Ο κόσμος έχει αφήσει πίσω του την εποχή του άνθρακα, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και έχει πλέον εισέλθει δυναμικά στην «εποχή του ηλεκτρισμού», δήλωσε ο κορυφαίος οικονομολόγος στον τομέα της ενέργειας παγκοσμίως.
Ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), εκτίμησε ότι κατά την επόμενη δεκαετία θα προστεθεί στην παγκόσμια οικονομία υπερδιπλάσια νέα δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία.
Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην προσπάθεια των χωρών να διασφαλίσουν τον ενεργειακό τους εφοδιασμό και να προστατευθούν από τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων, καθώς και από διαταραχές στην τροφοδοσία, όπως αυτές που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν.
Οι μεταφορές εξηλεκτρίζονται με πρωτοφανείς ρυθμούς. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, εκτός Κίνας, οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων αυξήθηκαν κατά 60% τους τελευταίους εννέα μήνες.
Παράλληλα, όπως επισημαίνει ο Μπιρόλ, η ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων (data centers) που υποστηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί πρόσθετη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, όπως συμβαίνει και με την ταχεία εξάπλωση του κλιματισμού.
Η ανάγκη για ψύξη αυξάνεται καθώς, λόγω της ανόδου της παγκόσμιας θερμοκρασίας, οι καύσωνες γίνονται ολοένα και πιο έντονοι και συχνότεροι.
«Θα συνεχίσουμε να χρησιμοποιούμε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ωστόσο η ηλεκτρική ενέργεια αναδεικνύεται πλέον στην κυρίαρχη ενεργειακή πηγή», δήλωσε ο Μπιρόλ σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «The Guardian», στο περιθώριο της 31ης Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31), που πραγματοποιείται στην Τουρκία.
«Ένα πραγματικά εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι την τελευταία δεκαετία η παγκόσμια ηλεκτροπαραγωγική ισχύς αυξήθηκε κατά περίπου 5.000 γιγαβάτ. Και εκτιμούμε, με ιδιαίτερα συντηρητικές προβλέψεις, ότι κατά την επόμενη δεκαετία θα προστεθούν περίπου 12.000 γιγαβάτ, δηλαδή περισσότερο από το διπλάσιο σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία», πρόσθεσε.
Εκπρόσωποι κυβερνήσεων από 185 χώρες συναντώνται αυτή την εβδομάδα και την επόμενη στην Αττάλεια, στο πλαίσιο των ετήσιων διαπραγματεύσεων για το κλίμα, με τη μετάβαση στον εξηλεκτρισμό, αντί της χρήσης ορυκτών καυσίμων, να αποτελεί ένα από τα βασικά θέματα της ατζέντας.
Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκεται πρόταση για την κάλυψη του 35% της παγκόσμιας τελικής ενεργειακής κατανάλωσης από ηλεκτρική ενέργεια έως το 2035. Εφόσον υιοθετηθεί, η συγκεκριμένη δέσμευση θα μπορούσε να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για την επίτευξη της αναγκαίας απανθρακοποίησης των οικονομιών έως τα μέσα του αιώνα.
«Σαφές και ηχηρό μήνυμα προς τις αγορές»
Σήμερα, η ηλεκτρική ενέργεια καλύπτει περίπου το ένα τέταρτο των συνολικών ενεργειακών αναγκών, ενώ τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν περίπου τα τρία τέταρτα της παγκόσμιας τελικής ενεργειακής κατανάλωσης. Χρησιμοποιούνται κυρίως στις μεταφορές, στη θέρμανση και στις βιομηχανικές δραστηριότητες.
Όπως ανέφερε ο Μπιρόλ, ολοένα μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως παράγεται πλέον από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), ενώ η τάση αυτή αναμένεται να επιταχυνθεί ακόμη περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες.
Όσο μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής μας ζωής μπορεί να καλύπτεται από καθαρή ενέργεια, τόσο το καλύτερο, υποστηρίζουν οι ειδικοί. Και αυτό διότι, εξαιτίας της χαμηλής ενεργειακής απόδοσης των ορυκτών καυσίμων, το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που καταναλώνουμε σήμερα χάνεται με τη μορφή θερμότητας. Κατά συνέπεια, όταν οι συγκεκριμένες δραστηριότητες εξηλεκτρίζονται, απαιτείται να αναπληρωθεί μόλις περίπου η μισή από την ενέργεια που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως.
Σύμφωνα με τον Μπιρόλ, οι περισσότερες χώρες στηρίζουν τον στόχο του εξηλεκτρισμού. Ο ίδιος έχει συνεργαστεί στενά με τις κυβερνήσεις της Τουρκίας και της Αυστραλίας, οι οποίες έχουν αναλάβει από κοινού την προεδρία της φετινής διάσκεψης.
