Γαλλία και Βέλγιο έχουν μπει στο στόχαστρο των εκδικητών ομολόγων (bond vigilantes), καθώς θεωρούνται χώρες με «ασθενέστερο πιστωτικό προφίλ» δημιουργώντας μεγάλη απόσταση από χώρες της ευρωζώνης που το χρέος τους θεωρείται ασφαλές καταφύγιο, όπως είναι η Γερμανία.
Οι θεσμικοί διαχειριστές που δραστηριοποιούνται στις αγορές ομολόγων επισημαίνουν ότι αυτή η διαφαινόμενη διάσπαση θυμίζει την κρίση χρέους στην Ευρωζώνη πριν από μιάμιση δεκαετία, όταν οι επενδυτές εγκατέλειψαν τα ομόλογα των πιο αδύναμων χωρών της «περιφέρειας» και στράφηκαν μαζικά προς τις χώρες του «πυρήνα», όπως η Γερμανία.
Ωστόσο μετά από χρόνια ηρεμίας, η ανησυχητική πορεία του χρέους που επιδεινώθηκε από τον πόλεμο στον Ιράν ο οποίος έχει τροφοδοτήσει τις πληθωριστικές πιέσεις και έχει οδηγήσει υψηλότερα το κόστος χρήματος έχουν φέρει τη Γαλλία και το Βέλγιο στο επίκεντρο των ανησυχιών των επενδυτών.
Στον αντίποδα, χώρες που παλαιότερα αποτελούσαν εστίες προβλημάτων, όπως η Ισπανία και η Ιρλανδία, θεωρούνται πλέον λιγότερο επικίνδυνες.
Η περίπτωση της Γαλλίας
Η απόδοση του 10ετούς γαλλικού κρατικού ομολόγου έχει αυξηθεί κατά 1,6% από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, ξεπερνώντας μάλιστα το 5%, για πρώτη φορά από το 2002, ενώ η αντίστοιχη απόδοση για το Βέλγιο έχει σημειώσει άνοδο 1,2 μονάδων, φτάνοντας το 4,3%.
«Η περίπτωση της Γαλλίας αφύπνισε τους πάντες, στρέφοντας την προσοχή τους στα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη» εξηγεί στους Financial Times η April LaRusse, συνεπικεφαλής του τμήματος διαχείρισης χαρτοφυλακίων παγκόσμιων πελατών στην BNY Investments. «Έκτοτε, οι χώρες της Ευρωζώνης με «ασθενέστερο πιστωτικό προφίλ» έχουν βρεθεί ιδιαίτερα στο επίκεντρο αμφιβολιών όσον αφορά τη δημοσιονομική τους υγεία» πρόσθεσε η ίδια.
Οι αποδόσεις των ομολόγων χωρών που αντιμετώπισαν προβλήματα στο παρελθόν, όπως η Ιρλανδία, παραμένουν σε επίπεδα πολύ κοντά σε εκείνα της Γερμανίας. Η απόδοση του 10ετούς γερμανικού ομολόγου είναι ο δείκτης αναφοράς για το κόστος δανεισμού στην ευρωζώνη. Στην περίπτωση της Ισπανίας, όπου η ισχυρή ανάπτυξη συνέβαλε στη βελτίωση των προοπτικών του ελλείμματος τα τελευταία χρόνια, η απόδοση του 10ετούς τίτλου έχει αυξηθεί μόλις κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες από τα τέλη Φεβρουαρίου.
Ο Ales Koutny, επικεφαλής του τμήματος διεθνών επιτοκίων στην Vanguard,υποστηρίζει ότι οι ευρωπαϊκές αγορές χρέους εστιάζουν σε «έναν συνδυασμό ασθενούς ανάπτυξης, υψηλών δαπανών και αυξανόμενου κόστους χρηματοδότησης, παράγοντες που έχουν οδηγήσει χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο σε μια πορεία προς ελλείμματα της τάξης του 6%».
Οι δημοσιονομικές δυσκολίες
Τόσο η Γαλλία, με χρέος που αγγίζει το 120% του ΑΕΠ, όσο και το Βέλγιο, με χρέος κοντά στο 110% του ΑΕΠ, βρίσκονται εγκλωβισμένες σε δύσκολες δημοσιονομικές διαπραγματεύσεις, καθώς οι κυβερνήσεις τους επιχειρούν να μειώσουν, μέσω μη δημοφιλών μέτρων, τα ελλείμματα, τα οποία υπερβαίνουν το 5% του ΑΕΠ.
Η γαλλική κυβέρνηση επιδιώκει να εγκρίνει τον προϋπολογισμό που προβλέπει περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων ύψους 43 δισ. ευρώ, ωστόσο δεν διαθέτει την απαιτούμενη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Έχει δηλώσει, δε, ότι είναι έτοιμη να κάνει χρήση συνταγματικών διατάξεων για να επιβάλει τον προϋπολογισμό, παρά τον κίνδυνο να αντιμετωπίσει πρόταση μομφής.
Ο Βέλγος πρωθυπουργός, Μπαρτ Ντε Βέβερ, προσφέρθηκε να παραιτηθεί την περασμένη εβδομάδα, εν μέσω του δημοσιονομικού αδιεξόδου που αντιμετωπίζει η χώρα. Αν και ο βασιλιάς δεν έκανε δεκτή την παραίτησή του, τα πολιτικά κόμματα δυσκολεύονται να βρουν διέξοδο από το αδιέξοδο.
