωση Ευρωπαίων Εφοπλιστών (ECSA), ενόψει των διαπραγματεύσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την αναθεώρηση του EU ETS, προτείνει σειρά παρεμβάσεων με στόχο την ενίσχυση της χρηματοδότησης της πράσινης μετάβασης, τη μείωση του διοικητικού κόστους και τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ναυτιλίας.
Κεντρικό αίτημα αποτελεί ο τριπλασιασμός των πόρων που προβλέπεται να διατεθούν μέσω του νέου χρηματοδοτικού μηχανισμού SMAP, από τα 110 εκατομμύρια στα 330 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπών. Σύμφωνα με την ECSA, η χρηματοδότηση που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλύπτει μόλις το ένα τρίτο των πραγματικών αναγκών για την ανάπτυξη της αγοράς βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων και τεχνολογιών.
Έσοδα 9 δισ. ευρώ από τη ναυτιλία
Η ευρωπαϊκή ναυτιλία συνεισφέρει περίπου 9 δισ. ευρώ ετησίως στα έσοδα του EU ETS, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς ωστόσο να επωφελείται στον ίδιο βαθμό από την ανακατανομή αυτών των πόρων.
Η ECSA υπογραμμίζει ότι η αξιοποίηση των εσόδων αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία τα εναλλακτικά καύσιμα εξακολουθούν να έχουν σημαντικά υψηλότερο κόστος από τα συμβατικά.
Στο πλαίσιο αυτό, οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές ζητούν ο μηχανισμός SMAP να καλύπτει το σύνολο των τεχνολογιών που συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών, συμπεριλαμβανομένων των παρεμβάσεων ενεργειακής απόδοσης των πλοίων.
Παράλληλα, θεωρούν αναγκαία τη διαμόρφωση ενός προβλέψιμου χρηματοδοτικού περιβάλλοντος, ώστε οι ναυτιλιακές εταιρείες να γνωρίζουν εκ των προτέρων ποιο μέρος της διαφοράς κόστους μεταξύ συμβατικών και βιώσιμων καυσίμων θα καλύπτεται από κοινοτικούς πόρους.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων χρηματοδότησης πριν από την πραγματοποίηση των σχετικών επενδύσεων.
Κίνητρα για ευρωπαϊκά καύσιμα και τεχνολογίες
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής πράσινων καυσίμων και ναυτιλιακών τεχνολογιών.
Η ECSA υποστηρίζει τη χορήγηση πρόσθετων κινήτρων για προϊόντα που παράγονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς όμως να επιβάλλονται υποχρεωτικοί περιορισμοί ως προς την προέλευσή τους, οι οποίοι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν στρεβλώσεις στην αγορά.
Επιπλέον, ζητεί να θεσπιστεί συγκεκριμένο ποσοστό των εθνικών εσόδων από το ETS το οποίο θα κατευθύνεται αποκλειστικά στη ναυτιλία, αντί της γενικής πρόβλεψης που ισχύει σήμερα για την αξιοποίηση των πόρων από τα κράτη-μέλη.
Λιμάνια, νησιά και υπεράκτια ναυτιλία
Στις προτάσεις των Ευρωπαίων εφοπλιστών περιλαμβάνεται και η διατήρηση, επέκταση και βελτίωση των εξαιρέσεων που ισχύουν για τις νησιωτικές περιοχές, τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες και ορισμένες θαλάσσιες συνδέσεις δημόσιας υπηρεσίας.
Η ECSA επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένες προβλέψεις είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της συνδεσιμότητας, την προστασία των τοπικών οικονομιών και την ενίσχυση της περιφερειακής συνοχής.
Στο ζήτημα της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών λιμένων, προτείνει την αντικατάσταση της ειδικής εξαίρεσης που αφορά τις μεταφορτώσεις με την υποχρέωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καταρτίζει ετήσια έκθεση για την ανταγωνιστικότητα των λιμένων και τις ανάγκες αναβάθμισης των υποδομών τους.
Παράλληλα, ζητεί την απλοποίηση των κανόνων που εφαρμόζονται στα πλοία υπεράκτιων δραστηριοτήτων, καθώς και την εναρμόνιση των συστημάτων EU ETS, MRV και FuelEU Maritime, ώστε να περιοριστεί το διοικητικό βάρος για τις ναυτιλιακές εταιρείες.
Σωτήρης Ράπτης: Να επιστρέψουν στη ναυτιλία οι πόροι του ETS
Ο γενικός γραμματέας της ECSA, Σωτήρης Ράπτης, επισημαίνει ότι η ναυτιλία βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση σε σχέση με άλλους κλάδους που συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.
«Η ναυτιλία καταβάλλει σχεδόν το 20% των συνολικών εσόδων του ETS, παρότι ευθύνεται μόλις για το 10% των εκπομπών που καλύπτονται από το σύστημα και, σε αντίθεση με άλλους κλάδους, δεν έχει λάβει ποτέ ούτε ένα δωρεάν δικαίωμα εκπομπών», τονίζει.
Όπως υπογραμμίζει, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα πρέπει τουλάχιστον να τριπλασιάσουν τους πόρους του ETS που προορίζονται για τον μηχανισμό SMAP, προκειμένου να στείλουν ένα αξιόπιστο μήνυμα στην αγορά για την ανάπτυξη και χρήση βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων και τεχνολογιών.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες χρειάζονται σαφή εικόνα των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων πριν προχωρήσουν σε επενδύσεις, καθώς η προβλεψιμότητα αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λήψη αποφάσεων.
Αναφερόμενος στις νέες ρυθμίσεις για τα πλοία υπεράκτιων δραστηριοτήτων, χαιρετίζει τις παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά εκφράζει την αντίθεσή του στη διατήρηση δύο διαφορετικών συστημάτων συμμόρφωσης, ένα για την περίοδο 2027-2030 και ένα από το 2031.
Όπως σημειώνει, μια τέτοια επιλογή θα αυξήσει σημαντικά το διοικητικό κόστος και θα υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού κλάδου υπεράκτιων δραστηριοτήτων.
