Είναι η κυκλική μόδα και τα second hand τελικά το χρυσωρυχείο που όλοι ευαγγελίζονταν; Υποσχόταν τον τέλειο συνδυασμό: σώστε τον πλανήτη καταναλωτές και επιχειρήσεις, αυξάνοντας τα κέρδη σας μέσω της μεταπώλησης, της ενοικίασης και της ανακύκλωσης.
Αλλά ποια είναι η πραγματικότητα; Οι περισσότερες μάρκες ανακαλύπτουν ότι αυτά τα μοντέλα κοστίζουν περισσότερο από ό,τι κερδίζουν — και μερικές φορές βλάπτουν το περιβάλλον που ισχυρίζονται ότι βοηθούν, καθώς στρέφουν τους καταναλωτές στην υπερκατανάλωση.
Second hand: Μια ιστορία χωρίς τέλος
Η μόδα ήταν και θα είναι πάντα κυκλική, επαναφέροντας συχνά τάσεις από παλιότερες δεκαετίες όπως τα 90s και τα 2000s στο σήμερα.
Ως μέρος της κυκλικής οικονομίας, εστιάζει στην επιμήκυνση της ζωής των προϊόντων, στην ανακύκλωσή τους, στην επαναχρησιμοποίησή τους μέσω ανταλλαγής ή επισκευής και παραματετροποίησής τους – δίνοντας εν ολίγοις νέα ζωή σε κάποιο παλαιότερο προϊόν, μειώνοντας έτσι τη σπατάλη.
Αυτή η φιλοσοφία «πέρασε» σε πλατφόρμες όπως η η Vinted, η ThredUp, η Depop, ενώ το δόγμα «ό,τι δεν χρειάζομαι εγώ, μπορεί να είναι χρήσιμο σε κάποιον άλλο» αποτυπώνεται και στη λειτουργία Marketplace του Facebook της Meta.
Τα μεταχειρισμένα και οι Έλληνες
Ήδη από το 2023, η στροφή προς τα μεταχειρισμένα είχε αποτυπωθεί ως ισχυρή τάση και στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία έρευνας που πραγματοποίησε η Focus Bari/ YouGov.
Τότε ένας στους δύο Ελληνες εμφανιζόταν να έχει αγοράσει τουλάχιστον ένα είδος από πηγή μεταχειρισμένων ειδών ή αλλιώς από δεύτερο χέρι, και όχι μόνο ρούχα. Μεγάλο ήταν το κοινό που έχει αποκτήσει στην Ελλάδα και η αγορά μεταχειρισμένων συσκευών, κυρίως των smartphones. Ηδη μέσα στο 2023 το 1/3 των Ελλήνων αγόρασε μια μεταχειρισμένη συσκευή, κατά κύριο λόγο κινητό τηλέφωνο, ενώ το 49% των καταναλωτών, εξέταζε θετικά το ενδεχόμενο κάποιας αγοράς.
Κάτι που επιβεβαιώθηκε και από τη νέα πανευρωπαϊκή έρευνα που παρουσίασε η Solid Havas τον Σεπτέμβριο του 2025, η οποία πραγματοποιήθηκε από την Havas Commerce, με την Ελλάδα να ξεχωρίζει μεταξύ των 13 χωρών για την αυξανόμενη αποδοχή και χρήση μεταχειρισμένων προϊόντων.
Με 1 στους 2 Έλληνες να δηλώνει ότι έχει αγοράσει μεταχειρισμένα ή επιδιορθωμένα προϊόντα μέσα στο τελευταίο 12μηνο, η χώρα καταλαμβάνει την 6η θέση παγκοσμίως, ξεπερνώντας αγορές όπως η Γερμανία και το Βέλγιο.