Η κυβέρνηση του Βελγίου πρέπει να εξοικονομήσει 10 δισ. ευρώ, προκειμένου να τηρήσει τα δημοσιονομικά όρια που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το δημοσιονομικό έλλειμμα του Βελγίου ανήλθε στο 5% του ΑΕΠ πέρυσι, ενώ, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το 3%. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος της χώρας ξεπερνά τα 735 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας σε ποσοστό άνω του 110% του ΑΕΠ, τη στιγμή που το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο βάσει των ευρωπαϊκών κανόνων είναι 60%.
Η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, γεγονός που αναγκάζει το Βέλγιο να καταβάλλει υψηλότερα ποσά για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους του.
«Είμαστε ένας κυβερνητικός συνασπισμός πέντε κομμάτων, γεγονός που καθιστά δύσκολη την πρόοδο, ωστόσο συμφωνούμε όλοι ως προς την προσπάθεια που οφείλουμε να καταβάλουμε», δήλωσε τη Δευτέρα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Προϋπολογισμού, Βίνσεντ Βαν Πετεγκέμ, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα επιτευχθεί συμφωνία «εντός των επόμενων ημερών».
Στην πιο πρόσφατη πρόβλεψή της, τον Μάιο, η Επιτροπή εκτίμησε ότι το έλλειμμα του Βελγίου θα αυξηθεί από 5,2% φέτος σε 5,4% το 2027, εν μέσω αυξημένων αμυντικών δαπανών και πληρωμών τόκων.
«Το Βέλγιο βρίσκεται σε εξίσου κακή δημοσιονομική κατάσταση με τη Γαλλία» εξηγεί ο Mike Riddell, διαχειριστής κεφαλαίων στη Fidelity International. «Ωστόσο, η Γαλλία διαθέτει μια μεγάλη και ρευστή αγορά συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) επί κρατικών ομολόγων, στην οποία ο καθένας μπορεί να λάβει θέση πώλησης (short), ενώ το Βέλγιο όχι».
Ακόμη και στην περίπτωση της Ιταλίας, όπου το κόστος δανεισμού έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια χάρη στις προσπάθειες ενίσχυσης των δημόσιων οικονομικών της, οι αποδόσεις των ομολόγων αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια του sell off που πυροδότησε η σύγκρουση με το Ιράν.
Οι επενδυτές αξιολογούν τον αντίκτυπο που θα έχει στα σημαντικά χρέη της χώρας μια παγκόσμια άνοδος των επιτοκίων. Το έλλειμμά της αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,9% του ΑΕΠ φέτος, για να ανέλθει στη συνέχεια στο 3,4% του ΑΕΠ το 2027.
Οι διεθνείς αγορές ομολόγων «πήραν μια ανάσα» στις τελευταίες συνεδριάσεις, καθώς υποχώρησαν οι φόβοι για τον πληθωρισμό.Το πετρέλαιο καταγράφει απώλειες, έφθασε κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, μέσα στην εβδομάδα καθώς τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα ενίσχυσαν τις ελπίδες για τερματισμό του πολέμου στο Ιράν.
Ωστόσο, οι αυξημένες τιμές της ενέργειας έχουν ήδη οδηγήσει σε άνοδο πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ που άγγιξε το 4% την περασμένη εβδομάδα, για πρώτη φορά από το 2023.
«Ακόμη κι αν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου μειώνονταν απότομα —κάτι που θα βοηθούσε κάπως—, αυτό δεν αλλάζει την κατάσταση, η οποία έχει πλέον διογκωθεί σε τεράστιο βαθμό: τα μεγέθη του χρέους και των ελλειμμάτων φαντάζουν μη βιώσιμα» εκτιμά ο LaRusse από την BNY Investments.
Το αυξανόμενο κόστος δανεισμού έχει στρέψει τα βλέμματα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), εγείροντας ερωτήματα για το αν και πότε θα μπορούσε να παρέμβει ώστε να ηρεμήσει τις αγορές της περιοχής — για παράδειγμα, τερματίζοντας το πρόγραμμα «ποσοτικής σύσφιγξης» (quantitative tightening), μέσω του οποίου αποδεσμεύεται από τα ομόλογα που είχε αποκτήσει κατά την περίοδο της κρίσης. Πάντως, οι περισσότεροι επενδυτές εκτιμούν ότι μια τέτοια παρέμβαση δεν αναμένεται στο άμεσο μέλλον.
Σε συνέντευξή του στους Financial Times αυτή την εβδομάδα, ο Κλάας Κνοτ, ένας από τους επικρατέστερους υποψηφίους για την ηγεσία της ΕΚΤ, υπογράμμισε ότι η κεντρική τράπεζα «δεν θα διστάσει» να παρέμβει εάν η περιοχή αντιμετωπίσει μια νέα κρίση χρέους. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι «δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να σχεδιαστεί το νέο, ειδικά προσαρμοσμένο εργαλείο» για την εξομάλυνση της κατάστασης στις αγορές.
