Διαστημικά σκουπίδια: Πώς η αποκομιδή θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια μεγάλη επιχείρηση

Πώς ο καθαρισμός των διαστημικών αποβλήτων θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια μεγάλη επιχείρηση Χιλιάδες δορυφόροι περιστρέφονται γύρω από τη Γη και, όταν παύουν να λειτουργούν, δεν εξαφανίζονται απλά.

Το ίδιο ισχύει και για τους πυραύλους που τους έστειλαν εκεί.

Αυτή την εβδομάδα, τμήμα του Falcon 9 της SpaceX συνετρίβη στη Σελήνη, περισσότερο από ένα χρόνο αφότου είχε αφεθεί σε ανεξέλεγκτη τροχιά μετά από μια σεληνιακή αποστολή.

Πιο κοντά στη Γη, οι εκτός λειτουργίας δορυφόροι, τα εξαντλημένα τμήματα πυραύλων και άλλα συντρίμμια μπορούν να παραμείνουν σε τροχιά για χρόνια, αυξάνοντας, όχι μόνο τη διαστημική ρύπανση, αλλά και τον κίνδυνο συγκρούσεων.

Πλέον, ένας όλο και μεγαλύτερος αριθμός εταιρειών βλέπει, ότι ο καθαρισμός αυτών των διαστημικών σκουπιδιών, καθώς και η συντήρηση των δορυφόρων πριν μετατραπούν σε τέτοια, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια αυτόνομη επιχειρηματική δραστηριότητα.

Η διαστημική υποδομή έχει καταστεί θεμελιώδης για την παγκόσμια οικονομία, καθοριστική σε όλους τους τομείς, από τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές και την πλοήγηση μέσω GPS έως τις μετεωρολογικές προβλέψεις και την παρακολούθηση πυραύλων.

«Το διάστημα είναι ένα παγκόσμιο κοινό αγαθό, και εμείς το καταστρέφουμε», δήλωσε στο CNBC ο Andrew Faiola, εμπορικός αντιπρόεδρος της Astroscale, εταιρείας παροχής υπηρεσιών σε τροχιά που είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο του Τόκιο

«Πρέπει όντως να τον καθαρίσουμε. Υπάρχουν συνέπειες από το να έχουμε απλώς μια κουλτούρα της μίας χρήσης στο διάστημα.»

Ένα εκθετικό πρόβλημα

Ένας διαδραστικός χάρτης που αναπτύχθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Ώστιν παρουσιάζει την κυκλοφοριακή συμφόρηση σε πραγματικό χρόνο στη χαμηλή τροχιά της Γης, όπου οι δορυφόροι λειτουργούν παράλληλα με διαστημικά συντρίμμια που προέρχονται από δεκαετίες διαστημικής δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων και δορυφόρων των ΗΠΑ και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Την ίδια στιγμή, το OrbitRadar παρακολουθεί σχεδόν 30.000 αντικείμενα στο διάστημα, εκ των οποίων περίπου 18.500 είναι ενεργοί δορυφόροι, ενώ τα υπόλοιπα είναι θραύσματα συντριμμιών ή εξαντλημένα σώματα πυραύλων.

Ο Faiola συνέκρινε μια σύγκρουση στο διάστημα με μια χειροβομβίδα που χτυπά ένα αυτοκίνητο, δημιουργώντας ένα σύννεφο συντριμμιών με μικρά κομμάτια που πέφτουν σε απρόβλεπτες τροχιές – μερικές φορές πολύ μικρά για να εντοπιστούν από τη Γη – καθιστώντας τα δύσκολο να προβλεφθούν και να αποφευχθούν.

Ακόμη και μικροσκοπικά θραύσματα που κινούνται με ταχύτητα χιλιάδων μιλίων την ώρα μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές στους δορυφόρους ή, ακόμη χειρότερα, να διαπεράσουν τις διαστημικές στολές των αστροναυτών που εκτελούν εξωτερικές εργασίες.

