Starlink: Πώς ο Ίλον Μασκ μπορεί να παραλύσει το ουκρανικό μέτωπο

Τη νύχτα της 14ης Οκτωβρίου, οι Ουκρανοί χειριστές drones άρχισαν να χάνουν την επικοινωνία με τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που έλεγχαν μέσω τερματικών Starlink.

«Είχαμε νυχτερινές πτήσεις αναγνώρισης και διαπιστώσαμε ότι το τερματικό με το στρατιωτικό πακέτο Starshield παρουσίαζε δυσλειτουργίες. Αρχικά θεωρήσαμε ότι έφταιγε ο καιρός, καθώς το απλό Starlink λειτουργούσε κανονικά. Το πρωί, όμως, διαπιστώσαμε ότι είχαν σταματήσει να λειτουργούν και τα υπόλοιπα τερματικά Starshield», αναφέρει, υπό τον όρο της ανωνυμίας, ένας στρατιώτης από τάγμα μη επανδρωμένων συστημάτων.

Ο συγκεκριμένος στρατιωτικός στάθηκε τυχερός: ο ίδιος και οι σύντροφοί του δεν έχασαν τα drones τους, καθώς πρόλαβαν να προειδοποιήσουν άλλες μονάδες να μην τα απογειώσουν. Άλλες μονάδες στάθηκαν λιγότερο τυχερές: οι διακοπές επικοινωνίας οδήγησαν στην απώλεια drones αξίας εκατομμυρίων δολαρίων και στην ακύρωση πολυάριθμων επιχειρήσεων.

Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι σε όλα τα τερματικά Starlink με το στρατιωτικό πακέτο Starshield είχαν επιβληθεί, χωρίς προειδοποίηση, περιορισμοί στην ταχύτητα κίνησης, με ανώτατο όριο τα 160 χλμ./ώρα.

Εάν το τερματικό κινείται ταχύτερα, το σήμα χάνεται.

Μία εβδομάδα αργότερα, οι περιορισμοί άρθηκαν. Ωστόσο, η ζημιά που είχε ήδη προκληθεί ανέδειξε και πάλι την κρίσιμη εξάρτηση των ουκρανικών δυνάμεων στο μέτωπο από τον Ίλον Μασκ.

Το Starlink έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του ουκρανικού στρατού, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί και πηγή ευπάθειας.

Χάρη στα κινητά δορυφορικά τερματικά, η Ουκρανία σημειώνει επιτυχίες στη χρήση επίγειων ρομποτικών συστημάτων, drones εφοδιαστικής υποστήριξης και ορισμένων τύπων επιθετικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Παράλληλα, μπορεί να διατηρεί σταθερές επικοινωνίες ακόμη και κατά τη διάρκεια εξαιρετικά σύνθετων επιχειρήσεων.

Την ίδια στιγμή, δεκάδες χιλιάδες τερματικά σε ολόκληρη τη γραμμή του μετώπου θα μπορούσαν να αρχίσουν να λειτουργούν με διακοπές ή ακόμη και να απενεργοποιηθούν με απόφαση ενός και μόνο ανθρώπου, ο οποίος διατηρεί στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Το ειδικευμένο σε αμυντικά θέματα ουκρανικό μέσο Oboronka εξετάζει πώς η Ουκρανία κατέληξε να εξαρτάται από τα τερματικά Starlink και κατά πόσο είναι δυνατόν να βρεθούν εναλλακτικές λύσεις.

Starlink, Starshield και Ίλον Μασκ

Από την πρώτη στιγμή που άρχισε να χρησιμοποιείται το Starlink στην Ουκρανία, ο ιδρυτής και ιδιοκτήτης της SpaceX, Ίλον Μασκ, άσκησε ίσως τη μεγαλύτερη επιρροή στην αποτελεσματικότητα των συγκεκριμένων συστημάτων.

