ΗΠΑ: Γιατί οι Ρεπουμπλικανοί κινδυνεύουν να συντριβούν εκλογικά το Νοέμβριο

«It’s the economy stupid», είχε πει ο πολιτικός αναλυτής Τζέιμς Καρβίλ κατά την προεκλογική εκστρατεία του Μπιλ Κλίντον το 1992 για να εξηγήσει ότι ο κάθε ψηφοφόρος επιλέγει προέδρους και κυβερνήσεις με κεντρικό κριτήριο τα συμφέροντα της τσέπης του. Έρευνα που δημοσιοποιήθηκε επτά εβδομάδες προτού στηθούν οι κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ δείχνει γιατί – με βάση τη διαπίστωση του Καρβίλ – το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα κινδυνεύει να χάσει την πλειοψηφία και στα δύο κοινοβουλευτικά Σώματα, περιορίζοντας σημαντικά την ευχέρεια διακυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ.

Η έρευνα του Financial Health Network, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που εστιάζει στην οικονομική σταθερότητα, έδειξε ότι ένας αυξανόμενος αριθμός αμερικανικών νοικοκυριών αντιμετώπισε οικονομικές δυσκολίες τον τελευταίο χρόνο. Το ποσοστό των οικονομικά ευάλωτων νοικοκυριών, εκείνων που δυσκολεύονται δηλαδή να πληρώσουν λογαριασμούς, να αποπληρώσουν χρέη και να προγραμματίσουν για τις μελλοντικές ανάγκες τους, αυξήθηκε εφέτος στο 17% από 15% που ήταν το 2025.

Παράλληλα, τα νοικοκυριά που αναφέρουν ότι έχουν υψηλά επίπεδα οικονομικού άγχους αυξήθηκαν από 13% σε 16% του συνόλου. Τα ευρήματα αυτά προκύπτουν σε μια περίοδο που οι οικογένειες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξανόμενο κόστος για την αγορά βασικών αγαθών, όπως τρόφιμα και καύσιμα, αλλά και για αγορές διαρκών καταναλωτικών αγαθών (που έχουν συνήθως μεγάλη αξία), όπως είναι οι κατοικίες και τα αυτοκίνητα. Σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς, ταυτόχρονα με την ακρίβεια μειώνεται η βοήθεια από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση προς τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά για την υγειονομική περίθαλψη και την αγορά τροφίμων.

Τρεις κατηγορίες

Η φετινή αύξηση ανέτρεψε τη μικρή βελτίωση που είχε καταγραφεί το 2025 και έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από τότε (πριν από οκτώ χρόνια) που το Financial Health Network άρχισε να δημοσιεύει την ετήσια έκθεσή του, «Financial Health Pulse», όπως σημειώνει ο αντιπρόεδρος του δικτύου για θέματα έρευνας και αναλύσεων, Τέιλορ Νελμς.

Η έκθεση για το 2026 βασίζεται σε έρευνα που διεξήχθη την άνοιξη σε περισσότερα από 7.600 νοικοκυριά και το περιθώριο σφάλματος της έρευνας ανέρχεται σε συν/πλην 1,1%. Οι ερευνητές διακρίνουν τα νοικοκυριά σε τρεις κατηγορίες. Εκείνα που θεωρούνται οικονομικά «υγιή», εκείνα που «τα βγάζουν πέρα» και εκείνα που θεωρούνται ευάλωτα από οικονομικής απόψεως.

Το δίκτυο ορίζει ως «υγιή» νοικοκυριά όσα είναι σε θέση να καλύπτουν τις τρέχουσες οικονομικές τους ανάγκες, να βρίσκονται σε πορεία κάλυψης μελλοντικών αναγκών και να ανακάμπτουν από απρόβλεπτα έξοδα ή μειώσεις εισοδήματος. Όσα κατατάσσονται στην κατηγορία εκείνων «που τα βγάζουν πέρα», είναι σε θέση να διαχειρίζονται επιτυχώς τουλάχιστον ορισμένες πτυχές των οικονομικών τους. Τα ευάλωτα αδυνατούν. Με την πάροδο του χρόνου, τα νοικοκυριά ενδέχεται να μετακινούνται μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών της μελέτης.

7,8 εκατ. νεόπτωχοι

Το ποσοστό των νοικοκυριών που θεωρούνται οικονομικά υγιή παρέμεινε σταθερό, λίγο κάτω από το ένα τρίτο του συνόλου, σύμφωνα με την έκθεση. Το επίπεδο αυτό παραμένει αμετάβλητο εδώ και πέντε χρόνια. Περίπου 7,8 εκατομμύρια νοικοκυριά, τα οποία την άνοιξη του 2025 (κατά την περυσινή έρευνα του Financial Health Network) θεωρούνταν ότι τα έβγαζαν πέρα, βρέθηκαν φέτος στην κατηγορία των ευάλωτων.

