Κάθε χρόνο τον Ιούνιο στη Βόννη, στην έδρα της Υπηρεσίας του ΟΗΕ για την Αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής, τίθενται οι βάσεις, καταρτίζεται το πρόγραμμα και καθορίζονται οι στόχοι της επερχόμενης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP), η οποία πραγματοποιείται το Νοέμβριο – εφέτος θα φιλοξενηθεί από την Τουρκία.
Με την ενεργειακή κρίση να επιμένει και το διαβόητο Ελ Νίνιο να σχηματίζεται και πάλι απειλητικά στον Ειρηνικό, οι εφετινές συζητήσεις που θα διεξαχθούν για περίπου δέκα ημέρες στην πρώην πρωτεύουσα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας προσλαμβάνουν ιδιαίτερη σημασία.
Ένας από τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015 παραμένει η σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων το συντομότερο δυνατό, προκειμένου να περιοριστεί έως τα τέλη του αιώνα η θέρμανση του πλανήτη στους +1,5°C σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Ωστόσο δέκα χρόνια μετά το Παρίσι, οι ειδικοί έχουν πλέον αποφανθεί ότι ο στόχος αυτός είναι ανέφικτος. Η ανεδαφικότητα της Συμφωνίας του Παρισιού σε ό,τι αφορά την υπερθέρμανση του πλανήτη έγινε κατανοητή στη διεθνή κοινότητα από την περυσινή COP στη Βραζιλία.
Είναι μεγάλα τα πετρελαϊκά συμφέροντα και αδιαμφισβήτητη η εξάρτηση των σημερινών οικονομιών και των κοινωνιών από τους υδρογονάνθρακες
Όλα ηλεκτρικά
Και όμως, η ραγδαία αύξηση της τιμής των υδρογονανθράκων εξαιτίας της πολεμικής ανάφλεξης στον Περσικό και στη Μέση Ανατολή γενικότερα αποτελεί μια ευκαιρία για τις κυβερνήσεις που δεν αντιμετωπίζουν αδιάφορα το περιβαλλοντικό πρόβλημα να επαναφέρουν στην ημερήσια διάταξη την ανάγκη για ενεργειακή μετάβαση, με κεντρικό άξονα τον «εξηλεκτρισμό».
Μέσω της αύξησης δηλαδή της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, που όμως δεν θα παράγεται από την καύση υδρογονανθράκων αλλά με την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών πηγών, όπως είναι ο ήλιος και ο άνεμος.
Ακόμα και μέσω της ασφαλούς χρήσης της πυρηνικής ενέργειας, αφού έχει «απενοχοποιηθεί» σε μεγάλο βαθμό στην παγκόσμια κοινή γνώμη χάρη στην εξέλιξη της τεχνολογίας που την καθιστά πολύ αποδοτική – αν και το πρόβλημα των πυρηνικών αποβλήτων δεν έχει ακόμα αντιμετωπιστεί.
Η προτεραιότητα παρά ταύτα δεν είναι να κηρύξει η διεθνής κοινότητα έναν πόλεμο κατά των ορυκτών καυσίμων, σημείωσε στη γαλλική «Le Figaro»
Ο ήλιος και ο άνεμος
Στις διαπραγματεύσεις του Νοεμβρίου η διπλή προεδρία της COP (τουρική και αυστραλιανή, πρόκειται για μια καινοτομία της εφετινής Διάσκεψης) έχει ήδη ορίσει ως προτεραιότητα την προώθηση της «καθαρής» ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, «τα επιχειρήματα που προβάλλονται επικεντρώνονται πλέον περισσότερο στην εθνική κυριαρχία παρά στην κλιματική αλλαγή», γράφει η Μαρί Μπελάν στον «Figaro».
«Κανείς δεν μπορεί να επιβάλει κυρώσεις στον ήλιο, κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει τον άνεμο. Η ηλιακή ενέργεια πρέπει να διανύσει 150 εκατομμύρια χιλιόμετρα για να φτάσει στη Γη, αλλά δεν χρειάζεται να διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ», τόνισε προ ολίγων ημερών ο αυστραλός υπουργός Ενέργειας Κρις Μπόουεν για να υπογραμμίσει την σχεδόν ανύπαρκτη εξάρτηση των εναλλακτικών πηγών ενέργειας από τις γεωπολιτικές έριδες, τις εμπορικές κυρώσεις και τους πολέμους.
Η προτεραιότητα παρά ταύτα δεν είναι να κηρύξει η διεθνής κοινότητα έναν πόλεμο κατά των ορυκτών καυσίμων, σημείωσε στη γαλλική «Le Figaro» η επικεφαλής διπλωματικών επαφών του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για το Κλίμα, Λόλα Βαλέχο. «Εκείνο που έχει σημασία είναι να βρούμε τρόπους για την ενίσχυση των καθαρών τεχνολογιών και την ηλεκτροδότηση των χρήσεων, παρά για τη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων», σημείωσε η Βαλέχο.
Παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος
Είναι μεγάλα τα πετρελαϊκά συμφέροντα και αδιαμφισβήτητη η εξάρτηση των σημερινών οικονομιών και των κοινωνιών από τους υδρογονάνθρακες – εκατοντάδες εκατομμύρια εργαζόμενοι απασχολούνται στον ευρύτερο κλάδο. Και δεν λογίζεται ανάπτυξη των εναλλακτικών μορφών ενέργειας δίχως ανάλογη μείωση της χρήσης υδρογονανθράκων. Είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος.
Ως εκ τούτου είναι κατανοητή η φροντίδα της αξιωματούχου του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για το Κλίμα να μην θέλει να εμφανίζεται συγκρουσιακή. «Εξυπακούεται ότι η στροφή προς την καθαρή ενέργεια έχει ως συνέπεια την απομείωση της σημασίας και του ρόλου των ορυκτών καυσίμων στις οικονομίες και στην καθημερινή ζωή. Αλλά πρέπει να δείξουμε τη θετική πλευρά της εξίσωσης και η προσέγγιση αυτή απευθύνεται περισσότερο στις αναπτυσσόμενες χώρες», εξηγεί η Λόλα Βαλέχο.
Η Γαλλία έχει αναλάβει μια πρωτοβουλία με την προσωπική ανάμιξη του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν μάλιστα, παρουσιάζοντας πριν από λίγες μέρες ένα σχέδιο προώθησης του εξηλεκτρισμού
Κλιματική διπλωματία
«Οι αναπτυσσόμενες χώρες, ιδίως η Ινδία, αλλά και ένα μεγάλο μέρος της αφρικανικής ηπείρου, διστάζουν να εγκαταλείψουν τα ορυκτά καύσιμα και θεωρούν τις περιβαλλοντικές πολιτικές της Δύσης ως έναν εξαναγκασμό που τις εμποδίζει να επιδιώξουν ή να υποστηρίξουν την οικονομική τους ανάπτυξη», γράφει η Μαρί Μπελάν στον «Figaro».
Με τις αυξανόμενες τιμές του πετρελαίου, η κατάσταση αλλάζει και η στροφή προς την ηλεκτρική ενέργεια γίνεται τόσο αναγκαιότητα όσο και ευκαιρία, ακόμα και για τις χώρες που βλέπουν τις πολιτικές εγκατάλειψης των ορυκτών καυσίμων ως προπαγάνδα των πλούσιων Δυτικών, που έχουν λύσει τα βασικά τους προβλήματα και έχουν την πολυτέλεια να ευαισθητοποιούνται για το περιβάλλον.
«Η κλιματική διπλωματία της Δύσης προσπαθεί να διαλύσει αυτή την εντύπωση που έχουν οι αναπτυσσόμενες χώρες, που θεωρούν την περιβαλλοντική πολιτική ως οικονομικό περιορισμό. Τουλάχιστον αυτό ελπίζουν οι χώρες του Παγκόσμιου Βορρά, με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Γαλλία στην πρώτη γραμμή», γράφει η ρεπόρτερ του «Figaro».
Γαλλικός εξηλεκτρισμός
Η Γαλλία έχει όντως αναλάβει μια πρωτοβουλία με την προσωπική ανάμιξη του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν μάλιστα, παρουσιάζοντας πριν από λίγες μέρες ένα σχέδιο προώθησης του εξηλεκτρισμού. «Η Γαλλία εξάγει σχεδόν το 20% της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγει, κάτι που την έχει αναγάγει σε κορυφαίο προμηθευτή ενέργειας χωρίς άνθρακα για τους εμπορικούς της εταίρους», σημειώνει ένας από τους διπλωμάτες που βρίσκονται στη Βόννη.
«Είναι ακόμη απαραίτητο να διασφαλίσουμε ορισμένα σημεία: ότι οι δράσεις στην κινητικότητα, στην στέγαση, στην καθημερινή ζωή του πολίτη είναι πράγματι ηλεκτροδοτούμενες και ότι τα ηλεκτρικά δίκτυα καθιστούν αυτή την ενέργεια προσβάσιμη. Διότι η πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια είναι ακόμα ένας πολύ μακρινός στόχος για πολλές αναπτυσσόμενες χώρες», πρόσθεσε ο διπλωμάτης.
Η ρεπόρτερ του «Figaro», όπως αλλωστε και ο διπλωμάτης, δεν διευκρίνισαν ότι η ηλεκτρική ενέργεια στη Γαλλία παράγεται σε ποσοστό 67 έως 70% από πυρηνικούς αντιδραστήρες, η «καθαρότητά» της είναι δηλαδή διαφιλονικούμενη.
Κατά τα λοιπά, η ηλεκτρική ενέργεια στη Γαλλία παράγεται σε ποσοστο 14% από υδροηλεκτρικούς σταθμούς, κατά 12 έως 13% από ηλιακά πάνελ και ανεμογεννήτριες και κατά 3 έως 5% από ορυκτά καύσιμα.