Ο τρισεκατομμυριούχος έχει επανειλημμένα εκφραστεί κατά της χρήσης του Starlink σε στρατιωτικές επιχειρήσεις και μάλιστα είχε απενεργοποιήσει τερματικά κατά τη διάρκεια ουκρανικών επιχειρήσεων το 2022 και το 2023. Τότε ήταν που άρχισε για πρώτη φορά να συζητείται ο κίνδυνος της εξάρτησης από τις τεχνολογίες της SpaceX.

Παρά ταύτα, η χρήση του Starlink συνέχισε να επεκτείνεται. Η ευρεία διαθεσιμότητα των τερματικών και το κόστος της συνδρομής, που ανέρχεται σε 500 δολάρια ΗΠΑ, κατέστησαν τη δορυφορική επικοινωνία αναντικατάστατη τόσο για τον κλάδο των drones όσο και για τον στρατό.

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, μάλιστα, η Ουκρανία κατάφερνε να χρησιμοποιεί το Starlink χωρίς να προκαλεί τη δυσαρέσκεια του Μασκ.

Αυτή η κατάσταση διατηρήθηκε μέχρι τις αρχές του 2026, όταν οι Ρώσοι άρχισαν να εγκαθιστούν μαζικά τερματικά Starlink στα drones τους, δημιουργώντας ένα τεράστιο πρόβλημα. Οι ρωσικές δυνάμεις απέκτησαν τη δυνατότητα να ελέγχουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη βαθιά στα ουκρανικά μετόπισθεν και να εξαπολύουν καταστροφικά πλήγματα σε αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων.

Τότε, το υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας, υπό την ηγεσία του Μιχαήλ Φεντόροφ, απευθύνθηκε στον Μασκ αναζητώντας λύση. Μέσα σε μία εβδομάδα, επιβλήθηκε περιορισμός στην ταχύτητα κίνησης όλων των τερματικών στην Ουκρανία: εάν ένα τερματικό κινούνταν με ταχύτητα άνω των 72 χλμ./ώρα, έχανε τη σύνδεσή του. Το δεύτερο μέτρο ήταν η δημιουργία «λευκών λιστών», δηλαδή μητρώων με τα τερματικά που είχαν λάβει άδεια λειτουργίας στην Ουκρανία.

Η απόφαση αποδείχθηκε αποτελεσματική και προκάλεσε χάος στις ρωσικές μονάδες. Οι ρωσικές δυνάμεις έχασαν όχι μόνο τη δυνατότητα ελέγχου των drones τους, αλλά και την επιχειρησιακή συνοχή ορισμένων μονάδων, καθώς το Starlink εξασφάλιζε τις επικοινωνίες στις προωθημένες θέσεις.

Η αποδιοργάνωση αυτή επέτρεψε ακόμη και στις ουκρανικές δυνάμεις να ανακαταλάβουν ορισμένες θέσεις.

Ο αποκλεισμός, ωστόσο, είχε και αρνητικές συνέπειες για τους Ουκρανούς. Πρώτον, αρκετές μονάδες άρχισαν να χάνουν drones, καθώς δεν γνώριζαν τους νέους περιορισμούς. Δεύτερον, ακόμη και μετά την ένταξή τους στις «λευκές λίστες», τα τερματικά εξακολουθούσαν να απενεργοποιούνται σε ταχύτητες 60–90 χλμ./ώρα.

Έτσι, τα συμβατικά τερματικά Starlink μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κυρίως σε επίγεια ρομποτικά συστήματα και σε drones-βομβαρδιστικά, τα οποία εκτελούν πλέον κατά κύριο λόγο αποστολές εφοδιαστικής υποστήριξης. Για τα ταχύτατα επιθετικά drones απαιτούνταν τερματικά με το πακέτο Starshield.

Το Starshield αποτελεί τη στρατιωτική εκδοχή των δορυφορικών τεχνολογιών της SpaceX. Σε αντίθεση με το Starlink, του οποίου ο Μασκ απαγορεύει τη χρήση σε επιθετικά drones, το Starshield δεν υπόκειται στους ίδιους περιορισμούς. Διαθέτει επίσης ισχυρότερη κρυπτογράφηση των επικοινωνιών και δυνατότητες συλλογής πληροφοριών. Για την Ουκρανία, το Starshield αποδείχθηκε ουσιαστικά ένα ειδικό πακέτο υπηρεσιών.