«Θα αποτελέσει ένα σαφές και ηχηρό μήνυμα προς τις αγορές και τους επενδυτές ότι οι κυβερνήσεις αναγνωρίζουν πως το μέλλον της ενέργειας βρίσκεται στον ηλεκτρισμό», δήλωσε. «Αυτό θα επιταχύνει τη μετάβαση στην εποχή του ηλεκτρισμού και θα την καταστήσει λιγότερο δαπανηρή. Ενδέχεται να πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις που έχουν ληφθεί στο πλαίσιο των διασκέψεων COP τα τελευταία χρόνια».
Ωστόσο, ακόμη και αν το σχετικό ψήφισμα δεν εγκριθεί – καθώς ορισμένες κυβερνήσεις, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία, φέρονται να αντιτίθενται σε αυτό – η εντυπωσιακή πρόοδος του εξηλεκτρισμού αναμένεται να συνεχιστεί, εκτίμησε ο Μπιρόλ.
Αυτό οφείλεται, όπως εξήγησε, σε τρεις βασικούς παράγοντες που λειτουργούν ως κινητήριες δυνάμεις της μετάβασης στον ηλεκτρισμό.
«Ο πρώτος είναι η τεχνητή νοημοσύνη και τα κέντρα δεδομένων (data centers). Ο δεύτερος είναι ο εξηλεκτρισμός των μεταφορών. Και ο τρίτος, ο σημαντικότερος από πλευράς μεγέθους, είναι ο κλιματισμός. Η χρήση κλιματιστικών αυξάνεται με εκρηκτικούς ρυθμούς», ανέφερε.
Στις ΗΠΑ, περίπου το 90% των νοικοκυριών διαθέτει κλιματισμό. Στην Ινδία, ωστόσο, το αντίστοιχο ποσοστό είναι μικρότερο από 20%, ενώ στη Νιγηρία περιορίζεται σε περίπου 5%.
«Καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται όλο και εντονότερες και εφόσον οι άνθρωποι διαθέτουν μεγαλύτερο εισόδημα, αγοράζουν κλιματιστικά», σημείωσε ο Μπιρόλ.
«Αυτές οι εξελίξεις βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και ο εξηλεκτρισμός δεν είναι κάτι αρνητικό. Αντιθέτως, ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια, καθώς πρόκειται για ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στο εσωτερικό της χώρας και όχι για ορυκτά καύσιμα που συχνά πρέπει να εισάγονται. Παράλληλα, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των χωρών και συμβάλλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».
Πρόσθεσε: «Η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αυξάνεται σημαντικά, ωστόσο η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται με ρυθμό τριπλάσιο από εκείνον της συνολικής ενεργειακής ζήτησης. Και αυτή η εξέλιξη είναι αδύνατον να ανακοπεί. Το μοναδικό πραγματικό ζητούμενο είναι να διασφαλιστεί ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα παραμείνει προσιτή για τους καταναλωτές».
Ο Μπιρόλ απέδωσε ξεκάθαρα στο φυσικό αέριο τις υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Στο Ηνωμένο Βασίλειο γίνεται διαρκώς συζήτηση γύρω από αυτό το ζήτημα. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος ενδέχεται να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα είναι η εξάρτηση από τις εισαγωγές φυσικού αερίου. Όταν αυξήθηκαν οι τιμές του φυσικού αερίου, αυξήθηκαν και οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Τόσο απλά. Η λύση, επομένως, δεν είναι να εισάγουμε περισσότερο φυσικό αέριο, αλλά να αναπτύξουμε μεγαλύτερη εγχώρια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές», υπογράμμισε.
Η ενεργειακή μετάβαση συντελείται με ταχύτατους ρυθμούς
«Πριν από πέντε χρόνια, μόλις το 5% των αυτοκινήτων που πωλούνταν παγκοσμίως ήταν ηλεκτρικά. Φέτος, εκτιμούμε ότι το ποσοστό αυτό θα ανέλθει περίπου στο ένα τρίτο των συνολικών πωλήσεων νέων αυτοκινήτων, ενώ κάνουν πλέον την εμφάνισή τους και τα ηλεκτρικά φορτηγά. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να υποκαταστήσει σημαντικές ποσότητες πετρελαίου», ανέφερε ο Μπιρόλ.
«Εάν από τη COP31 προκύψει η δέσμευση για τον εξηλεκτρισμό και οι χώρες αποφασίσουν ότι το ενεργειακό μέλλον του πλανήτη βρίσκεται στον ηλεκτρισμό, τότε αυτό θα οδηγήσει αναμφίβολα σε έναν κόσμο με μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια, πιο προσιτό ενεργειακό κόστος και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης για όλους».
