Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία συγκαταλέγεται αναμφισβήτητα ανάμεσα στα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα της Ενωσης των τελευταίων δεκαετιών. Με κύριο στόχο τον περιορισμό της Κλιματικής Αλλαγής, επιλέξαμε να καταστήσουμε την Ευρώπη ως την πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρο.
Η σημερινή πραγματικότητα όμως επιτάσσει όχι μόνο να μην επαναπαυθούμε, αλλά να πάμε κι ένα βήμα παραπέρα. Ακόμα και αν πετύχουμε τους κλιματικούς μας στόχους για το 2050, οι επιπτώσεις της Κλιματικής Κρίσης θα συνεχίσουν να εντείνονται για τις επόμενες δεκαετίες.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος υπολογίζει τις οικονομικές ζημιές της ΕΕ από κλιματικά και καιρικά φαινόμενα σε περίπου 822 δισ. ευρώ για το διάστημα 1980-2024. Πάνω από 208 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το ένα τέταρτο του συνόλου, σημειώθηκαν μόλις τα τελευταία τέσσερα χρόνια, δηλαδή την περίοδο 2021-2024.
Πίσω από τα ποσά αυτά, ωστόσο, δεν κρύβεται μια αφηρημένη οικονομική επιβάρυνση. Ενα σημαντικό μέρος τους προέρχεται από ζημιές σε κρίσιμες υποδομές, όπως δίκτυα ενέργειας, μεταφορών και ύδρευσης – άρδευσης. Η Κλιματική Κρίση δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά και θέμα ασφάλειας. Οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες, οι καύσωνες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα δοκιμάζουν καθημερινά την Ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών ολόκληρης της ΕΕ. Αλλωστε, αυτές οι υποδομές δεν λειτουργούν μεμονωμένα, αλλά ως ένα ενιαίο, διασυνδεδεμένο σύστημα. Μια φυσική καταστροφή σε ένα κράτος-μέλος μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την Ενωση.
Γι’ αυτό λοιπόν η Ευρώπη σήμερα χρειάζεται ένα νέο υπόδειγμα δημόσιας πολιτικής. Ενα υπόδειγμα που δεν θα αντιμετωπίζει την Κλιματική Ανθεκτικότητα ως συμπλήρωμα της πράσινης μετάβασης, αλλά ως προϋπόθεση Στρατηγικής Αυτονομίας, ασφάλειας, και ανταγωνιστικότητας της Ενωσης. Ετσι, αν η προηγούμενη δεκαετία ήταν η δεκαετία της πράσινης μετάβασης, η επόμενη επιβάλλεται να είναι η δεκαετία της Κλιματικής Ανθεκτικότητας.
Οπως η αρχή της «Μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» (Do No Significant Harm) έβαλε το περιβάλλον στο επίκεντρο κάθε ευρωπαϊκής πολιτικής, έτσι τώρα οφείλουμε να θεσπίσουμε και να ενσωματώσουμε την Αρχή της «Ανθεκτικότητας εκ Σχεδιασμού» (Resilience by Design), ώστε η Κλιματική Ανθεκτικότητα να ενσωματώνεται εξαρχής στον σχεδιασμό κάθε ευρωπαϊκής πολιτικής κι επένδυσης.
Αυτό όμως δεν μπορεί να είναι μια γενική διακήρυξη αρχών. Πρέπει να αποτυπωθεί στον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ σχεδιάζει και χρηματοδοτεί τις πολιτικές της. Γι’ αυτό, η Αρχή της «Ανθεκτικότητας εκ Σχεδιασμού» πρέπει να εξελιχθεί σε οριζόντια Αρχή του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (MFF), ώστε κάθε ευρώ του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού να επενδύεται σε κρίσιμες υποδομές που είναι όχι μόνο πράσινες, αλλά ταυτόχρονα ασφαλείς, λειτουργικές και ανθεκτικές απέναντι στις προκλήσεις του μέλλοντος.
Η επιλογή μας είναι συγκεκριμένη και καθοριστική για το μέλλον των κρίσιμων υποδομών. Δεν αντιδρούμε ετεροχρονισμένα στις επιπτώσεις της Κλιματικής Κρίσης, αλλά σχεδιάζουμε μια Ευρώπη που τις αντέχει, θωρακίζοντας σήμερα ό,τι θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.
Ο καθηγητής Γιάννης Μανιάτης είναι ευρωβουλευτής, αντιπρόεδρος Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) και πρώην υπουργός.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
![Ειδική παράταση της παραγραφής μετά την έκδοση απόφασης της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών [Μέρος 1]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2026/05/aade-1.png)