«Όταν επιβλήθηκαν οι περιορισμοί στους Ρώσους, η SpaceX δεν μπορούσε, για καθαρά τεχνικούς λόγους, να τους άρει μόνο για τα ουκρανικά τερματικά που βρίσκονταν στις “λευκές λίστες”. Έτσι, άρχισαν να χρησιμοποιούνται περισσότερο τα τερματικά με το πακέτο Starshield. Στην πράξη, πρόκειται για ένα Starlink με ενισχυμένες δυνατότητες, ενώ από την πλευρά του χρήστη είναι απλώς ένα πρόγραμμα υπηρεσιών χωρίς περιορισμούς ταχύτητας», εξηγεί στο Oboronka ο Βλαντίμιρ Στεπανέτς, ιδρυτής της κοινότητας «Narodnyi Starlink» και της SkyLinker.

Για τη λειτουργία του Starshield έχουν τεθεί σε τροχιά περίπου 300 δορυφόροι. Ωστόσο, για την καλύτερη κάλυψη, το σύστημα χρησιμοποιεί επίσης τερματικά και δορυφόρους του Starlink.

Η πρώτη γνωστή αναφορά στη χρήση του Starshield στην Ουκρανία έγινε το 2024.

«Τότε, οι λογαριασμοί Starshield χρησιμοποιούνταν κυρίως από τη στρατιωτική ηγεσία, για την οποία είχαν ιδιαίτερη σημασία η ασφάλεια και η προτεραιότητα στην ταχύτητα της σύνδεσης. Μετά, όμως, την υπόθεση με τα ρωσικά drones που πετούσαν με Starlink, οι λογαριασμοί Starshield άρχισαν να εμφανίζονται μαζικά σε διάφορες μονάδες», αναφέρει ο Αλεξάντρ Καρπιούκ, πρώην στρατιωτικός της 59ης Ανεξάρτητης Ταξιαρχίας Εφόδου, γνωστός και με το ψευδώνυμο Serg Marco.

Το Starshield ανήκει στην κυβέρνηση των ΗΠΑ, η οποία παρέχει πρόσβαση στο σύστημα σε άλλες κρατικές υπηρεσίες και χώρες, ενώ τη λειτουργία του αναλαμβάνει ξεχωριστό τμήμα της SpaceX. Γι’ αυτό, όταν στις 14 Οκτωβρίου οι Ουκρανοί στρατιωτικοί άρχισαν να χάνουν τη σύνδεσή τους μέσω Starshield, προέκυψε το ερώτημα: ποιος το απενεργοποίησε;

Η «βλάβη» που διήρκεσε μία εβδομάδα

Όταν η είδηση για την απενεργοποίηση των τερματικών Starshield διαδόθηκε, οι Ουκρανοί αξιωματούχοι άρχισαν αμέσως να διερευνούν την αιτία του προβλήματος.

Δημοσίως, οι ΗΠΑ υποστήριζαν ότι δεν είχε απενεργοποιηθεί τίποτα. Ο Ίλον Μασκ επέρριπτε την ευθύνη στο Πεντάγωνο και στον Λευκό Οίκο, ενώ εκείνοι την απέδιδαν στον ίδιο τον Μασκ.

Αντίστοιχα, σε πολυάριθμα δημοσιεύματα δυτικών μέσων ενημέρωσης, η ευθύνη αποδιδόταν άλλοτε στον Τραμπ και άλλοτε στον Μασκ.

Ένας από τους συνομιλητές του Oboronka, ο οποίος συμμετέχει στην ανάπτυξη της χρήσης του Starlink στην Ουκρανία και ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, επισήμανε ότι το Πεντάγωνο, ακόμη κι αν το επιθυμούσε, δεν θα μπορούσε να προχωρήσει μόνο του σε μια τέτοια ενέργεια χωρίς τη συνδρομή ειδικών της SpaceX.

