ECSA: Η ναυτιλία πληρώνει διπλάσια για τους ρύπους της στην ΕΕ – Ζητά 30 δισ. ευρώ για την πράσινη μετάβαση

Την ανάγκη να επιστρέψει στη ναυτιλία μεγαλύτερο μέρος των εσόδων που εισπράττει η Ευρωπαϊκή Ένωση από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) αναδεικνύει νέα μελέτη της Ένωσης Ευρωπαίων Εφοπλιστών (ECSA). Σύμφωνα με τα ευρήματά της, ο ναυτιλιακός κλάδος ευθύνεται για περίπου το 10% των εκπομπών που καλύπτονται από το ευρωπαϊκό σύστημα, αλλά καταβάλλει σχεδόν το 20% του συνολικού κόστους αγοράς δικαιωμάτων.

Η δυσαναλογία αυτή, σύμφωνα με την ECSA, οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η ναυτιλία, σε αντίθεση με άλλους βιομηχανικούς κλάδους, δεν έχει λάβει ποτέ δωρεάν δικαιώματα εκπομπών. Αυτό σημαίνει ότι οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις καλούνται να καλύπτουν το σύνολο των υποχρεώσεών τους μέσω της αγοράς δικαιωμάτων, επιβαρυνόμενες με σημαντικό οικονομικό κόστος.

Η νέα μελέτη της ECSA επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της αξιοποίησης των εσόδων του ETS για τη χρηματοδότηση της ενεργειακής μετάβασης της ναυτιλίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές υποχρεώσεις για τη μείωση των εκπομπών γίνονται ολοένα αυστηρότερες.

Το χρηματοδοτικό κενό των 220 εκατ. δικαιωμάτων

Στο επίκεντρο των προτάσεων βρίσκεται ο νέος μηχανισμός Sustainable Maritime Alternative Propulsion (SMAP), μέσω του οποίου προβλέπεται να διοχετευθεί μέρος των εσόδων του ETS στην ανάπτυξη βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων και τεχνολογιών.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ECSA, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διάθεση 110 εκατ. δικαιωμάτων εκπομπών την περίοδο 2028-2040 καλύπτει μόλις το ένα τρίτο των πραγματικών αναγκών.

Η ευρωπαϊκή εφοπλιστική ένωση εκτιμά ότι απαιτούνται τουλάχιστον 330 εκατ. δικαιώματα, αξίας περίπου 30 δισ. ευρώ, προκειμένου να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής αγοράς καθαρών ναυτιλιακών καυσίμων και τεχνολογιών.

Συνεπώς, το χρηματοδοτικό κενό ανέρχεται σε 220 εκατ. δικαιώματα, γεγονός που οδηγεί την ECSA να ζητήσει τον τουλάχιστον τριπλασιασμό των πόρων που σχεδιάζει να διαθέσει η Κομισιόν.

Έως 117 δισ. ευρώ ο λογαριασμός της ναυτιλίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκτιμήσεις της ECSA για τη συνολική οικονομική επιβάρυνση της ναυτιλίας από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνοδεύουν τη μελέτη, την περίοδο 2028-2040 ο συνολικός λογαριασμός της ναυτιλίας από το EU ETS εκτιμάται ότι θα αντιστοιχεί σε 1,17 δισ. δικαιώματα εκπομπών, συνολικής αξίας 117 δισ. ευρώ.

Απέναντι σε αυτή την επιβάρυνση, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει τη διάθεση πόρων που αντιστοιχούν μόλις στο 9% του εκτιμώμενου κόστους του κλάδου, δηλαδή περίπου 11 δισ. ευρώ.

Αντίθετα, η ECSA υποστηρίζει ότι θα πρέπει να κατευθυνθεί προς την πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας τουλάχιστον το 28% των αντίστοιχων πόρων, ποσό που με βάση τις παραδοχές της ανάλυσής της προσεγγίζει τα 33 δισ. ευρώ.

Χρηματοδότηση για όλα τα εναλλακτικά καύσιμα

Η ECSA επισημαίνει ότι ο νέος μηχανισμός δεν πρέπει να περιοριστεί στην ενίσχυση συγκεκριμένων καυσίμων ή τεχνολογιών.

Αντίθετα, ζητά να καλύπτει το σύνολο των βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων, τις τεχνολογίες που συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών, καθώς και επενδύσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των πλοίων.

Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την ανάγκη να δημιουργηθούν συνθήκες επαρκούς προσφοράς εναλλακτικών καυσίμων σε ανταγωνιστικές τιμές, ώστε οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις να μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού FuelEU Maritime.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον στόχο του 2040, ο οποίος προβλέπει μείωση κατά 31% της έντασης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ενέργειας που χρησιμοποιείται στα πλοία, σε σχέση με τα επίπεδα αναφοράς του 2020.

Σωτήρης Ράπτης: Να τριπλασιαστούν οι πόροι

Ο γενικός γραμματέας της ECSA, Σωτήρης Ράπτης, υπογραμμίζει ότι η ναυτιλία καταβάλλει σχεδόν το 20% των συνολικών εσόδων του ETS, παρότι αντιπροσωπεύει μόλις το 10% των εκπομπών που καλύπτονται από το σύστημα.

Όπως επισημαίνει, η ναυτιλία δεν έχει λάβει ποτέ ούτε ένα δωρεάν δικαίωμα εκπομπών, γεγονός που διαφοροποιεί τη μεταχείρισή της από εκείνη άλλων τομέων της οικονομίας.

«Ο νέος μηχανισμός του ETS, που προβλέπει τη δέσμευση μέρους αυτών των εσόδων, προσφέρει μια ευκαιρία για την υποστήριξη της ενεργειακής μετάβασης της ναυτιλίας. Ωστόσο, η πρόταση της Επιτροπής καλύπτει μόλις το ένα τρίτο των αναγκαίων πόρων», τονίζει.

Ο κ. Ράπτης καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να τριπλασιάσουν τουλάχιστον τους πόρους που προορίζονται για τον μηχανισμό SMAP, ώστε να δοθεί ένα αξιόπιστο επενδυτικό μήνυμα για την ανάπτυξη βιώσιμων καυσίμων και τεχνολογιών.

Όπως σημειώνει, ο μηχανισμός μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας, υπό την προϋπόθεση ότι η χρηματοδότησή του θα ανταποκρίνεται στο μέγεθος της πρόκλησης και ότι θα υποστηρίζει όλες τις τεχνολογίες που επιτυγχάνουν πραγματική εξοικονόμηση εκπομπών.