Η Ελλάδα εμφάνισε την πιο διαδεδομένη κουλτούρα ανταλλαγής και δανεισμού μεταξύ όλων των χωρών της έρευνας: 34% των Ελλήνων έχουν ανταλλάξει προϊόντα με άλλους, έναντι 19% διεθνώς (η υψηλότερη θέση από όλες τις χώρες), ενώ μόνο 26% δεν έχουν καμία εμπλοκή με κυκλικές πρακτικές, κάτω από τον μέσο όρο του 31%.
Στην άλλη πλευρά, η έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, για το σύνολο των επιχειρήσεων του λιανικού εμπορίου, οι δραστηριότητες που παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αύξηση στον κύκλο εργασιών το α’ τρίμηνο του 2025 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024 είναι το λιανικό εμπόριο κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, ενδυμάτων και υποδημάτων σε υπαίθριους πάγκους και αγορές (33,4%) και το λιανικό εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών σε καταστήματα (30,7%).
Πίσω από τη βιωσιμότητα
Υπάρχουν όμως στοιχεία τα οποία κρύβονται πίσω από μεταχειρισμένα και αφορούν συνθήκες όπως η επιστροφή των ρούχων, ο καθαρισμός τους και η προετοιμασία τους για επαναπώληση που δεν είναι δωρεάν. Η αποστολή, οι έλεγχοι ποιότητας και η αναπροσαρμογή τους αφορούν το 10-20% της αξίας επαναπώλησης.
Ακόμη και οι μάρκες γρήγορης μόδας -όπως η πλατφόρμα Zara Pre-Owned Zara και η υπηρεσία Exchange της Shein- που δοκιμάζουν προγράμματα επαναπώλησης αναφέρουν τώρα χρονοδιαγράμματα ισοσκέλισης 3-5 ετών — κάτι που δεν τις καθιστά άμεσα προσοδοφόρες.
Και εάν τα second hand δυσκολεύουν τους μεγάλους παίκτες, οι μικρότερες μάρκες αντιμετωπίζουν ακόμη χειρότερη κατάσταση. Χωρίς μεγάλη κλίμακα, δεν μπορούν να διαπραγματευτούν φθηνές τιμές επεξεργασίας, με αποτέλεσμα να βρίσκονται στριμωγμένες μεταξύ υψηλού κόστους και απρόβλεπτης ζήτησης.
Ποιος αγοράζει τελικά τα second hand;
Μόνο το 20-30% των αγοραστών πληρώνει πραγματικά υψηλές τιμές για βιώσιμη μόδα. Όπερ σημαίνει πως αν και η Gen Z αγαπά τη βιωσιμότητα όταν ερωτάται στα πλαίσια ερευνών, το πορτοφόλι λέει άλλα. Όταν τα οικονομικά στενεύουν, οι περισσότεροι καταναλωτές εγκαταλείπουν τα οικολογικά προϊόντα υψηλής ποιότητας για φθηνά καινούργια είδη.
Ακόμα χειρότερα; Η κυκλική μόδα απαιτεί αλλαγές στην κουλτούρα και τη συμπεριφορά των καταναλωτών, που σημαίνει πως κανονικά θα έπρεπε να νοικιάζουμε αντί να αγοράζουμε, να επισκευάζουμε αντί να αντικαθιστούμε. Η παγκόσμια υιοθέτηση της κυκλικής μόδας είναι αυτή την στιγμή κάτω από 5%, χωρίς να αποτυπώνει μια ανερχόμενη τάση.
Σημάδι
Τα «απαλλαγμένα από ενοχές» second hand μπορεί στην πραγματικότητα να λειτουργήσουν τελείως αντίστροφα και να αυξήσουν την υπερκατανάλωση.
Γιατί το 99% της μόδας εξακολουθεί να μην είναι κυκλική; Η κλιμάκωση απαιτεί επενδύσεις σε υποδομές που οι περισσότερες μάρκες δεν θα πραγματοποιήσουν. Παρά τον ενθουσιασμό, λιγότερο από το 1% της μόδας κινείται μέσω πραγματικά κυκλικών συστημάτων.