«Μπορούν να το αποκαλούν βλάβη ή όπως αλλιώς θέλουν. Εμείς, όμως, είδαμε ότι ο περιορισμός ίσχυε μόνο στο έδαφος της Ουκρανίας. Πέρα από τα σύνορα της Ουκρανίας, το Starshield λειτουργούσε κανονικά. Το είπε ακόμη και ο Ζελένσκι», αναφέρει.

Αργότερα, ο Μασκ δήλωσε ότι «έκλεισε ένα παραθυράκι στα τερματικά Starlink, το οποίο επέτρεπε στους Ουκρανούς στρατιωτικούς να σκοτώνουν ανθρώπους». Στην ουσία, η δήλωση αυτή αποτέλεσε παραδοχή της εμπλοκής του στην επιβολή των περιορισμών.

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι περιορισμοί δεν αφορούσαν τα συμβατικά τερματικά Starlink, αλλά εκείνα που διέθεταν το πακέτο Starshield.

Το μεγαλύτερο πλήγμα δέχθηκαν τα λεγόμενα middle-strike drones, τα οποία μπορούν να πετούν σε αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων.

Σύμφωνα με στοιχεία του πίνακα δεδομένων των Δυνάμεων Μη Επανδρωμένων Συστημάτων, η δραστηριότητα των πληγμάτων κατά της ρωσικής εφοδιαστικής αλυσίδας μειώθηκε κατά δύο έως τρεις φορές μέσα σε τρεις ημέρες. Το φαινόμενο επισημάνθηκε ακόμη και από Ρώσους στρατιωτικούς μπλόγκερ.

«Οι περιορισμοί περιόρισαν τις επιχειρησιακές δυνατότητες. Εξαιτίας τους, ακόμη και τα συμβατικά αντιαεροπορικά FPV drones, που πετούν με ταχύτητες 160–180 χλμ./ώρα, μπορούσαν να καταρρίπτουν τα drones μέσου βεληνεκούς», λέει ο Καρπιούκ.

Οι περιορισμοί επηρέασαν επίσης τα αεριωθούμενα drones αναχαίτισης, ακόμη και ελικόπτερα που χρησιμοποιούνται εντατικά για την κατάρριψη των ρωσικών drones τύπου «Γκεράν».

Σύμφωνα με τις μονάδες που μίλησαν στο Oboronka, προβλήματα παρουσιάστηκαν όχι μόνο στα τερματικά Starshield, αλλά και στα συμβατικά, πολιτικής χρήσης τερματικά Starlink. Αυτό επηρέασε ορισμένες επιχειρήσεις εφοδιαστικής υποστήριξης που πραγματοποιούνταν με τη χρήση drones-βομβαρδιστικών και επίγειων ρομπότ.

«Τότε πετούσαμε με drones-βομβαρδιστικά εξοπλισμένα με Starlink. Απογειώνουμε το πρώτο drone, το Starlink δυσλειτουργούσε, αλλά όλα εξακολουθούσαν να λειτουργούν κανονικά. Απογειώνουμε το δεύτερο και, έπειτα από λίγα λεπτά, χάνεται η σύνδεση τόσο με το Starlink όσο και με το drone. Αυτό ήταν το τελευταίο drone που είχαμε», αναφέρει ένας από τους πιλότους μονάδας μη επανδρωμένων συστημάτων που συμμετείχαν στην έρευνα και ζήτησε να μην αποκαλυφθεί το όνομά του.

Πηγές του Oboronka στο υπουργείο Άμυνας ανέφεραν ότι την πρώτη νύχτα η σύνδεση διακοπτόταν σε ταχύτητες από 72 έως 161 χλμ./ώρα, ενώ στη συνέχεια το όριο σταθεροποιήθηκε στα 161 χλμ./ώρα.

Ορισμένες μονάδες, ωστόσο, επισήμαναν ότι τα δικά τους τερματικά μπορούσαν να απενεργοποιούνται ήδη στα 130 χλμ./ώρα ή, αντίθετα, να συνεχίζουν να λειτουργούν ακόμη και στα 200 χλμ./ώρα.

