Η φετινή ΔΕΘ αποτελεί για τις πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις κάτι περισσότερο από έναν καθιερωμένο σταθμό οικονομικών εξαγγελιών. Αποτελεί ίσως την τελευταία ευκαιρία να δοθούν συγκεκριμένες απαντήσεις στα προβλήματα που συσσωρεύτηκαν και, κυρίως, να διευθετηθούν οι εκκρεμότητες που έχουν διαμορφωθεί τη τελευταία τετραετία, ώστε να προχωρήσουμε στην επόμενη ημέρα της ελληνικής επιχειρηματικότητας.
Το βασικό μήνυμα είναι πως οι ΜμΕ δεν ζητούν μέρισμα χωρίς να έχουν συνεισφέρει. Μέσα σε διαδοχικές κρίσεις στήριξαν την απασχόληση, αύξησαν την παραγωγή και τον κύκλο εργασιών τους, διεύρυναν τη φορολογητέα ύλη, επένδυσαν, εξήγαγαν και κράτησαν όρθια την αγορά. Γι’ αυτό θεωρώ ότι έχει ιδιαίτερη αξία να εξετάσουμε και αριθμητικά τι έδωσαν οι ΜμΕ και τι δικαιούνται να πάρουν πίσω από το «μέρισμα» της ανάπτυξης.
Αν θέλουμε λοιπόν να αποτυπώσουμε τι έχουν προσφέρει οι ελληνικές ΜμΕ από το 2019 μέχρι σήμερα, το σωστό είναι να μην περιοριστούμε μόνο στον τζίρο. Η συμβολή τους φαίνεται κυρίως σε προστιθέμενη αξία, απασχόληση, επενδύσεις, φορολογική βάση και ανθεκτικότητα της οικονομίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις ΜμΕ ως τον βασικό κορμό της επιχειρηματικής οικονομίας και παρακολουθεί ειδικά την Ελλάδα μέσω του SME Performance Review.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η απασχόληση από τις ΜμΕ στην Ελλάδα, όπου έχουν πολύ μεγαλύτερο βάρος στην αγορά εργασίας από ό,τι στις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλο μέρος του 14% της αύξησης της απασχόλησης μετά το 2019 πέρασε μέσα από μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Το ίδιο ισχύει για την παραγωγή εισοδήματος, εάν θεωρήσουμε ότι οι ΜμΕ δημιουργούν σήμερα περίπου 65-70 δισ. ευρώ προστιθέμενης αξίας ετησίως. Για την περίοδο 2019-2026 η σωρευτική προστιθέμενη αξία που παρήγαγαν μπορεί να τοποθετηθεί, σε ονομαστικούς όρους, στην περιοχή των 380-420 δισ. ευρώ. Πρόκειται βεβαίως για τάξη μεγέθους και όχι για επίσημο σωρευτικό μέγεθος, επειδή θα πρέπει να προστεθούν τα ετήσια στοιχεία του 2026.
Όμως αυτή η συνεισφορά αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν θυμηθούμε τι μεσολάβησε, πανδημία, ενεργειακή κρίση, πληθωρισμός, αύξηση επιτοκίων και πόλεμοι. Παρά τις κρίσεις, οι ελληνικές ΜμΕ διατήρησαν μεγάλο μέρος της απασχόλησης και επανήλθαν σε ανάπτυξη.
Η ΕΕ υπολόγισε αύξηση της πραγματικής προστιθέμενης αξίας των ελληνικών ΜμΕ κατά 0,6% και της απασχόλησης κατά 2,9%, ενώ για το 2025 προέβλεπε +7% και +5% αντίστοιχα.
Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια που δείχνει πως η ανάκαμψη δεν είναι ομοιόμορφη. Το 2024 η θετική εικόνα προήλθε κυρίως από τις μικρές επιχειρήσεις, ενώ οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις εμφάνισαν πιο αδύναμη επίδοση. Αυτό ενίσχυσε το επιχείρημα ότι η μεγέθυνση των ελληνικών επιχειρήσεων παραμένει κεντρικό ζητούμενο οικονομικής πολιτικής.
