Οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν σε σχέση με το εισόδημα των νοικοκυριών κατά τη διάρκεια της δεκαετίας σε επίπεδο ΕΕ, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat για το 2025, που δείχνουν τον δείκτη τιμών κατοικιών προς εισόδημα στην ΕΕ κατά 6,8 % υψηλότερος από ό,τι το 2015.
Πίσω από αυτή την αύξηση σε επίπεδο ΕΕ, οι εθνικές εξελίξεις παρουσίασαν σημαντικές διαφορές, με τον δείκτη να αυξάνεται σε 17 χώρες της ΕΕ και να μειώνεται στις υπόλοιπες 10.
Ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα συγκρίνει τις μεταβολές στις τιμές των κατοικιών με τις μεταβολές στο κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών, σε σχέση με ένα έτος βάσης. Αυξάνεται όταν οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται ταχύτερα (ή μειώνονται πιο αργά) από το εισόδημα, μειώνεται όταν αυξάνονται πιο αργά και παραμένει αμετάβλητος όταν και τα δύο μεταβάλλονται με τον ίδιο ρυθμό.
Αρνητική πρωτιά για Πορτογαλία
Μεταξύ 2015 και 2025, η Πορτογαλία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση του δείκτη τιμών κατοικιών προς εισόδημα (+60,8%), ακολουθούμενη από την Ολλανδία (+34,3%), την Ουγγαρία (+26,5%), την Τσεχία (+25,8%) και την Ισπανία (+24,5%) και στην έκτη θέση να ακολουθεί η Ελλάδα με περίπου 22,5%.
Στο αντίθετο άκρο, η Ρουμανία κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση (-42,8%), ακολουθούμενη από τη Φινλανδία (-25,2%) και τη Βουλγαρία (-16,2%). Τα στοιχεία αυτά συγκρίνουν τις μεταβολές των τιμών σε σχέση με τις μεταβολές των εισοδημάτων με την πάροδο του χρόνου· ως εκ τούτου, δεν κατατάσσουν τις χώρες με βάση το πόσο ακριβά είναι τα ακίνητα σε σχέση με τα επίπεδα εισοδήματος σε απόλυτους όρους.
Σύμφωνα με τη Eurostat, ένας άλλος τρόπος για να κατανοήσουμε την οικονομική προσιτότητα της στέγασης είναι ο τυποποιημένος δείκτης τιμής κατοικίας προς εισόδημα. Δείχνει αν ο λόγος του δείκτη τιμών κατοικιών προς το εισόδημα των νοικοκυριών βρίσκεται πάνω ή κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του από το 2000.
Τα στοιχεία δείχνουν δύο σαφείς κορυφώσεις: το 2007, πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, και το 2022. Κατά τα έτη αυτά, ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα βρισκόταν 7,9% και 7,4% πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του, αντίστοιχα. Μεταξύ αυτών των κορυφών, ο δείκτης μειώθηκε στο 6,4% κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του το 2014, πριν αρχίσει να αυξάνεται εκ νέου. Μετά το 2022, μειώθηκε το 2023 και το 2024, για να ανακάμψει ελαφρώς πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο το 2025 (+0,03 %).
Ο τυποποιημένος δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα συμβάλλει στον εντοπισμό της συσσώρευσης πιθανών ανισορροπιών στην αγορά κατοικιών με την πάροδο του χρόνου και, ως εκ τούτου, χρησιμοποιείται ως βοηθητικός δείκτης στον πίνακα αποτελεσμάτων της Διαδικασίας Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (MIP).
Ο δείκτης τιμής κατοικίας προς εισόδημα και η τυποποιημένη μορφή του περιγράφουν μία διάσταση της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης. Άλλες συμπληρωματικές διαστάσεις περιλαμβάνουν τον αριθμό των ετών εισοδήματος που απαιτούνται για την αγορά μιας κατοικίας και το κόστος χρηματοδότησης της αγοράς μέσω στεγαστικού δανείου. Τα τρέχοντα έξοδα στέγασης καλύπτονται από άλλους δείκτες της Eurostat, όπως το μερίδιο των εξόδων στέγασης στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