Ο Στεπανέτς αποδίδει τα προβλήματα με τα συμβατικά Starlink σε μια ενημέρωση λογισμικού των τερματικών, η οποία εισήγαγε το όριο ταχύτητας. Οι αποκλίσεις στην ταχύτητα απενεργοποίησης ενδέχεται να σχετίζονται με το σύστημα πλοήγησης.

«Τα τερματικά διαθέτουν γενικά δύο συστήματα πλοήγησης: το ένα είναι το Starlink PNT και το άλλο το GNSS, δηλαδή κάτι αντίστοιχο με το GPS. Τα συστήματα αυτά επιτρέπουν τον προσδιορισμό της ταχύτητας και της θέσης του τερματικού. Όταν, όμως, αρχίζουν να παρεμβάλλουν το σήμα πλοήγησης και το GNSS παύει να λειτουργεί, το τερματικό βασίζεται στο δικό του σύστημα. Αυτό δεν είναι τέλειο και οι υπολογισμοί του δεν είναι σταθεροί. Κατά συνέπεια, μπορεί να εμφανίζει υπέρβαση του ορίου ταχύτητας ακόμη κι όταν αυτή δεν υφίσταται», εξηγεί ο Στεπανέτς.

Ενοχλητικά ερωτήματα

Την ώρα που οι Ουκρανοί στρατιωτικοί προσπαθούσαν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα, Αμερικανοί πολιτικοί άρχισαν να θέτουν ένα διαφορετικό ερώτημα: εάν ο Μασκ μπορεί να διακόψει τις επικοινωνίες της Ουκρανίας, θα μπορούσε να κάνει το ίδιο και στις ΗΠΑ;

Γι’ αυτό, ο γερουσιαστής Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ υπέβαλε σχετικό αίτημα, το οποίο ουσιαστικά πυροδότησε έρευνα με στόχο να διαπιστωθεί τι ακριβώς συνέβη τη νύχτα της 14ης Οκτωβρίου και ποιος ελέγχει στην πραγματικότητα το Starshield.

Τελικά, η πίεση σε επικοινωνιακό και πολιτικό επίπεδο απέδωσε καρπούς. Στις 22 Οκτωβρίου, το Oboronka άρχισε να λαμβάνει αναφορές από στρατιωτικούς ότι οι περιορισμοί στην ταχύτητα κίνησης των τερματικών υποχωρούσαν, αν και η λειτουργία τους παρέμενε ασταθής.

Στις 24 Οκτωβρίου, το υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε επισήμως ότι οι περιορισμοί στα τερματικά με το πακέτο Starshield είχαν αρθεί.

Το ρωσικό σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου «Volna Kupol Garant»

Παρότι ο Ίλον Μασκ εξακολουθεί να έχει τη μεγαλύτερη επιρροή στην αποτελεσματικότητα του Starlink, σημαντική απειλή αποτελούν και οι Ρώσοι. Από το 2022 προσπαθούν συστηματικά να παρεμβάλλουν το σήμα του Starlink. Σε απάντηση, οι μηχανικοί της SpaceX αναβάθμιζαν γρήγορα το λογισμικό, προκειμένου να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα του συστήματος απέναντι στα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου.

Το 2026, καθώς η Ουκρανία ενέτεινε τα πλήγματά της κατά της ρωσικής εφοδιαστικής αλυσίδας, οι ουκρανικές μονάδες άρχισαν και πάλι να εντοπίζουν προσπάθειες παρεμβολής του Starlink από τη ρωσική πλευρά.

Πρόκειται για το νέο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου «Volna Kupol Garant». Αποτελείται από έξι ρυμουλκούμενες μονάδες, καθεμία από τις οποίες φέρει δύο κεραίες στραμμένες προς τους δορυφόρους.

Το σύστημα παρακολουθεί τη διέλευση των δορυφόρων και εκπέμπει ισχυρό σήμα, το οποίο αποσταθεροποιεί τις επικοινωνίες των τερματικών Starlink σε έκταση έως και 20 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Λειτουργεί στη ζώνη συχνοτήτων 14–14,5 GHz και μπορεί να μπλοκάρει τις επικοινωνίες σε απόσταση έως 16 χιλιομέτρων.

«Δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένα περιστατικά, όπως συνέβαινε παλαιότερα. Τώρα καλύπτουν με αυτά το Ντονέτσκ, το Μπερντιάνσκ, τμήματα της Κριμαίας και τη Μαριούπολη, γεγονός που δυσχεραίνει τις επιχειρήσεις μας. Και είναι σαφές ότι συνεχίζουν να εξελίσσονται σε αυτόν τον τομέα», παρατηρεί ο Καρπιούκ.

Ωστόσο, παρά την ικανότητά του να προκαλεί παρεμβολές, το σύστημα παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες. Η SpaceX εντοπίζει γρήγορα τις παρεμβολές στα κανάλια επικοινωνίας, ενώ οι δορυφόροι ηλεκτρονικής αναγνώρισης των χωρών-εταίρων μπορούν να ανιχνεύσουν τις ισχυρές εκπομπές του συστήματος, διευκολύνοντας τον εντοπισμό της θέσης του.

Οι ουκρανικές μονάδες έχουν ήδη καταστρέψει επανειλημμένα τέτοια συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου με τη χρήση drones που αξιοποιούν ραδιοεπικοινωνίες ή άλλα κανάλια επικοινωνίας.

Επιπλέον, παρότι η περιοχή στην οποία εξουδετερώνεται το σήμα είναι μεγάλη, εξακολουθεί να είναι δυνατό να παρακαμφθεί από τα drones.

Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις;

Το ζήτημα της αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων για το Starlink επανέρχεται πλέον επιτακτικά, επισημαίνουν οι συνομιλητές του Oboronka.

«Υπάρχουν τεχνικά εναλλακτικά μέσα επικοινωνίας με δυνατότητες συγκρίσιμες με εκείνες του Starlink, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στην Ουκρανία; Ναι. Μπορούν, όμως, να αντικαταστήσουν το Starlink για τις ουκρανικές αμυντικές δυνάμεις, λαμβάνοντας υπόψη τη δυνατότητα μαζικής ανάπτυξης, το κόστος, τις διαστάσεις των τερματικών και τη γενικότερη διαθεσιμότητα; Όχι», λέει ο Στεπανέτς.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η πλησιέστερη εναλλακτική λύση είναι το αμερικανικό σύστημα Amazon LEO, το οποίο δεν έχει ακόμη τεθεί πλήρως σε λειτουργία. Η πρώτη γενιά του αναμένεται να περιλαμβάνει 3.232 δορυφόρους, η ανάπτυξη των οποίων σχεδιάζεται να ολοκληρωθεί έως το 2029.

Ένα άλλο σύστημα, το OneWeb, χρησιμοποιείται ήδη ευρέως στην Ουκρανία, αλλά έχει σημαντικούς περιορισμούς. Οι υπηρεσίες του είναι πολύ ακριβότερες, ενώ ο σημερινός αριθμός δορυφόρων και τερματικών δεν επαρκεί για τη διαχείριση και τη μετάδοση του όγκου δεδομένων που διακινείται μέσω του Starlink.

Πέρα από αυτά τα συστήματα, η Ουκρανία εργάζεται εντατικά για τη δημιουργία δικού της δορυφορικού δικτύου επικοινωνιών. Πρόσφατα, το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας υπέγραψε επιστολή με τις φινλανδικές εταιρείες ICEYE και Nokia σχετικά με τη διερεύνηση δυνατοτήτων συνεργασίας για τη δημιουργία ενός εθνικού συστήματος δορυφορικών επικοινωνιών.

Τα περισσότερα από αυτά τα δορυφορικά συστήματα δεν αναμένεται να τεθούν πλήρως σε λειτουργία πριν από τη δεκαετία του 2030. Αντίθετα, η Ρωσία συνεχίζει να θέτει σε τροχιά νέα διαστημικά μέσα και να αναπτύσσει το πρόγραμμα «Rassvet», το οποίο προορίζεται ουσιαστικά να αποτελέσει τη στρατιωτική εκδοχή του Starlink.