Μέσα σε 12 μόλις μήνες δημιουργήθηκαν δηλαδή στις ΗΠΑ 7,8 εκατομμύρια νεόπτωχοι! Βεβαίως κινητικότητα παρατηρήθηκε και αντιστρόφως, καθώς περίπου 6 εκατομμύρια νοικοκυριά έπαψαν να είναι ευάλωτα και άρχισαν πλέον να τα βγάζουν λίγο ως πολύ πέρα. Το ισοζύγιο, πάντως, δεν είναι θετικό, διότι αυξήθηκε κατά περίπου 1,8 εκατομμύρια νοικοκυριά η ομάδα του πληθυσμού των ΗΠΑ που θεωρείται ευάλωτη και δεν τα βγάζει οικονομικά πέρα.

Βασική αιτία της εξέλιξης αυτής θεωρούν οι ερευνητές την ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών. Εξαιτίας της ακρίβειας στα καύσιμα και στην ενέργεια εν γένει το ποσοστό των οικογενειών που εξοφλούν εμπρόθεσμα όλους τους λογαριασμούς τους μειώθηκε εφέτος στο 49% από 54% που ήταν πέρυσι.

Πού ζορίζονται οι Αμερικανοί

Σύμφωνα με την έκθεση του Financial Health Network, οι Αμερικανοί αντιμετωπίζουν μια σειρά οικονομικών προκλήσεων, όπως είναι το υψηλό κόστος τροφίμων, το κόστος στέγασης και το κόστος των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Επιπρόσθετες οικονομικές σκοτούρες προκαλούν σε πολλούς Αμερικανούς οι λιγότερο ευνοϊκές πολιτικές για τα φοιτητικά δάνεια που υιοθετεί η διακυβέρνηση Τραμπ και επίσης η ακριβότερη υγειονομική περίθαλψη που συνεπάγεται η μείωση των δαπανών για την υγεία.

Για παράδειγμα, το ποσοστό οικονομικής ευαλωτότητας μεταξύ των δανειοληπτών φοιτητικών δανείων αυξήθηκε εφέτος στο 27% από 21% που ήταν πέρυσι, καθώς η κυβέρνηση της Ουάσιγκτον άρχισε να χρεώνει τόκους σε δάνεια για τα οποία ίσχυε πολυετής αναστολή πληρωμών κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

Το ποσοστό των νοικοκυριών που ανέφεραν ότι το χρέος τους είναι πλέον μη διαχειρίσιμο αυξήθηκε στο 31%, που είναι το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων οκτώ ετών, από 29% που ήταν το 2025. Επίσης το ποσοστό όσων δήλωσαν ότι εξοφλούσαν εμπρόθεσμα όλους τους λογαριασμούς τους μειώθηκε κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες, από το 71% στο 68% εφέτος.

Κοινωνική πολιτική

Οι αλλαγές στα κυβερνητικά προγράμματα κοινωνικής πολιτικής άσκησαν επίσης πιέσεις στα μη ευκατάστατα νοικοκυριά. Σημαντικό ρόλο έπαιξε σ’ αυτό η λήξη των επιδοτήσεων που μείωναν το κόστος των προγραμμάτων υγείας του νόμου Affordable Care Act (ACA) και επίσης οι νέοι περιορισμοί που επιβλήθηκαν στα επισιτιστικά βοηθήματα του προγράμματος SNAP, όπως επισημαίνεται στην έκθεση του Financial Health Network.

«Τα ευρήματα της εφετινής έκθεσης αποτυπώνουν βαθιά ριζωμένες προκλήσεις, καθώς και μια πρώτη ένδειξη νέων πιέσεων σε νοικοκυριά που ήδη αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην εφετινή μελέτη, που παρουσιάζουν οι «New York Times».

Η ρεπόρτερ των ΝΥΤ Αν Καρνς υπενθυμίζει ότι η αμερικανική Υπηρεσία Απογραφής του Πληθυσμού (Census Bureau) ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το ποσοστό φτώχειας παρέμεινε σταθερό στο 13,1% το 2025 στις ΗΠΑ. Η έκθεση του Census Bureau, όμως «δεν αποτυπώνει πολλές από τις ομοσπονδιακές περικοπές στην υγειονομική περίθαλψη και την επισιτιστική βοήθεια που εγκρίθηκαν το περασμένο καλοκαίρι και εντάχθηκαν στον προϋπολογισμό του 2026», σημειώνει η αμερικανίδα ρεπόρτερ.