Ακόμη και αν δεν εκτοξευθούν επιπλέον δορυφόροι, η ποσότητα των διαστημικών αποβλήτων σε τροχιά θα συνεχίσει να αυξάνεται, καθώς τα αντικείμενα κατακερματίζονται ταχύτερα από ό,τι τα απόβλητα επανεισέρχονται, με φυσικό τρόπο, στην ατμόσφαιρα, δήλωσε ο Τιμ Φλόρερ, επικεφαλής του τμήματος Διαστημικών Αποβλήτων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, στο CNBC, προειδοποιώντας ότι αυτό θα μπορούσε να καταστήσει «ορισμένες τροχιές ακατάλληλες για χρήση».

«Οι ενεργοί δορυφόροι πρέπει να εκτελούν έναν αυξανόμενο αριθμό ελιγμών αποφυγής σύγκρουσης για να παρακάμψουν άλλους δορυφόρους και θραύσματα διαστημικών αποβλήτων», ανέφερε, επισημαίνοντας διάφορες αποστολές απομάκρυνσης αποβλήτων και συντήρησης σε τροχιά που υποστηρίζει ο οργανισμός.

Η επιχειρηματική πρόταση

Η Astroscale αναπτύσσει διαστημικά σκάφη για την απομάκρυνση διαστημικών αποβλήτων και άλλες υπηρεσίες σε τροχιά.

«Αυτό σημαίνει ότι κατασκευάζουμε διαστημικά σκάφη τα οποία έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι ιδιαίτερα ευέλικτα και να λειτουργούν με ασφάλεια μέσα και γύρω από άλλα διαστημικά σκάφη σε τροχιά», δήλωσε ο Faiola.

Είναι μία από τις λίγες εμπορικές εταιρείες που έχει αποδείξει την ικανότητα να πραγματοποιεί σύνδεση με άλλο διαστημικό σκάφος σε τροχιά μέσω ενός συστήματος μαγνητικής έλξης.

Πρόκειται για μια δύσκολη αποστολή, δεδομένου ότι τα αντικείμενα στην χαμηλή τροχιά της Γης κινούνται με ταχύτητα 7 ή 8 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο – ταχύτερα από σφαίρα – και περιστρέφονται ανεξέλεγκτα.

Η Astroscale παρατηρεί επίσης αυξανόμενη ζήτηση από τον τομέα της άμυνας, όπου η τεχνολογία της έχει πιθανές στρατιωτικές εφαρμογές, ανέφερε ο Faiola.

Ενώ η εταιρεία ανέφερε αύξηση των εσόδων κατά 142% κατά το οικονομικό έτος που έληξε τον Απρίλιο και συγκεντρώνει ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο παραγγελιών, εξακολουθεί να καταναλώνει ρευστό και να καταγράφει μεγάλες λειτουργικές ζημίες. Συνεχίζει να αντλεί μεγάλο μέρος των εσόδων των έργων της από κρατικές επιχορηγήσεις.

Πρόκειται ακόμα για μια νεοσύστατη αγορά «deep-tech», οπότε οι αρχικές συμβάσεις προέρχονται κυρίως από διαστημικές υπηρεσίες και κυβερνήσεις, οι οποίες θα αποδείξουν στον ιδιωτικό τομέα ότι πρόκειται για μια βιώσιμη επιχειρηματική δραστηριότητα, ανέφερε ο Faiola. «Στο μέλλον, αναμένουμε ότι το κόστος θα καλύπτεται από τους διαχειριστές των συστοιχιών διαστημικών σκαφών.».

Η νεοφυής επιχείρηση ClearSpace, με έδρα το Λουξεμβούργο, θεωρεί την απομάκρυνση των διαστημικών αποβλήτων ως μέρος μιας αγοράς που ενδεχομένως θα είναι πολύ ευρύτερη, η οποία αφορά την επιθεώρηση, την επισκευή και τη συντήρηση διαστημικών σκαφών σε τροχιά.

«Ουσιαστικά, δημιουργούμε το επίπεδο συντήρησης για τη διαστημική υποδομή», δήλωσε ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της ClearSpace, Luc Piguet, στο CNBC.

Σύγκρινε τις ευκαιρίες στην ευρύτερη αγορά διαστημικών υπηρεσιών με τους κλάδους συντήρησης που έχουν αναπτυχθεί γύρω από τους δρόμους, τη ναυτιλία και την αεροπορία. Ο διαστημικός χώρος, υποστήριξε, θα χρειαστεί όλο και περισσότερο παρόμοια υποδομή.