Οι Ουκρανοί κατασκευαστές δεν μένουν αδρανείς. Παρά τη διαθεσιμότητα του Starlink, οι εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας συνεχίζουν να αναπτύσσουν δικά τους συστήματα, με στόχο να ενισχύσουν την αυτονομία των drones και να βελτιώσουν τις επικοινωνίες και την πλοήγησή τους.

Ειδικότερα, η εταιρεία Vyriy Industry ανέπτυξε ένα σύστημα εντοπισμού της θέσης drone χωρίς GPS.

Η Farsight Vision εργάζεται πάνω σε μια μονάδα ημιαυτόνομης πλοήγησης για επίγεια ρομποτικά συστήματα, η οποία θα βοηθά τους χειριστές να παρακάμπτουν εμπόδια.

Η The Fourth Law, από την πλευρά της, αναπτύσσει συστήματα αυτόνομης τελικής καθοδήγησης για drones.

Οι στρατιωτικοί εξετάζουν επίσης διάφορες εναλλακτικές λύσεις δορυφορικών επικοινωνιών για την περίπτωση που το Starlink απενεργοποιηθεί. Σύμφωνα με τον ταγματάρχη Ιγκόρ Μπογκντάν, επικεφαλής του Κέντρου Καινοτομίας και Τεχνολογίας του 7ου Σώματος Αεροκίνητων Δυνάμεων, το σώμα μελετά διαφορετικές επιλογές εφεδρικών επικοινωνιών, από δίκτυα LTE και MESH μέχρι υποδομές οπτικών ινών και ραδιοζεύξεων.

Όπως εξηγεί ο Μπογκντάν, τα δίκτυα LTE, παρά την ευρεία διάδοσή τους, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την κάλυψη, τον φόρτο του δικτύου, τις υποδομές και τον ραδιοηλεκτρικό ορίζοντα. Δεν παρέχουν ανεξάρτητη πρόσβαση στο διαδίκτυο, αλλά απλώς αναμεταδίδουν το σήμα ενός εξωτερικού παρόχου.

Στα δίκτυα MESH, αντίθετα, κάθε συσκευή λειτουργεί ταυτόχρονα ως τερματικό χρήστη και ως δρομολογητής. Τα δεδομένα μεταδίδονται διαδοχικά μέσω γειτονικών συσκευών, χωρίς να απαιτούνται κεντρικοί διακομιστές, ενώ κάθε συνδεδεμένη συσκευή μπορεί να αναμεταδίδει το σήμα. Έτσι, η απώλεια ενός κόμβου δεν συνεπάγεται απαραίτητα την απώλεια επικοινωνίας σε ολόκληρο το δίκτυο.

Συνεχίζουν επίσης να χρησιμοποιούνται drones-αναμεταδότες, τα οποία, χάρη στο ύψος πτήσης τους, διευρύνουν τον ραδιοηλεκτρικό ορίζοντα, τοποθετώντας το σημείο αναμετάδοσης πάνω από τα εμπόδια.

Χρησιμοποιούνται ακόμη αερόστατα, τα οποία μπορούν να παραμένουν στον αέρα για αρκετές ημέρες και να μεταφέρουν διάφορο εξοπλισμό.

Σε αντίθεση με το φθηνό Starlink, το οποίο είναι έτοιμο προς χρήση αμέσως μετά την εγκατάστασή του, η δημιουργία μιας τέτοιας υποδομής απαιτεί πολύ χρόνο, χρήματα και εκπαιδευμένο προσωπικό για τη λειτουργία της. Γι’ αυτό, τα εναλλακτικά συστήματα δεν έλαβαν την απαιτούμενη προσοχή, ενώ η αμυντική βιομηχανία και ο στρατός εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από το Starlink.

Όσο δεν υπάρχει μια πλήρης εναλλακτική λύση, τα ουκρανικά επίγεια ρομποτικά συστήματα, ορισμένα drones-βομβαρδιστικά, τα drones μέσου βεληνεκούς και τα θαλάσσια drones εξακολουθούν να εξαρτώνται από το Starlink. Και η διαθεσιμότητα του συγκεκριμένου συστήματος εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική των ΗΠΑ και τις αποφάσεις της SpaceX.