Παράλληλα, η συνολική επενδυτική δραστηριότητα της χώρας έχει ενισχυθεί σημαντικά κατά 80%. Η ΕΕ καταγράφει αύξηση των επενδύσεων προς το ΑΕΠ από 11,3% το 2019 σε 16,9% το 2025, αν και εξακολουθεί να υπάρχει επενδυτικό κενό έναντι της ΕΕ. Το ίδιο διάστημα προκύπτει ότι οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν περίπου 44%, αλλά το εμπορικό έλλειμμα το 2025 ήταν 55% μεγαλύτερο από το 2019 στα 33,6 δις ευρώ. Άρα δεν αρκεί να αυξάνονται οι εξαγωγές· πρέπει να αυξηθεί και ο αριθμός των επιχειρήσεων που εξάγουν.
Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς έχει καταθέσει στην κυβέρνηση ένα ολοκληρωμένο υπόμνημα προτάσεων, μαζί με τον «Δεκάλογο της Επιχειρηματικότητας», με προτεραιότητα τη στήριξη των ΜμΕ στο εμπόριο, τη μεταποίηση, τις υπηρεσίες και τη ναυτιλία. Κεντρική θέση του ΕΒΕΠ είναι ότι η αγορά δεν χρειάζεται μόνο ένα πακέτο προσωρινών παροχών, αλλά ένα συνεκτικό σχέδιο ανάπτυξης και μόνιμων μεταρρυθμίσεων.
Το ΕΒΕΠ δεν παρουσιάζει τις προτάσεις του ως «κόστος», αλλά ως «επένδυση στην ανάπτυξη» με μικτό δημοσιονομικό αποτύπωμα περίπου 700 εκατ. ευρώ και με καθαρό περίπου 400 εκατ. ευρώ μετά τις αναμενόμενες θετικές αποδόσεις του 2026. Αυτό αποτελεί μια ισορροπημένη και αξιόπιστη προσέγγιση, αφού το ποσό των 700 εκατ. ευρώ αντιστοιχεί σε περίπου 0,3% του ΑΕΠ είναι δημοσιονομικά διαχειρίσιμο και δεν ξεπερνά το 24% των συνολικά 2 δις ευρώ κοστολογημένων μέτρων ελάφρυνσης.
Οι ΜμΕ θέλουν να ακούσουν στη ΔΕΘ πως θα κλείσουν οι εκκρεμότητες της τετραετίας για περισσότερη ρευστότητα, μόνιμη ελάφρυνση της φορολογικής επιβάρυνσης, μείωση του μη μισθολογικού κόστους, αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, επανεξέταση της ψηφιακής γραφειοκρατίας, ταχύτερες αδειοδοτήσεις, κίνητρα για επενδύσεις και εξαγωγές, επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό, σύγχρονες υποδομές και αξιοποίηση των επιχειρηματικών πάρκων.
Επομένως η φετινή ΔΕΘ, δεν πρέπει να περιοριστεί σε έναν κατάλογο εξαγγελιών.
Οι ΜμΕ δεν ζητούν περισσότερα μέτρα, αλλά αυτά που εκκρεμούν. Δεν ζητούν προσωρινές παροχές, αλλά μόνιμες λύσεις. Η πρόταση του ΕΒΕΠ είναι ένα «οικονομικό συμβόλαιο βιωσιμότητας» μεταξύ Πολιτείας και ΜμΕ, που θα μετατρέψει τη δημοσιονομική πρόοδο σε επενδύσεις, θέσεις εργασίας και πραγματική ανάπτυξη. Γιατί, τελικά, το ζητούμενο δεν είναι τι θα ανακοινωθεί, αλλά τι θα μείνει στην αγορά μετά τη ΔΕΘ.