Με την υποστήριξη ευρωπαϊκών και εθνικών διαστημικών οργανισμών, η εταιρεία έχει αναπτύξει έναν δορυφόρο με «νύχι» που μπορεί να πιάσει τα διαστημικά απορρίμματα και να τα φέρει πίσω στη Γη, ή να τα ωθήσει πιο μακριά στο διάστημα, σε αυτό που είναι γνωστό ως «διαστημικό νεκροταφείο», όπου είναι λιγότερο πιθανό να συγκρουστούν με αντικείμενα.

Η ClearSpace συγκέντρωσε 26 εκατομμύρια ευρώ το 2023 και σχεδιάζει έναν ακόμη γύρο χρηματοδότησης αργότερα φέτος.

Ενώ η χρηματοδότηση παραμένει μια πρόκληση, οι επενδυτές έχουν αποκτήσει πολύ καλύτερη γνώση της διαστημικής βιομηχανίας τα τελευταία χρόνια, προχωρώντας πέρα από τις βασικές ερωτήσεις σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των δορυφόρων και εξετάζοντας λεπτομερώς τις αλυσίδες εφοδιασμού και τους χρόνους παράδοσης, ανέφερε ο Piguet.

«Πριν από τρία χρόνια, όταν συζητούσα με επενδυτές για το διάστημα, η πρώτη ερώτηση [ήταν]: “Πώς φτάνεις σε τροχιά; Πώς λειτουργεί;”», είπε. Σήμερα, πολλοί επενδυτές έχουν ήδη στηρίξει εταιρείες όπως η SpaceX και η Rocket Lab και «θέτουν τις σωστές ερωτήσεις», πρόσθεσε.

Ταυτόχρονα, οι επενδύσεις στον τομέα της άμυνας, συμπεριλαμβανομένης της διαστημικής άμυνας, στην Ευρώπη έχουν επιταχυνθεί δραματικά ως αποτέλεσμα της γεωπολιτικής κατάστασης, καθιστώντας τη συγκυρία «φανταστική», πρόσθεσε ο Piguet.

Διαστημική πολιτική

Το ζήτημα του ποιος είναι υπεύθυνος για την απομάκρυνση εγκαταλελειμμένου διαστημικού εξοπλισμού παραμένει μια νομική γκρίζα ζώνη.

Η ευρωπαϊκή διαστημική υπηρεσία (ESA) έχει τονίσει ότι δεν αποτελεί ρυθμιστική αρχή και μπορεί να επιβάλλει μέτρα μείωσης των διαστημικών αποβλήτων μόνο για τις δικές της αποστολές.

«Τα διαστημικά απόβλητα αποτελούν ένα κλασικό δίλημμα της “τραγωδίας των κοινών” και, ως εκ τούτου, πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω παγκόσμιας συνεργασίας», αναφέρει ο οργανισμός στην ιστοσελίδα του.

Ο Flohrer ανέφερε ότι η συμμόρφωση με τα πρότυπα για τα διαστημικά απόβλητα βελτιώνεται σταδιακά, ιδίως μεταξύ των εμπορικών φορέων εκμετάλλευσης, αλλά όχι αρκετά γρήγορα ώστε να σταματήσει η αύξηση της ποσότητας των αποβλήτων σε τροχιά.

Ο Faiola υπογράμμισε ότι η ρύθμιση από μόνη της μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία της αγοράς για την απομάκρυνση των διαστημικών αποβλήτων.

«Κανείς δεν αμφισβητεί ότι πρέπει να αποσύρουμε από τη λειτουργία τους τα πυρηνικά εργοστάσια στο τέλος του κύκλου ζωής τους», είπε. «Οι εταιρείες που το κάνουν αυτό, το κάνουν επειδή υπάρχουν κανονισμοί που ορίζουν ότι πρέπει να το κάνουν.»

«Χρειαζόμαστε οι κανονισμοί να προσαρμοστούν, και τότε όλα αυτά θα αποκτήσουν νόημα.»